Nghiệp lặn sông - Kỳ cuối: Tương lai mù mịt

07/11/2013 - 05:45
A A

Trong muôn vàn nghề nghiệp để mưu sinh, có lẽ không ai muốn mình trở thành thợ lặn. Bởi lẽ, khi nói về thu nhập thì người theo nghề này không thể bằng ai, còn khi nhắc đến tương lai thì không nghề nào mù mịt hơn nghề thợ lặn.

Trong muôn vàn nghề nghiệp để mưu sinh, có lẽ không ai muốn mình trở thành thợ lặn. Bởi lẽ, khi nói về thu nhập thì người theo nghề này không thể bằng ai, còn khi nhắc đến tương lai thì không nghề nào mù mịt hơn nghề thợ lặn.

Sinh nghề tử nghiệp

Nhìn xuống dòng nước sông Hậu đang cuồn cuộn chảy trong mùa lũ, thợ lặn Lâm Văn Minh (cồn Phó Ba, Long Xuyên) buồn bã: “Trót mang cái nghiệp này, sống ngày nào mình hay ngày đó chú ơi, không biết trước được điều gì. Bản thân tôi cũng đã 2 lần may mắn thoát khỏi tay “hà bá” để về với vợ con”. Kỳ thực, nghề thợ lặn vô cùng nguy hiểm vì dưới đáy sông sâu chẳng thể lường trước chuyện gì sẽ xảy ra. Ông Minh kể về những lần thoát chết của mình mà trong đôi mắt vẫn không giấu được sự bàng hoàng, cứ như nó vừa xảy đến hôm qua, hôm kia vậy. Lần đó, ông Minh nhận lời trục vớt một chiếc ghe tại Tân An, dù trong người không khỏe nhưng đã hứa với chủ ghe nên ông cố gắng nhảy xuống nước.

Khi lặn xuống khoảng 15m thì ông bị dòng nước cuốn trôi xuống khá xa mà không biết dây tiếp hơi đã quấn vào một thân cây chìm dưới đáy sông. Khi nhận ra mình rất khó thở, ông ngoi lên thì dây kẹt lại khiến ông rơi vào tình trạng nguy hiểm. Lúc lặn xuống, mỗi người thợ lặn phải mang trong người một sợi dây xích nặng khoảng 5 kg để họ không bị sức nước đẩy lên. Trong trường hợp này thì dụng cụ hỗ trợ đó lại trở thành thứ vũ khí giết chết người thợ lặn và ông Minh đã may mắn gỡ được sợi xích ra trồi lên mặt nước. “Khi đó, tay chân tôi cứng đờ, lên tới mặt nước là tôi muốn xỉu rồi, may nhờ có anh em nhảy xuống lôi lên. Ngồi cả tiếng đồng hồ sau tôi mới hoàn hồn lại” - ông Minh trầm ngâm.

 

 Định luật của cuộc sống thật khắc nghiệt, dòng sông mang đến cho người thợ lặn kế mưu sinh thì cũng sẵn sàng cướp đi sự sống của họ. Số người may mắn thoát chết như ông Minh không nhiều, ngay cả anh ba Lý (con trai của ông Minh cũng đã một lần bị “tai biến” trong khi lặn. Tiếp lời cha mình, anh Lý cho biết lúc đó tay chân mình cứng lại, không bơi được nữa, cũng may có 2 người lặn chung xốc mình lên mặt nước, rồi truy hô cho người trên bờ tiếp cứu. “Chú nghĩ thử xem, nếu mình gặp tai nạn trên bờ thì có biết bao nhiêu người giúp đỡ, còn dưới sông chỉ có mình ên, đâu ai giúp mình được. Lúc đó, phải thật bình tĩnh mới mong thoát chết” - ông Minh tâm sự. Trong cuộc đời thợ lặn của mình, ông Minh không bao giờ quên được những cái tên út Dình, sáu Nổi, những người bạn thân đã vướng phải câu nói “sinh nghề tử nghiệp” của những bậc tiền nhân.

         “Khó khăn nhất có lẽ là những lần người thợ lặn tìm vớt xác người chết dưới sông, theo ông Minh, đa số thợ lặn rất ngại làm việc này, chỉ khi nào bất đắc dĩ thì họ mới chấp nhận. “Lắm lúc tôi lặn vì thấy tội nghiệp cho thân nhân người chết. Sợ lắm chú ơi, lúc đó mới nhìn xuống nước mà tôi đã nổi da gà cùng mình, nhưng nhìn người ta khóc lóc quá nên cứ liều đại thôi”, ông Minh thật tình.

           Khó thoát chữ nghèo

Nghề thợ lặn vất vả, gian nan mà cũng không kém phần nguy hiểm, nhưng sau bao nhiêu năm đeo đuổi với nghề, ông Minh và đồng nghiệp của mình vẫn không thể thoát khỏi chữ “nghèo”. Ông Minh tâm sự: “Người ta tưởng chúng tôi khá lắm, nhưng thực sự là mình cùng đường, không thể làm gì để sống nên mới đeo mang cái nghề này. Ngụp lặn bao nhiêu năm mà chú thấy nhà cửa của tôi có dư giả gì đâu, chỉ mong đủ sống qua ngày là mừng rồi”. Nếu có người thuê trục vớt ghe xuồng thì thu nhập của người thợ lặn khoảng 300.000 đồng/ngày. Nếu sà lan hoặc ghe xuồng lớn bị chìm thì người chủ phải thuê cả nhóm thợ lặn, khi đó một người có uy tín sẽ đứng ra thương lượng giá cả với chủ phương tiện. Trong trường hợp này, thường đôi bên sẽ “mão” tiền công cho cả quá trình trục vớt. Hoàn thành công việc thì anh em chia nhau tính theo bình quân đầu người. Ba Lý cho biết, mỗi lần trục sà lan xong, anh được chia 4-5 triệu đồng/chuyến, nhưng công việc không liên tục nên gia đình anh Lý vẫn rơi vào diện nghèo trong “cái xóm nghèo” ở cồn Phó Ba.

Không chỉ thu nhập bấp bênh, khó khăn nhất có lẽ là những lần người thợ lặn tìm vớt xác người chết dưới sông, theo ông Minh, đa số thợ lặn rất ngại làm việc này, chỉ khi nào bất đắc dĩ thì họ mới chấp nhận. “Lắm lúc tôi lặn vì thấy tội nghiệp cho thân nhân người chết. Sợ lắm chú ơi, lúc đó mới nhìn xuống nước mà tôi đã nổi da gà cùng mình, nhưng nhìn người ta khóc lóc quá nên cứ liều đại thôi”, ông Minh thật tình. Đa số người thợ lặn không dám nhận vớt thây ma có một phần vì lý do tâm linh. Quan niệm dân gian cho rằng, những ai đuối nước sẽ trở thành mồi cho “hà bá”, vì thế không ai được xâm phạm tới. Nếu ai vớt thây ma có nghĩa là “cướp cơm của hà bá” thì nhất định gặp điều không may, chính vì lẽ đó khá nhiều thợ lặn lãng tránh khi được nhờ làm việc này.

 

Đời thợ lặn đối diện với nỗi sợ hãi nơi đáy sông nhưng cuối cùng vẫn không thể ổn định cuộc sống với cái nghiệp mình đã chọn. “Tôi cực khổ bao nhiêu năm trời, giờ đã già yếu không thể làm gì được, tất cả trông cậy vào các con nhưng tụi nó nghèo quá, vợ con nheo nhóc nên cũng không giúp được nhiều. Giờ thì tôi sống hui hút với thằng con út, nó làm thuê làm mướn chứ cũng không đi lặn nữa”. Người em thứ sáu của ông Minh cũng đã qua đời vì bệnh nặng sau bao nhiêu năm theo nghề thợ lặn. Thế hệ ông Minh đã nghèo, thế hệ kế thừa như anh ba Lý cũng không khá hơn, bây giờ anh luôn cố gắng để cho các con ăn học, chỉ mong chúng kiếm được nghề nào đó “trên bờ” chứ đừng vất vả, gian nan như cha. Anh cho biết, thời gian tới vẫn phải đi lặn vì không biết phải làm gì để có đủ thu nhập lo cho gia đình. Tương lai vẫn mù mịt như đáy sông sâu, nơi mà anh và biết bao người thợ lặn khác phải làm việc để kiếm tiền.

 Chiều buông! Chúng tôi lên đò trở về, lòng vẫn băn khoăn khi nghĩ đến những đứa trẻ thơ nơi “xóm thợ lặn”, tương lai của chúng rồi có được lấp lánh sắc màu như những buổi tối chúng hay ra bờ sông và chỉ tay về phía bên kia thành phố!

  Không cho con nối nghiệp

   Ông Trần Văn Tài (60 tuổi) một thợ lặn giỏi ở xã Bình Mỹ (Châu Phú) cho biết, hơn 30 năm theo cái nghiệp lặn sông trục vớt ghe, tàu cũng ngần ấy thời gian nếm trải biết bao nguy hiểm trên mọi khúc sông. Quanh năm, ông Tài đi khắp nơi để lặn thuê cho người ta. Nhắc đến cái nghề lặn sông ai cũng sợ, chính ông Tài cũng rờn rợn, nhưng hoàn cảnh khó khăn mới ráng đeo. “Có hai thằng con trai, thấy nghề này bạc bẽo và tương lai mù mịt nên tôi quyết không cho chúng nó nối nghiệp. Hiện, thằng lớn đang làm công nhân ở Bình Dương, còn thằng nhỏ tôi đã lo cho nó có cái nghề sửa xe gắn máy để mai ra chúng nó đổi đời” - ông Tài trần tình.

 Bài, ảnh: TT.C- THANH TIẾN