Đón Xuân này lại nhớ Xuân xưa...

03/02/2014 - 21:55
A A

Sài Gòn chỉ có hai mùa mưa nắng thay nhau ngự trị đất trời theo chu kỳ mỗi mùa 6 tháng. Mùa xuân ở Sài Gòn chính là mùa… Tết, bắt đầu vào khoảng thượng tuần tháng chạp. Thời tiết khô hanh, nắng chói chang, bầu trời ban ngày trong vắt, tối đến đen thẫm, nếu chịu khó quan sát, theo dõi sẽ thấy nhiều vì sao đổi ngôi rất ngoạn mục.

 
Cao điểm của mùa Tết Sài Gòn xưa thường ngay sau rằm tháng chạp, kéo dài tới rằm tháng giêng. Tròm trèm một tháng trời mọi người bất kể giàu nghèo, bất kể thành phần xã hội đều cùng nhau đón Tết, vui Tết, ăn Tết một cách hân hoan, chan hòa, bình đẳng.
 
Ai có khả năng cỡ nào thì đón Tết, vui Tết, ăn Tết cỡ đó, không có thói quen chờ mong sự chăm lo, ủy lại hoặc phụ thuộc vào bất cứ ai. Tết hoàn toàn thuộc về từng người, từng gia đình xét trên cả hai phương diện tinh thần và vật chất.
 
thumb-GFUD-jpg.jpg
 
Tết Sài Gòn xưa bao giờ cũng âm vang tiếng pháo, tập trung vào thời khắc giao thừa và sáng mồng một. Khu vực Xóm Mới ở Gò Vấp là nơi làm pháo nhiều nhất, nổi tiếng nhất, đủ cung ứng trong mỗi dịp Tết, đồng thời đây cũng là khu vực chịu sự giám sát, quản lý rất chặt của nhà chức trách, nhờ vậy gần như không xảy ra trường hợp pháo được làm bằng “thuốc súng” rất nguy hiểm như sau ngày đất nước thống nhất. Đốt pháo trong ba ngày Tết đã trở thành tập tục lâu đời trong dân gian với nhiều cách được giải thích khác nhau nhưng tựu chung đều có ý nghĩa tốt lành.
 
Nếu tôi nhớ không lầm, dân số Sài Gòn xưa luôn ổn định ở mức dưới 2 triệu người, rất thấp so với Sài Gòn – TP.Hồ Chí Minh bây giờ. Lúc đó, tuy chiến tranh lan rộng khắp các vùng quê, cũng như uy hiếp hầu hết các tỉnh lẻ từ vĩ tuyến 17 trở vào, nhưng không hiểu sao số người “chạy loạn, tản cư” vào Sài Gòn rất ít, dù Sài Gòn bấy giờ đã nổi tiếng trong ý nghĩa “đất lành chim đậu” và người dân thì được quyền tự do cư trú.
 
tet-2-1-kjpf-jpg.jpg
 
Có lẽ do dân số ổn định tương ứng với hệ thống hạ tầng kỹ thuật, cộng thêm trình độ dân trí ngang nhau, không có sự khác biệt, “lồi lõm”, “chênh lệch” quá thể, lại là “Hòn Ngọc Viễn Đông” vượt trội hơn cả Vọng Các, Hán Thành, Tân Gia Ba…nên Sài Gòn 40 năm về trước khác bây giờ rất nhiều, xét riêng về phương diện văn hóa, văn minh, nếp sống, cách ứng xử giữa con người với con người.
 
Từ sự khác nhau này, có thể nói Tết Sài Gòn xưa khác bây giờ nhiều ở chỗ ai cũng nôn nao đợi chờ, ai cũng háo hức đón chào và ai cũng thật sự hòa mình vào không khí thiêng liêng của Tết một cách trọn vẹn. Bởi vậy, hai chữ “ăn Tết” đối với người Sài Gòn xưa nhiều ý nghĩa lắm, chứ không phải chỉ đơn thuần là “ẩm thực” với những món ai cũng đều biết.
 
cu-dan-mang.jpg
 
Nói cách khác, người Sài Gòn xưa “ăn Tết” là “ăn” cùng lúc “hai món ăn” không thể thiếu đối với con người. Đó là “món ăn tinh thần” và “món ăn vật chất”. Phải chăng, trong một câu thơ quen thuộc thường được nhắc mỗi khi xuân về Tết đến, Tú Xương đã viết “câu đối đỏ” tiếp liền ngay sau “thịt mỡ dưa hành” và ở đây “câu đối đỏ” được hiểu là “món ăn tinh thần” bao gồm những điều “ắt có và đủ” làm nên con người lương thiện, đàng hoàng, tử tế?
 
Nếu phải so sánh, thì xin nói thẳng nói thật, “món ăn vật chất” của Tết Sài Gòn xưa không dồi dào phong phú bằng “món ăn vật chất” của Tết Sài Gòn nay. Ngược lại, “món ăn tinh thần” của Tết Sài Gòn nay thua sút kém xa “món ăn tinh thần” của Tết Sài Gòn xưa.
 
Bởi, xét toàn diện và xét cho đến tận cùng chứ đừng xét qua loa, sau chiến tranh con người VN nói chung đã dần dần bị biến dạng trong ý nghĩa “ở bầu thì tròn, ở ống thì dài”, cứ thế nền tảng văn hóa tinh thần đạo đức truyền thống của dân tộc bị tan rã từng phần, từng mảng và, dù muốn hay không, con người Sài Gòn cũng không là biệt lệ.
 
Người nào cho rằng Tết Sài Gòn xưa “ăn chơi xả láng” là nói bâỵ. Bởi lẽ dễ hiểu thời đó thu nhập của từng người, từng gia đình nhìn chung luôn nằm trong sự ổn định của một nền kinh tế được điều hành bởi một chính thể pháp trị ai cũng bình quyền trong thực thi trách nhiệm, bổn phận đối với xã hội, đất nước.
 
Vì vậy, “ăn chơi xả láng” sao được mà “ăn chơi xả láng”?! Chưa nói, hồi đó giới báo chí đáng sợ và đáng nể lắm. Vào dịp Tết, ngoài những thông tin chiến sự dồn dập trên “bốn vùng chiến thuật” từ địa đầu giới tuyến thuộc tỉnh Quảng Trị đến mũi Cà Mau, báo chí sẵn sàng giành trang cho những tin bài, phóng sự về những trường hợp lợi dụng Tết “ăn chơi xả láng” gây bất bình trong xã hội, bất kể đó là ai. Thế là kẻ “gây bất bình trong xã hội” cầm chắc sẽ như viên pháo lép vào mùa xuân sau.
 
92-1-vvln-jpg.jpg
 
Vậy cho nên, càng đón xuân này càng nhớ xuân xưa. Nhớ nhiều nhất là những “món ăn tinh thần” vào dịp Tết ở Sài Gòn và miền Nam nói chung thời chiến tranh. Đó mới đích thực là những “món ăn tinh thần” góp phần làm nên diện mạo Tết của người Việt Nam.
 
Phải chăng, giờ đây tất cả đã trở thành “mặt hàng hiếm” trong nỗi niềm u hoài của không ít người lớn tuổi vốn dĩ đã quen dọn mình “tống cựu nghinh tân” vào mỗi độ xuân về Tết đến?
 
Theo Nguyễn Tuấn Bình (Một Thế Giới)