Giảm nghèo chưa bền vững, vì sao? - Kỳ 1: Những thách thức

22/04/2014 - 00:04
A A

(AGO) - Dù các cấp chính quyền địa phương nỗ lực thực hiện các giải pháp đảm bảo an sinh xã hội, song việc giảm nghèo vẫn còn gặp nhiều khó khăn...

 

Nghèo trong tư tưởng

Hiện nay, người nghèo được hưởng nhiều chính sách từ Nhà nước và hỗ trợ từ các chương trình, dự án nên một bộ phận người nghèo vẫn còn tâm lý trông chờ, ỷ lại từ sự cứu trợ. Do vậy, số người đó nghèo từ trong tư tưởng chứ không phải nghèo vì không có khả năng lao động. Một khi có được sổ chứng nhận hộ nghèo, họ cứ trông chờ vào các đợt tặng quà nhân dịp lễ, Tết, cứu trợ thường xuyên, cứu trợ đột xuất, các chương trình làm từ thiện của các Mạnh Thường Quân và tổ chức xã hội. Sau khi sử dụng hết tiền, quà thì lại tiếp tục trông chờ chứ không có ý chí tự lao động để nuôi sống bản thân và gia đình.

25T6PS-1-copy.jpg

Trao nhà cho người nghèo ở phường Bình Đức (TP. Long Xuyên).

Điển hình như trường hợp của ông Đ.H.L (xã Hòa Bình, Chợ Mới). Là người làm thuê, làm mướn nhưng ông L. không chịu chí thú làm ăn, thay vào đó lại nghiện rượu nặng. Khi ông và vợ đều lâm bệnh, không có khả năng lao động, chính quyền địa phương đã xét gia đình họ thuộc diện hộ nghèo, được hưởng bảo hiểm y tế. Thế nhưng, bao năm nay ông vẫn tái diễn nghiện rượu, sống trông chờ vào các phần quà cứu trợ từ các tổ chức và thu nhập từ đứa con trai cũng không có việc làm ổn định. Với sự hỗ trợ vốn của Nhà nước trong việc cho vay tiền nuôi bò, ông lại dùng vào việc chi tiêu gia đình và các chi phí chữa bệnh. Còn bà L.K.N (thị trấn Núi Sập, Thoại Sơn) là người chăm chỉ, chịu khó giúp việc nhà cho các gia đình khác. Thế nhưng, từ khi bà là người đại diện giữ số tiền hỗ trợ cho đứa cháu bệnh tật, nghèo khó thì tính tình bà thay đổi hẳn. Cháu H.T.C.T gọi bà N. là dì ba, do ba cháu mất sớm, mẹ đi làm ăn xa nên cháu sống nhờ tình thương của bà ngoại làm nghề bán vé số. Từ khi cháu phát bệnh “H” do di truyền, phải nghỉ học một thời gian để điều trị, các Mạnh Thường Quân và địa phương đã vận động giúp đỡ trên 15 triệu đồng và giao cho bà N. giữ hộ. Từ đó, bà thường xuyên liên hệ chính quyền địa phương nhận hết số tiền hỗ trợ để thỏa mãn nhu cầu tiêu xài cá nhân và… chơi số đề. Do vậy, sau khi bà xài hết số tiền thì em T. không còn tiền để trị bệnh, bản thân bà N. cũng không thoát khỏi cảnh nghèo khó…

Nghèo do thất học, không có tư liệu sản xuất

Có dịp đi thực tế vùng nông thôn hoặc miền núi, chúng tôi mới chứng kiến được hết những khó khăn vất vả của những người nghèo. Đó chính là hình ảnh những người đi làm thuê, vác từng bình thuốc đi xịt từng đám ruộng dưới nắng gay gắt 12 giờ trưa; hình ảnh của những người phụ nữ Khmer ngồi đập từng bó lúa; những đứa trẻ thì nghỉ học để đi mót lúa, mò cua, mò ốc tiếp ba mẹ... Hầu như cả gia đình của họ làm quần quật từ sáng đến tối nhưng cũng chỉ đủ lo 2 bữa ăn, không có tiền tích lũy phòng khi ốm đau, con cái cũng không đủ sách vở và quần áo đến trường, mái nhà thì rách rưới nhưng vẫn không có tiền chắp vá.

Nguyên nhân đói nghèo của các gia đình này đều đã thấy rõ. Đó chính là việc các thành viên trong gia đình ít được học hành, không có ruộng đất, không có nghề nghiệp ổn định, phải đi làm thuê, làm mướn để chạy ăn từng bữa. Đôi khi họ cũng muốn cải thiện cuộc sống nhưng cái chữ “chưa đầy lá mít”, không có bất cứ phương tiện hay vốn liếng gì thì làm sao dám nghĩ đến chuyện tính toán làm ăn thoát nghèo!

Ông Huỳnh Ngọc Bé, Bí thư Đảng ủy xã Vĩnh Trạch cho biết: “Địa phương nào cũng có hộ nghèo. Họ thật sự là những người yếu thế trong xã hội, thiếu thốn điều kiện vật chất để sinh hoạt và ít kiến thức, trình độ. Hơn nữa, họ lại dễ bị tổn thương, càng nghèo khó hơn khi gặp bệnh tật hoặc bất trắc trong cuộc sống. Khi sinh con ra, con của họ vì nghèo khó lại không được học hành đến nơi đến chốn, phải nghỉ học sớm để làm thuê, làm mướn giống cha mẹ. Vì thế, cái nghèo cứ truyền từ đời này sang đời khác. Do vậy, địa phương muốn giúp người dân thoát nghèo thì không gì hơn cho họ “cần câu” hơn “xâu cá”, hỗ trợ vốn cho họ làm ăn, dạy nghề, hướng nghiệp cho lao động trẻ, để họ có được cuộc sống ổn định trước mắt, rồi dần sẽ thoát được cảnh nghèo khó, tích lũy vốn liếng để có trong tay tư liệu sản xuất”…

Kỳ 2: Điệp khúc “nghèo lại hoàn nghèo”.

           TRÚC PHA-H. HUYNH