Chùa Vân Long – Nơi nuôi chứa những chiến sĩ kiên trung

07/05/2013 - 17:12
A A

Nhắc đến chùa Vân Long, ấp Tô Trung (xã Núi Tô, Tri Tôn), không có nhiều người biết bởi ngôi chùa nằm cheo leo ở độ cao hơn 400m trên lưng chừng núi Tô (còn gọi là Cô Tô hay Phụng Hoàng Sơn). Tuy nhiên, đối với những chiến sĩ từng tham gia cuộc kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ ở vùng Bảy Núi thì chùa là địa chỉ khá an toàn để xây dựng căn cứ cách mạng, là nơi gắn kết giữa Đảng và nhân dân…

Nhắc đến chùa Vân Long, ấp Tô Trung (xã Núi Tô, Tri Tôn), không có nhiều người biết bởi ngôi chùa nằm cheo leo ở độ cao hơn 400m trên lưng chừng núi Tô (còn gọi là Cô Tô hay Phụng Hoàng Sơn). Tuy nhiên, đối với những chiến sĩ từng tham gia cuộc kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ ở vùng Bảy Núi thì chùa là địa chỉ khá an toàn để xây dựng căn cứ cách mạng, là nơi gắn kết giữa Đảng và nhân dân…

Theo lời kể của bà Trần Thị Là, con gái ông Trần Hữu Lộc, người sáng lập và cũng là trụ trì đầu tiên của chùa Vân Long, ngôi chùa này được xây dựng hoàn thành vào tháng 7-1935. Chùa tọa lạc trên miếng đất tự khai phá rộng 5.000m2 ở vị trí cấp nhì của núi Tô (độ cao hơn 400m), mặt hướng về phía đông. Trong đó, khuôn viên chùa khoảng 500m2, gồm chánh điện và các công trình phụ như: Miếu Bà Chúa Xứ, miếu Thổ Thần, miếu Âm Nhơn, nhà việc, nhà ở sinh hoạt gia đình và nơi trú ngụ cho bổn đạo.

 
Chân dung liệt sĩ - nhà sư yêu nước Trần Hữu Lộc đang được thờ tại chùa Vân Long.

Về nguyên nhân xây chùa, ông Trần Thanh Vân, cháu nội ông Trần Hữu Lộc, cho biết, ông Lộc vốn là dân ở Cái Bè – Mỹ Tho (nay thuộc tỉnh Tiền Giang). Vào năm 1930, do bị Pháp bố ráp vì có dính líu tới Việt minh, ông Lộc dẫn theo gia đình xuôi về xã Nam Thái Sơn (nay thuộc huyện Hòn Đất, Kiên Giang) lập nghiệp, chọn nghề gốm làm kế sinh nhai. Sau thời gian thấy cuộc sống không ổn định, ông đưa cả nhà lên núi Tô khai hoang trồng cây ăn trái (bấy giờ núi Tô thuộc xã Tri Tôn, tổng Khánh Lễ, quận Tri Tôn, tỉnh Châu Đốc). Thấy địa thế đất mới khai phá có dạng lò ảng nằm cặp bìa đất chạy dài đến đỉnh núi khá yên tịnh, ông Lộc quyết định dành ra 500m2 để xây chùa. Tận dụng gỗ núi làm khung, ông mua ngói âm dương ở Mỹ Tho đem về lợp, mặt nền tráng xi măng, kinh phí xây dựng do bổn đạo gần xa đóng góp.

Vốn là một chí sĩ yêu nước nên ngay từ buổi đầu xây dựng chùa, ông Trần Hữu Lộc đã tính đến việc lợi dụng địa thế nơi đây làm căn cứ cách mạng. Từ năm 1945, ông Lộc cùng các ông Vũ Hồng Đức, Nguyễn Văn Năng, Hứa Văn Chữ, hai Thành (hai Trụ), Hà Văn Lê (Long)… được Tỉnh ủy phân công về gầy dựng phong trào, xây dựng tổ chức Đảng, đoàn thể ở địa phương. Theo lịch sử Đảng bộ huyện Tri Tôn, vào tháng 11-1946, Mặt trận Việt minh huyện được thành lập do ông Vũ Hồng Đức làm Chủ nhiệm, ông Trần Hữu Lộc làm Phó Chủ nhiệm, ông Trần Thanh Quế (mười Ly) làm Ủy viên Thư ký. Đồng thời, Ủy ban Kháng chiến Hành chính huyện Tri Tôn cũng được thành lập do ông Ôn Gia Mập làm Chủ tịch huyện, còn ông Trần Hữu Lộc làm Phó Chủ tịch huyện. Tháng 3-1947, Ban cán sự Đảng huyện Tri Tôn được thành lập do ông Vũ Hồng Đức làm Bí thư, các ủy viên gồm: Trần Hữu Lộc, Hồ Minh Đường, Hà Thanh Long, Hứa Văn Chữ… Sau đó, ông Trần Hữu Lộc tiếp tục đảm nhận nhiệm vụ Phó Chủ tịch Ủy ban Kháng chiến Hành chính huyện Tri Tôn, rồi giữ chức vụ Phó Bí thư Huyện ủy Tri Tôn khi Huyện ủy được thành lập tháng 4-1948. Ngày 30-12-1954, nhà sư yêu nước Trần Hữu Lộc đã anh dũng hy sinh khi chiến đấu chống lại sự càn quét của thực dân Pháp. Tuy vậy, với địa thế hiểm yếu, chùa tiếp tục được các đồng chí lãnh đạo Đảng chọn làm căn cứ an toàn cho cách mạng. Bên cạnh vị trí nằm sâu trong các đường leo núi, các hang lò ảng rộng lớn cặp theo chùa còn tạo thành các hang động liên thông nhau, giúp cán bộ, chiến sĩ cách mạng trú ẩn khi bị ruồng bố, cất giấu tài liệu an toàn và tránh bom đạn dễ dàng. Ngoài ra, trong lòng hang còn có mạch nước chảy quanh năm cung cấp đủ nước sinh hoạt cho dân núi Tô và bộ đội, gần đó còn có điện Mồ Côi làm nơi hội họp, hậu cần nuôi quân và trú ẩn an toàn cho lực lượng cách mạng. Chính vì vị thế chiến lược này mà chùa Vân Long đã bị Pháp rồi đến Mỹ nhiều lần tàn phá, san bằng. Tuy nhiên, lực lượng bộ đội vẫn bám trụ vào điện Mồ Côi, sử dụng nơi đây làm nơi đón tiếp và đưa các đồng chí lãnh đạo Trung ương cục miền Nam về thăm, làm việc với Tỉnh ủy tại đồi Tức Dụp…

Ngày 30-4-1975, miền Nam được giải phóng nhưng mãi đến năm 2000, nhân dân mới đóng góp xây dựng lại được ngôi chùa Vân Long như hôm nay. Ngày 18-12-2012, chùa Vân Long đã được UBND tỉnh xếp hạng là Di tích lịch sử cách mạng theo Quyết định số 2366/QĐ-UBND. Nếu như trước đây, đường lên chùa quanh co, uốn khúc, nhiều gộp đá cheo leo, cây rừng chằng chịt phủ cả lối đi thì hiện nay có thể lên chùa bằng xe máy hoặc đi bộ cũng dễ dàng. Huyện Tri Tôn đang xây dựng chùa Vân Long thành điểm du lịch để phát triển du lịch hành hương và giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ.

Bài, ảnh: NGÔ CHUẨN