"Ma trận" quảng cáo

17/10/2014 - 09:40
A A

Người tiêu dùng (NTD) hiện nay như lạc vào "ma trận" quảng cáo, không biết đâu là thật, cái nào là giả. Quảng cáo nào cũng lung linh và sử dụng những lời có cánh dành cho sản phẩm của mình, nhưng trong đó liệu mấy phần là thật?

Quảng cáo thực phẩm chức năng có nội dung gây hiểu lầm có tác dụng như thuốc chữa bệnh.
 
Quang-cao-rat-can-su-trung-thuc-cua-DN-65600-1.jpg
 
Người tiêu dùng bị "tung hỏa mù"
 
Quảng cáo sai sự thật, cường điệu chức năng của sản phẩm, thành phần lại không rõ ràng khiến người tiêu dùng thật khó đưa ra quyết định đúng đắn khi mua hàng. Họ bị "tung hỏa mù" giữa những luồng quảng cáo thật thật - giả giả như hiện nay.
 
Điện máy là một trong những mặt hàng thường quảng cáo quá sự thật. Những lời quảng cáo như sử dụng công nghệ mới như inverter có tính năng tiết kiệm điện đến 60% công suất, công nghệ nano giúp diệt khuẩn, lọc không khí… tới 99% là không chính xác, thổi phồng sự thật. Rất nhiều đơn vị quảng cáo sản phẩm có chất diệt đến 99% vi khuẩn đã bị xử phạt vì kiểm tra thì sản phẩm chỉ có thể diệt được một số vi khuẩn nhất định. 
 
Thực phẩm chức năng cũng là những sản phẩm được các DN quảng cáo sai sự thật khá nhiều. Những dòng quảng cáo: Thực phẩm chức năng (TPCN) A - bổ thận tráng dương, tăng cường sinh lực. TPCN B - loại bỏ nỗi lo về ung thư, HIV, tiểu đường… nhưng thực chất TPCN chỉ có khả năng tăng cường sức đề kháng và hỗ trợ cho việc điều trị, nhưng hiện nay rất nhiều TPCN đang được quảng cáo như là một loại thuốc bách chữa bệnh.
 
Vừa qua, tại TP Hồ Chí Minh, Thanh tra Sở Y tế nhiều lần phát hiện các loại TPCN quảng cáo sai tác dụng thành các loại thuốc chữa bệnh. Ví dụ như loại keo dán Kinotakara của Công ty cổ phần Liên Kết – Trí Thức được quảng cáo có tác dụng thanh lọc máu huyết, đẩy lùi chất độc trong cơ thể. Một số loại TPCN của Tập đoàn quốc tế Tahitian Noni​ được giới thiệu chưa được những bệnh nan y như: Ung thư, HIV, hay tiểu đường.
 
Những ví dụ trên chỉ là một mảng nhỏ trong tảng băng quảng cáo sai sự thật hiện nay. Hầu hết các DN đều mong muốn sản phẩm của mình bán chạy nên sẵn sàng quảng cáo không đúng sự thật. Điều đáng nói là những sản phẩm được quảng cáo như trên thường có giá “trên trời” và không ít NTD đã tin và mua sản phẩm mà không biết mình bị lừa.
 
Cần sự trung thực của DN
 
Điều 8, Khoản 9 Luật Quảng cáo đã liệt kê các hàng vi bị cấm liên quan tới việc quảng cáo không đúng theo đăng kí. Theo nghị định 158/2013/NĐ-CP của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực văn hóa, thể thao. Du lịch và quảng cáo quy định mức hình phạt từ 50- 70 triệu đồng đối với hành vi quảng cáo sai sự thật, không đúng quy cách, chất lượng, công dụng... Ngoài ra, hành vi quảng cáo sai sự thật về hàng hóa, dịch vụ cũng có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội quảng cáo gian dối quy định tại điều 168 Bộ Luật Hình sự với mức hình phạt lên tới 3 năm.
 
Luật đã quy định rõ ràng nhưng việc áp dụng dường như không triệt để. Tới thời điểm hiện tại chưa một cá nhân nào phải chịu trách nhiệm hình sự. Vậy tại sao không có cá nhân nào khởi kiện và theo đuổi đến cùng những vụ kiện như vậy?
 
Trả lời câu hỏi này, Luật sư Phạm Quang Biên – Đoàn luật sư Hà Nội cho biết: Theo đề xuất của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, các tổ chức chính trị, xã hội có thể đại diện cho người tiêu dùng khởi kiện và có những trường hợp được miễn án phí, tuy  nhiên, đây chỉ là dự thảo mà chưa có quyết định chính thức, hơn nữa khi ra tòa, những thủ tục pháp lý khá rườm rà nên nhiều người ngại theo đuổi các vụ kiện. Thông thường, các vụ này thường được khiếu nại tại văn phòng Hiệp hội Bảo vệ quyền lợi NTD. Ngoài ra, việc quản lý thông tin quảng cáo còn quá hổng dù đã có quy định cấm quảng cáo sai, đánh lừa người tiêu dùng nhưng cụ thể thế nào là đánh lừa, đánh lừa đến mức nào thì chưa có quy định cụ thể, thiếu cơ sở để xử.
 
Hiện nay, pháp luật cũng chưa có một chế tài nào đối với các DN đăng tải quảng cáo sai sự thật. Là đơn vị trực tiếp đăng tải quảng cáo nhưng lại “vô can” trong cuộc chơi. Phải chăng cần có một cơ chế liên đới chịu trách nhiệm đối với các đơn vị đăng tải quảng cáo để họ có trách nhiệm hơn trong công việc của mình?
 
Dù biết quảng cáo là rất cần thiết để người tiêu dùng biết đến sản phẩm và doanh nghiệp, nhưng việc không minh bạch thông tin sẽ khiến người tiêu dùng dễ nhầm lẫn, dẫn đến cảm giác hụt hẫng, thất vọng thậm chí tức giận. Dần dần, người tiêu dùng sẽ tẩy chay sản phẩm, quay lưng với DN. Do đó, những thông tin tiếp thị, quảng cáo cần lắm sự trung thực của chính DN.
 
Theo CAO HUỆ (Báo Công Thương Điện Tử)