DHA được tổng hợp ra sao ?

10/08/2015 - 13:39
A A

(TTMT) - LTS:  Trong bài viết lần trước, chúng tôi đã đề cập đến nguồn thủy sản có chứa DHA đó là ở cá Hồi, cá Sọc, cá Salmon ở vùng biển sâu, vùng Green Land - Nhật Bản. Và hôm nay, DHA đã xác định có nhiều trong thành phần mỡ cá tra - basa Việt Nam (Pangasius baucourti) cá nước ngọt, nuôi bè trên dòng sông Mê kông. Loài thủy sản này không những có đủ thành phần acid béo không no – acid béo thiết yếu mà còn có thành phần DHA. Vậy DHA được tổng hợp ra sao ? 


Các nguyên liệu có chứa tiền chất DHA

Tiền chất còn gọi là tiền tố, là chất cơ bản để tạo thành chất khác có hoạt tính sinh hoạt cao. Tiền chất DHA có tên khoa học là Acid alpha linolenic C18H30O2 (Al–cis r 9.12.15 tính từ - COOH) là một acid béo không no có 18 cacbon 3 nối đôi, hay là acid omega 3 vì có nối đôi tính từ gốc metyl ở vị trí số 3, có omega 6, omega 9. 

New-Picture.png

Tiền chất DHA có nhiều trong dầu thực vật, đậu tương, mè, cám gạo… Như vậy Acid Omega 3, Acid Alpha Linolenic chỉ là tiền chất của DHA chứ không phải là DHA, muốn trở thành DHA phải chuyển hóa phức tạp acid alpha linolenic (tiền chất DHA): 18:3 W3→ 18:4 W3 → 20:4 W3 → 20:5 W3 → 24:5 W3 → 24: 6 W3 → 22: 6 W3 DHA. Đặc biệt, ở trẻ sơ sinh khả năng chuyển hóa này rất kém DHA tích tụ trong não cao hơn 10 lần so với tiền chất DHA. Qua đó thấy rằng não sử dụng DHA chứ không phải tiền chất DHA. Ngay cả cơ thể của chúng ta không tự tổng hợp được DHA mà phải cần được bổ sung từ bên ngoài (thức ăn, sữa và dược phẩm v.v.). Vậy cho nên, dầu cá  chứa DHA sẽ được cơ thể, đặc biệt là não bộ hấp thu trực tiếp để phát triển.

Các nguyên liệu và sản phẩm có liên quan đến chất béo đặc biệt là DHA (Docosahoxaenoieacid):

Chất béo thực phẩm bao gồm dầu mỡ (Lipid) rất cần thiết cho sức khỏe của chúng ta và trong công nghiệp thực phẩm. Bởi vì chất béo là một trong ba thành phần cơ bản trong khẩu phần ăn hàng ngày (chất đạm, chất béo, chất đường bột) của mỗi con người. Chất béo cung cấp năng lượng gấp 2 lần (9,2 Kcal/g chất béo), là dung môi hòa tan Vitamin A, D, E. Nhờ tính chất dẫn nhiệt kém của chất béo, nên được xem như là chiếc áo bảo vệ thân nhiệt. Các Acid trong dầu thực vật có chứa đến 80% acid béo không no (có từ 1 nối đôi trở lên) đặc biệt loại 2 nối đôi linoleic acid và loại 3 nối đôi alpha linolenic là những acid béo, cơ thể không thể tự tổng hợp được, phải lấy từ thức ăn bên ngoài nó có tác dụng chuyển hóa Cholesterol chất gây hiện tượng làm tắc nghẽn mạch máu dẫn đến xơ cứng động mạch, áp huyết cao, bệnh tim mạch.

dau-ca-tra-tho.jpg

Dầu cá tra thô 

Cuộc sống con người không thể thiếu chất béo cho nên trong công nghiệp chế biến thực phẩm hầu hết các sản phẩm đều có chứa  chất béo.. Tùy theo sức khỏe của từng người, thường xuyên kiểm tra lượng cholesterol để điều chỉnh số lượng, chất lượng chất béo cho phù hợp thích nghi với tuổi tác, thể trạng của mình.

Những sản phẩm có bổ sung DHA 

Trong nhiều công trình nghiên cứu khoa học đã chứng minh DHA đóng vai trò rất quan trọng trong sự phát triển não và tế bào võng mạc mắt của bào thai và của trẻ sơ sinh trong những năm đầu tiên. DHA đã được cung cấp cho bào thai từ mẹ qua nhau thai và cho trẻ qua nguồn sữa mẹ. Do nhận thức được trách nhiệm vì tương lai phát triển trí thông minh cho con em của chúng ta nên bước đầu có nhiều Công ty chế biến thực phẩm và sữa các loại đã bổ sung DHA vào sản phẩm dùng cho bà mẹ mang thai và cho trẻ con ở thời gian bú.

Thành phẩm thu được qua công nghệ tinh luyện

dau-ca-thi-nghiem.jpg

Dầu cá tra, basa tinh luyện từ phòng thí nghiệm của Tập đoàn Desimelt – Châu Âu

Thành phần acid béo trong dầu cá tra – ba sa thô được khảo sát trong đề tài nghiên cứu cấp thành phố mang tên “Nghiên cứu hoàn thiện thiết bị sản xuất thực nghiệm chế biến mỡ cá tra – ba sa thành dầu thực phẩm quy mô 50kg/ngày để ứng dụng trong công nghiệp thực phẩm và thức ăn giàu dinh dưỡng cho trẻ em”, do Phó Chủ tịch Hội Dinh dưỡng Thành phố Hồ Chí Minh Hoàng Đức Như làm chủ nhiệm, được sở Khoa học Công nghệ Thành phố Hồ Chí Minh nghiệm thu thanh lý ngày 18-06-1999 và được phân tích bởi Trung tâm Dịch vụ Phân tích và Thí nghiệm Kiểm định.

Thành phần tương đối của các Acid béo có trong mỡ cá tra – ba sa thô

Tên Acid

Ký hiệu

Hàm lượng (%)

Myristic

14:0

1,21

Palmitic

16:0

28,66

Stearic

18:0

6,49

Oleic

18: 1n-9

33,60

Linoleic

18: 2n-6

12,63

Linolenic

18: 3n-3

1,48

Arachidic

20: 0

0,34

Gadoleic

20: 1

0,60

Cetoleic

22: 1n-11

0,83

Docosahexaenoic

22: 6n-3

0,59

 

Mỡ cá tra - ba sa khi chế biến thành dầu thô tách làm hai phần:

- Phần đặc (Stearin) chiếm 10%  

- Phần lỏng (Olein) chiếm 90% 

Hàm lượng của DHA trong Olein cao hơn so với trong stearin (0,34% so với 0,11%).

Thành phần Acid béo trong mỡ cá tra – ba sa thô và sau khi tinh luyện. Trung tâm Dịch vụ phân tích & thí nghiệm kiểm định mã số 9812507, 9906107, 991181:

 

STT

Thành phần Acid béo

Trong mỡ cá thô (%)

Trong mỡ cá sau khi tinh luyện

% ở phần lỏng

% ở phần đặc

1

Acid My ristic C14:0

0,22

1,21

1,25

2

Acid Palmitic C16:0

28,61

22,22

32,96

3

Acid Stearic C18:0

6,49

6,70

13,11

4

Acid Oleic C18:1

33,6

44,43

35,40

5

Acid Linolenic C18:2

12,63

16,76

11,93

6

Acid Linolenic C18:3

1,48

0,91

0,24

7

Acid Arachidic C20:0

0,34

0,37

0,94

8

Acid Gadoleie C20:1

0,60

0,62

0,33

9

Acid Cetoleic C22:1

0,83

0,43

0,33

10

Acid Docosahexa Enoic C2286 D4.7.10.13.16.17

0,59

0,34

0,11

 

Mỡ cá tra - basa sau khi tinh luyện được Viện Pasteur tại TP. Hồ Chí Minh  kiểm định (phiếu số B6929 Viện Pasteur). Kết quả được tính mãn là âm tính (-) cụ thể không có chuột con nào chết cũng như triệu chứng khác thường ( thậm chí còn khỏe mạnh hơn) sau 15 ngày cho chuột con (NABG 20g/con, mỗi ngày ăn 0,1g/con) dầu cá tra - basa tinh luyện.

Hinh-Ranee-trung-bay.jpg

Dầu cá cao cấp Ranee dồi dào các dưỡng chất quí tự nhiên

Từ cơ sở dữ liệu quan trọng này, Viện Dinh dưỡng quốc gia  cùng với Tập đoàn Sao Mai đã tiếp tục nghiên cứu để cho ra đời dòng dầu ăn (dầu cá cao cấp Ranee) được chiết xuất từ cá tra, basa với hàm lượng các acid béo không no Omega 3,6,9 và DHA, EPA rất phù hợp với khẩu phần ăn, khẩu vị, nhu cầu hấp thu của mỗi con người. Dầu cá thực  phẩm cao cấp Ranee lần đầu tiên được đưa vào bếp ăn gia đình nhằm cung cấp các dưỡng chất thiết yếu cho cơ thể qua bữa ăn hàng ngày một cách tự nhiên nhất và thông dụng nhất. PGS–TS–DS Nguyễn Hữu Đức đã nhận định :”Một số người có tâm lý bổ sung các thành phần dinh dưỡng bằng thuốc hoặc viên uống dầu cá càng nhiều càng tốt. Suy nghĩ này là sai lầm vì viên uống dầu cá chỉ phát huy tác dụng khi được sử dụng vừa đủ với nhu cầu cơ thể theo hướng dẫn của bác sĩ. Nếu sử dụng quá liều viên uống dầu cá có thể phản tác dụng, thậm chí gây nguy hiểm đến sức khỏe. Thay vì lạm dụng các loại thuốc, viên nang có chứa thành phần dinh dưỡng, vi chất để bổ sung cho cơ thể thì chúng ta nên sử dụng đa dạng các loại thực phẩm, có chứa thành phần dinh dưỡng tự nhiên. Cùng với ăn uống đầy đủ, có thể sử dụng dầu cá thực phẩm (Ranee) hiện có bán trên thị trường trong chế biến thức ăn hàng ngày để cung cấp thêm axit béo omega 3, omega 6, omega 9, các loại vitamin. Việc bổ sung dinh dưỡng bằng ăn uống vừa đảm bảo cơ thể không thiếu chất vừa là thói quen lành mạnh nên có trong các gia đình”.

                             Ths – Bs Trương Tuyết Mai & Nhóm nghiên cứu VDD quốc gia