Tết ở địa đầu Tổ quốc

30/01/2014 - 05:55
A A

Tết ngày một đến gần, cữ độ này lên Hà Giang rồi từ đó mà lên tiếp Lũng Cú – “Chóp nón” thân yêu, mảnh đất “Tột Bắc” (Chữ của cụ Nguyễn Tuân).

Lungcu2.jpg
 
Từ thưở đất trời cõi Việt được mở, tính đến nay đã vài chục ngàn năm. Mặc những thiên di biến động lớn lao, mặc những cuộc nội xâm, ngoại xâm và mặc cả những khó khăn do cuộc sống vây hãm, gần 4 nghìn nhân khẩu người dân Đất Việt trong đó lớn nhất là người Mông rồi đến người Kinh, người Lô Lô, người Giáy, người Dao… đã nắm tay để tụ hợp lại thành sức mạnh. 
 
Với một tinh thần đoàn kết, với lòng quý trọng tấc đất địa đầu tổ quốc, họ đã ở lại nơi “chóp nón ” này, cao hơn mặt biển tới gần 2.000m để khẳng định chủ quyền và xây dựng quê hương, giữ cho vùng phên dậu biên cương thêm vững vàng. Xuân này là một trong hàng vạn mùa xuân và cũng là một trong rất nhiều mùa xuân bình yên họ tiếp tục đón xuân cùng Đất Việt!

Lungcu1.jpg
 
Cột cờ Lũng Cú – Biểu tượng linh thiêng của mảnh đất địa đầu tổ quốc.
 
Tết ngày một đến gần, cữ độ này lên Hà Giang rồi từ đó mà lên tiếp Lũng Cú – “Chóp nón” thân yêu, mảnh đất “Tột Bắc” (Chữ của cụ Nguyễn Tuân), không gian khắc nghiệt của đá, của những mảnh ruộng khô cằn mùa Đông đã dịu bớt đi phần nào. Là bởi vì mưa xuân đã bắt đầu rây bụi trên đá núi, nhiệt độ cũng đã dần nhích lên. Không gian ấm áp, các loại thực vật cựa mình để đón nắng, đón mưa, trổ nụ bung hoa theo niêm luật. 
 
Mùa này ở Cao nguyên đá Hà Giang có thể coi là mùa của các loại hoa. Dọc đường từ Quản Bạ, qua Yên Minh, đến Đồng Văn rồi lên Lũng Cú… hoa miên man nở! Đầu tiên là hoa sở trải mầu trắng ngà lung linh khắp các đường cua, từ đỉnh núi đến thung sâu. Dưới mặt đất cơ man nào là hoa bạc hà với mầu tím phớt, hoa tam giác mạch với mầu hồng đỏ, hoa cải cay với mầu vàng ruộm… Hoa sở đến kỳ mãn độ, cái tết đã gần gụi lắm rồi, ấy là khi hoa đào phai bung cánh, khoe sắc để tiếp tục “xứ mệnh” đón xuân của mình với người Cao nguyên đá.
 
Lungcu3.jpg
Mùa xuân đang về cùng Lũng Cú.

Lên Lũng Cú vào mùa xuân, tôi đi theo con đường Quốc lộ 4C, con đường này còn có tên gọi là Đường hạnh phúc. Sở dĩ nó có tên vậy cũng là do căn nguyên của lịch sử hình thành. Đây là con đường lớn nhất trong hệ thống đường sá của Hà Giang và nó đã thể hiện sức mạnh đoàn kết đến cao độ của các dân tộc anh em vùng miền núi phía Bắc cùng với miền xuôi khi hoàn thành con đường ấy. 
 
Trước năm 1959, con đường từ thị xã Hà Giang dẫn lên nơi địa đầu tổ quốc này dài khoảng 200km, chỉ lọt vừa bước chân người và ngựa. Án ngữ dọc đường là những cổng trời hun hút lỗ châu mai, thoắt ẩn thoắt hiện bóng dáng của những toán người làm nhiệm vụ bảo vệ cho sự cường thịnh cho một số cá nhân. Thỉnh thoảng súng lại nổ, làn khói có mùi hỏa tiễn bung ra là có người ngã xuống. Đất nước hòa bình, theo tâm niệm và chủ trương “miền núi tiến kịp miền xuôi” của Đảng và Bác Hồ, chúng ta đã quyết tâm mở Quốc lộ 4C – Đường Hạnh phúc. Khởi công vào tháng 9 giá buốt của năm 1959, đúng vào mùa xuân của 6 năm sau, năm 1965 đường hoàn thành.
 
Khi biết chủ trương của ta, để chia rẽ, để tạo sự bất hợp tác, bọn phản loạn và phiếm loạn ở Cao nguyên đá này đã tung tin: Chỉ khi nào đá mọc trên đầu người, cây ngô ra bắp ở rễ, dê đực biết đẻ… thì mới mở được đường lên Lũng Cú. Thế mà lời hiệu triệu được đưa ra, 16 dân tộc của Chiến khu Việt Bắc gồm các tỉnh Cao Bằng, Bắc Kạn, Lạng Sơn, Thái Nguyên, Tuyên Quang, Hà Giang và các tỉnh đồng bằng như Hà Nam, Nam Định, Hải Dương đã có hàng nghìn những con người, trong đó rất nhiều thanh niên trai trẻ làm đơn đăng ký tham gia. 
 
Chỉ trong một thời gian ngắn đã có trên 2 vạn con người trong đó có 1.000 thanh niên xung phong, 1.200 dân công tìm đến với Cao nguyên đá. Với sức lực này, với tinh thần đoàn kết lao động đến quên ngày quên đêm, 6 năm sau tuyến đường này đã thông suốt. Chuyến xe đầu tiên chở muối, dầu, gạo và đưa cán bộ lên thăm đã tới được với huyện đá xa xôi Đồng Văn. Đồng bào rẻo cao đón chuyến hàng đầu tiên đã rơi nước mắt, thêm lòng tin Đảng, tin Bác Hồ và quyết tâm thêm yêu quê hương đất nước hơn nữa.
 
Đường từ Hà Nội lên đến Lũng Cú, nơi có cột cờ tổ quốc thân yêu, nơi địa đầu ở Kinh tuyến 105độ19phút Đông, 23độ22 phút Bắc của chúng ta giờ đã nhựa hóa cơ bản. Đường đáp ứng cho đủ các loại phương tiện tìm vào. Mùa này tìm lên Lũng Cú người ta thấy xuân mới đã hiển hiện mồn một vì người Mông rất quý tết và tổ chức tết khá sớm. Những cây đào phai đã nở cánh khắp các bờ rào đá, dọc đường vào các thôn bản. 
 
Bên sắc hoa đào là những sắc váy áo xông xênh của các thiếu nữ Mông, Lô Lô, Giáy, Dao… Chưa đâu tôi thấy không khí tết nhộn nhịp như ở chốn địa đầu tổ quốc này. Không khí ấy, nụ cười bên lửa thắm ấy, rồi tiếng kèn pílè, khèn Mông réo rắt vang lên khắp triền đá, tạo ra một sự gần gụi, như thể họ không phải là người nơi mãi địa đầu, không phải là người xa xôi tổ quốc lắm!
 
Từ trung tâm huyện Đồng Văn, theo con đường trải nhựa, dài khoảng 25km, chưa đầy 30 phút tôi đã có mặt ở Trung tâm xã Lũng Cú. Trung tâm xã đã khang trang lắm rồi, có tới 20 phòng để làm nơi đón tiếp khách trăm miền khi họ tìm lên Lũng Cú. Trước sự chờ đợi của tôi, quyệt những giọt mồ hôi đang rịn ra trên chiếc trán vuông và phẳng, chỉ tay vào chiếc máy điện thoại, Chủ tịch xã Lũng Cú Vàng Mí Cấu hồ hởi: Thấy các anh ở dưới “thông báo” qua cái này, biết hôm nay anh lên. Nhưng cái việc lo tết cho dân cần hơn lên tôi phải đi trước. Ấy dà… bao nhiêu là việc đấy! Lo nốt việc làm nhà tạm, nhà dột để cho dân đón tết này. Phân hàng tết này. Lại tổng kết tết này… Cái việc của dân nó quan trọng hơn và cần thiết hơn mà! Phải lo và làm theo cái câu nói mà thầy giáo đã dậy tôi trong đợt học bồi dưỡng chính trị dưới huyện ấy. Thế nào nhỉ, à, “dân là gốc” mà! Nhà báo thông cảm nhé!
 
Theo chủ tịch thì với diện tích tự nhiên 3.460ha, 669 hộ và khoảng 3.478 nhân khẩu, xã Lũng Cú có 9 thôn với các tên như: Lô Lô Chải, Seo Lủng, Tả Gia Khâu, Cẳng Tằng, Thèn Ván, Thèn Pả, Sì Mằn Khan, Sán Chồ, Sán Sà Phìn, trong đó có 7 xã nằm cạnh biên giới. Làm lên 9 thôn này là nhiều dân tộc, nhiều nhất là người Mông, sau đó là người Lô Lô, người Dao còn người Kinh ở đây chỉ là… người thiểu số thôi. Mỗi dân tộc có một bản sắc văn hóa, có một tập tục khác nhau nhưng tinh thần đoàn kết nơi địa đầu tổ quốc này đã tụ hợp họ là một, như người gia đình, cùng nắm tay nhau xây dựng quê hương. 
 
Chính sự đoàn kết, tương thân tương ái này đã làm cho cái nghèo cái khó ở đây bị “đuổi” đi nhanh chóng. Tôi chợt vui khi được chủ tịch cho biết, đến thời điểm này, cơ bản Lũng Cú đã hầu như đuổi được cái đói. Chỉ còn cái nghèo, thế nhưng cùng với sự chăm chỉ của người dân, cùng sự quan tâm của Đảng, Chính phủ cái nghèo sẽ nhanh chóng được xóa ở đây trong thời gian tới.
 
Theo thông lệ, mỗi khi lên miền biên giới, tôi thường tìm đến cột mốc tổ quốc. Vì tôi thấy không nơi đâu ý thức về sự thiêng liêng của tấc đất tổ quốc lại được đánh thức như ở nơi này. Người ta nói Lũng Cú là nơi địa đầu tổ quốc, nhưng ở xã biên giới có 16km đường biên giáp nước bạn Trung Quốc này thì điểm cao nhất phải là thôn Séo Lủng của xã. Lựa theo con đường bê tông uốn lượn dưới bời bời sắc đào phai, leo 286 bậc đá tôi tìm lên cột cờ Lũng Cú. 
 
Trên chiếc cột cờ cao 20m, chân đế có 6 mặt trạm khắc phù điêu mang nét hoa văn của Trống đồng Đông Sơn là lá cờ tổ quốc rộng 6m, dài 9m với diện tích 54m2, tượng trưng cho 54 dân tộc anh em trong dặm dài Đất Việt phần phật bay trong nắng, gió xuân. 
 
Chiến sỹ Nguyễn Vũ Quỳnh ở Đồn biên phòng Lũng Cú, là người ham đọc, ham tìm hiểu anh cho biết: Ngày xưa, trong kỳ khai thiên lập địa ông cha ta đã rất chú trọng đến mảnh đất địa đầu này. Ghi rõ nhất trong lịch sử thời Tây Sơn thì sau thời gian đưa quân vào giải phóng Thăng Long Mồng 5 tết năm Kỷ Dậu thì Hoàng Đế Quang Trung đã thị sát và cho đặt ở nơi biên ải hiểm trở này một chiếc trống đồng. 
 
Vị trí đặt trống hiện là Trạm biên phòng tiền tiêu Lũng Cú bây giờ. Ngày xưa ấy, tiếng trống là thông tin, báo hiệu địch họa hay yên bình. Ý tưởng cao cả của Quang Trung Hoàng Đế là đặt trống ở đây, coi những người con Lũng Cú là Con Lạc, Cháu Hồng, có địch họa thì sẽ khua trống. Tiếng trống lan truyền, anh em miền đồng bằng biết được sẽ đưa người lên giúp.
 
Đồn biên phòng Lũng Cú, rất nhiều chiến sỹ đang đón những mùa xuân xa nhà. Nhưng họ không lấy đó làm buồn vì ngoài nhiệm vụ bảo vệ biên giới thiêng liêng của mình thì họ còn được những người dân nơi đây coi như người nhà. Khắc giờ nào trong ngày cũng có người tìm đến. Lúc là cô giáo, lúc là trưởng thôn đến trao đổi công việc, lúc thì là người dân đi chợ ghé qua tạt vào uống ngụm nước, hút điếu thuốc lào, hay đó có thể là các bé em người Mông đi chăn bò tìm vào chơi với các chú bộ đội… Điều kỳ diệu hơn là In – tơ – nét cũng đã về đến đây. Mọi chuyện trên khắp miền đất nước giờ đây chỉ cần nhắp chuột là người Lũng Cú sẽ biết hết. 
 
Thượng tá Nguyễn Hải Lý cán bộ Đồn biên phòng Lũng Cú cho biết: Chúng tôi vừa được đầu tư lắp đặt một đường truyền với tốc độ 2Mb/giây. Ngoài nắm bắt thông tin, đọc sách báo, với nghĩa tình quân dân trên địa bàn anh em đã cử 6 cán bộ túc trực hướng dẫn người dân truy cập in – tơ – nét. Giờ mở cửa được ấn định từ 7 giờ đến 21 giờ. Thế nhưng nếu dân có nhu cầu các anh sẽ không quản ngại để mở cửa vào bất kỳ thời gian nào. 
 
Nhờ đường truyền, nhờ tình quân dân và trách nhiệm cao cả nơi biên ải nên ở Lũng Cú giờ đây đã có nhiều thanh niên nam nữ thành thạo với việc sử dụng In – tơ – nét từ việc hướng dẫn, dậy giỗ của các anh. Chỉ tiếc rằng việc truy cập In – tơ – nét ở đây vẫn phải mất tiền. Vậy nên các anh không thể triển khai đại trà được.
 
Xuôi Tả Gia Khâu, tôi tìm vào các nhà dân khi lá dong, gạo đỗ và các loại thực phẩm đã về nơi góc bếp mỗi nhà, chỉ chờ gói gém và xào nấu là có cái đãi bạn và đón xuân. Nằm cách xã 6km, Tả Gia Khâu đã biết trồng lúa nước trên ruộng bậc thang, trồng ngô trên các hốc đá, nhờ vậy sản lượng lương thực của 80 hộ gia đình người Mông nơi đây đã được cải thiện đáng kể. 

Lungcu4.jpg
 
Trang phục và những điệu múa mừng xuân của người Lô Lô, một trong những dân tộc đặc biệt nhất ở Lũng Cú. 
 
Trưởng thôn Thào Xín Chư mời tôi bát rượu ngô sánh vàng, thơm nức ngay dưới gốc đào đang bung hoa nơi hiên nhà cho biết: Thôn không còn hộ đói. Chương trình xóa nhà tạm, nhà dột, Chương trình 134, 135 của Chính phủ nhanh chóng xóa đi các nhà tạm, nhà dột nơi đây. Nhờ trương trình này, cả thôn Tả Gia Khâu đã bừng sáng bởi mầu tấm lợp hỗ trợ, người dân không còn lo mưa, lo gió lạnh biên ải nữa. Điện lưới quốc gia đã về xã, tình trạng khan hiếm nước sạch đã được xóa cơ bản…
 
Câu chuyện giữa tôi và Chư chợt bị ngắt bởi tiếng khèn và tiếng hát bất chợt vang lên phía nhà văn hóa của thôn. Bằng ánh mắt vui vẻ anh Chư cho biết: Bọn con trai con gái người Mông bây giờ đã rảnh chân, rảnh tay. Nó đang tập văn nghệ để đi hát thi với các thôn khác trong dịp tết này đấy. Bọn trẻ ở đây giờ sướng thật!...
 
Chuyến xe khách miền biên ải vào dịp tết chật chội hơn ngày thường bởi phải “cõng thêm” rượu ngô đặc sản, mật ong hoa bạc hà và cả những cành đào to vậm nụ làm quà cho người miền dưới. Tôi ngồi sát hàng ghế với mấy cô ở các huyện miền dưới như Vị Xuyên, Bắc Quang, Quang Bình lên đây dậy học. Các cô đều là nữ sinh của các trường Đại học Sư phạm. Với tâm niệm được đóng góp cho quê nhà, khi được tiếp nhận, một cán bộ chỉ vào chấm đỏ nơi tận cùng bản đồ rồi bảo: Các cô sẽ lên chỗ này. 
 
Thế rồi các cô lên Lũng Cú. Ngày cắp túi lên dậy học, trước cảnh xa xôi nhiều cô cũng buồn. Nhưng được sự động viên của các chiến sỹ biên phòng, của người dân và đặc biệt là những ánh mắt của trẻ nhỏ đã giúp các cô ở lại. Thế rồi tinh thần đoàn kết cũng như trách nhiệm công dân đã hấp dẫn các cô đã nguyện lòng ở lại và nhanh chóng trở thành “công dân có thâm niên” ở mảnh đất địa đầu. 
 
Tết này, tạm chia tay với mảnh đất địa đầu, các cô về nhà vui xuân cùng gia đình. Đào rụng cánh, tết qua đi, các cô sẽ trở lại. Nhiều cô đã quả quyết với tôi sẽ tiếp tục ở lại Lũng Cú lâu hơn nữa. Tôi tin các cô cũng như tin vào sức trẻ. Sẵn sàng cống hiến và đóng góp vốn là bản chất của họ. Họ đang là những người của một thế hệ đi sau tiếp tục nắm tay đoàn kết để xây dựng và giữ vững mảnh đất địa đầu này như tầng lớp cha anh họ đã từng làm! Để cho mùa xuân địa đầu mãi mãi bình yên!
 
Theo Đơn Thương (Tầm Nhìn)