Toàn cảnh Quốc hội thảo luận phòng chống tội phạm, vi phạm pháp luật; tham nhũng

07/11/2017 - 17:11
A A

Trong 2 ngày 6 và 7-11, Quốc hội đã nghe các báo cáo và thảo luận về công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo; phòng chống tội phạm, vi phạm pháp luật; phòng chống tham nhũng... 

NDN-8956.jpg

Quốc hội tán thành với nội dung các báo cáo

Phát biểu kết luận phiên thảo luận Phó Chủ tịch Quốc hội Uông Chu Lưu cho biết, qua 1,5 ngày Quốc hội thảo luận các Báo cáo của Chính phủ về công tác phòng, chống vi phạm pháp luật và tội phạm, công tác thi hành án, công tác phòng, chống tham  nhũng năm 2017, các báo cáo công tác của Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tối cao, Chánh án Tòa án nhân dân tối cao năm 2017 và Báo cáo thẩm tra của Ủy ban Tư pháp đã có 50 vị đại biểu Quốc hội phát biểu ý kiến thảo luận và tranh luận sôi nổi thẳng thắn trách nhiệm về các báo cáo. Các đồng chí Phó Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Công an, Chánh án Tòa án nhân dân tối cao, Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tối cao đã phát biểu tiếp thu và làm rõ thêm một số vấn đề.

Về cơ bản các vị đại biểu Quốc hội tán thành với nội dung các báo cáo và cho rằng các báo cáo đã được chuẩn bị công phu nghiêm túc.

Các vị đại biểu Quốc hội đánh giá năm 2017 tình hình kinh tế - xã hội trong nước có những chuyển biến tích cực, Chính phủ, Tòa án nhân dân tối cao, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao đã triển khai nhiều biện pháp đồng bộ, thực hiện đúng chức năng nhiệm vụ theo quy định của Hiến pháp và pháp luật, đạt nhiều kết quả tích cực trong công tác phòng, chống tội phạm vi phạm pháp luật, phòng, chống tham nhũng.

Công tác điều tra truy tố xét xử và thi hành án góp phần giữ vững ổn định chính trị bảo đảm trật tự an toàn xã hội, tạo tiền đề quan trọng để phát triển kinh tế - xã hội góp phần bảo vệ quyền con người, quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức cá nhân và hội nhập quốc tế của nước ta.

Chính phủ đã quyết liệt đấu tranh phòng chống tham nhũng

Về các Báo cáo của Chính phủ về công tác phòng, chống vi phạm pháp luật tội phạm, phòng, chống tham nhũng đa số ý kiến đại biểu Quốc hội cho rằng năm 2017 Chính phủ đã chủ động tập trung chỉ đạo quyết liệt triển khai thực  hiện đồng bộ nhiều giải pháp nâng cao hiệu quả công tác phòng, chống vi phạm pháp luật tội phạm, phòng, chống tham nhũng trên các lĩnh vực của đời sống kinh tế - xã hội. Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm pháp luật. Kịp thời ban hành sửa đổi nhiều văn bản pháp luật để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong công tác quản lý nhà nước. Qua đó, tình hình tội phạm vi phạm pháp luật đã được kiềm chế. Một số loại tội phạm vi phạm pháp luật giảm mạnh đạt yêu cầu các nghị quyết của Quốc hội, chất lượng công tác điều tra được nâng lên, hạn chế nhiều vi phạm so với cùng kỳ. Vi phạm về trật tự an toàn giao thông giảm ở cả 3 tiêu chí.

Tuy nhiên, các vị đại biểu Quốc hội cho rằng tình hình an ninh trật tự ở một số địa phương vẫn tiếp tục diễn biến phức tạp, một số loại tội phạm nghiêm trọng tăng như tội phạm giết người, tội phạm môi trường, tội phạm mạng công nghệ cao, tội phạm về ma túy, tội xâm phạm tình dục trẻ em gây lo lắng, bất bình trong nhân dân.

Số lượng vi phạm pháp luật hành chính lớn, trong đó có nhiều vi phạm hành chính nghiêm trọng, có dấu hiệu hình sự, nhưng không bị xử lý hình sự, mức xử phạt hành chính trong nhiều trường hợp còn nhẹ, dẫn đến tình trạng chấp hành pháp luật không nghiêm, nhờn luật, hiện tượng phạt cho tồn tại còn khá phổ biến, dư luận và cử tri cho rằng một số trường hợp còn biểu hiện hành chính hóa quan hệ hình sự tiềm ẩn nguy cơ bỏ lọt tội phạm.

Với quyết tâm chính trị cao, công tác phòng, chống tham nhũng năm 2017 đã có chuyển biến rõ hơn và đạt được nhiều kết quả tích cực, được nhân dân và dư luận đồng tình, đánh giá cao, củng cố niềm tin của nhân dân vào quyết tâm chống tham nhũng của Đảng, Nhà nước.

Phần này chúng tôi cũng tán thành với Báo cáo của Chính phủ và báo cáo giải trình báo cáo thêm của Phó Thủ tướng thường trực Chính phủ Trương Hòa Bình.

Công tác thi hành án có chuyển biến tích cực

Báo cáo của Chính phủ về công tác thi hành án, đa số ý kiến các vị đại biểu Quốc hội cho rằng công tác thi hành án dân sự năm 2017 có nhiều chuyển biến tích cực, số việc thi hành xong đạt tỷ lệ cao hơn các năm trước, trong đó thi hành các vụ việc liên quan tín dụng ngân hàng tăng 8 nghìn 46 tỷ đồng.

Công tác thi hành án phạt tù có nhiều chuyển biến tích cực. Các cơ sở giam giữ không để xảy ra vụ việc phạm nhân gây rối, chế độ giam giữ được bảo đảm, bình quân diện tích chỗ nằm của phạm nhân tăng. Chất lượng công tác giáo dục phạm nhân tiếp tục được nâng lên. Số lượng phạm nhân được tòa án quyết định miễn giảm thời hạn chấp hành hình phạt tù tăng so với năm trước. Tuy nhiên số án dân sự có điều kiện nhưng chưa thi hành xong phải chuyển năm sau còn lớn. Số vụ cưỡng chế có sai phạm dẫn đến bồi thường thiệt hại chưa giảm, chưa có giải pháp hữu hiệu thu hồi tài sản tham nhũng. Đến nay vẫn chưa giải quyết dứt điểm 87 vụ việc khiếu nại tố cáo phức tạp kéo dài qua nhiều năm.

Số vụ thi hành án hành chính xong đạt tỷ lệ thấp. Việc tồn đọng án hành chính chưa thi hành là một hạn chế lớn và tồn tại qua nhiều năm cho thấy việc chấp hành kỷ luật kỷ cương chưa nghiêm.

Đề nghị tăng cường đầu tư cơ sở vật chất cho các cơ quan tư pháp

Về công tác đầu tư xây dựng cơ sở vật chất, nhiều ý kiến đại biểu đề cập tình hình cơ sở vật chất của cơ quan tư pháp và đề nghị Quốc hội, Chính phủ đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị, điều kiện làm việc cho các cơ quan tư pháp nhất là cơ quan tòa án, Viện kiểm sát các cấp ở huyện. Các cơ sở giam giữ chưa bảo đảm yêu cầu.

Về kiến nghị, các vị đại biểu tán thành với kiến nghị đề xuất của Chính phủ, Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Tòa án nhân dân tối cao và kiến nghị của Ủy ban Tư pháp trong đó lưu ý thêm các kiến nghị sau:

Tiếp tục hoàn thiện thể chế về quản lý kinh tế phòng chống tham nhũng. Đẩy mạnh công tác tuyên truyền phổ biến giáo dục pháp luật. Đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, xác định rõ chế độ trách nhiệm. Đẩy mạnh công tác kiểm tra thanh tra, giám sát. Xây dựng phong trào toàn dân bảo vệ an ninh tổ quốc phòng chống tội phạm.

Chính phủ, Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Tòa án nhân dân tối cao có giải pháp chủ động triển khai thi hành các bộ luật, nghị quyết về tư pháp và kịp thời ban hành các văn bản quy định chi tiết hướng dẫn thi hành để bảo đảm các quy định mới sớm được thi hành trong thực tiễn.

Quốc hội, Chính phủ tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, trụ sở trang thiết bị điều kiện làm việc cho các cơ quan tư pháp. Ưu tiên phân bổ cấp kinh phí trong nguồn kinh phí dự phòng vốn đầu tư công trung hạn để đẩy nhanh tiến độ xây dựng trụ sở cho các Tòa án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân và chi cục thi hành án cấp huyện. Cải tạo trạm tạm giam trong 2 năm 2018 và 2019.

Phó Thủ tướng Trương Hòa Bình.

Không có vùng cấm, không loại trừ bất kỳ ai

Phát biểu trước Quốc hội tại phiên thảo luận sáng 11/7 về Báo cáo công tác phòng, chống tham nhũng năm 2017, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Trương Hòa Bình thay mặt Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ cảm ơn và ghi nhận, tiếp thu các ý kiến đóng góp đầy tâm huyết và trách nhiệm của các vị đại biểu. Đồng thời, Phó Thủ tướng bổ sung một số ý kiến như sau:

Thứ nhất, với sự chỉ đạo quyết liệt của Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư, Ban chỉ đạo trung ương về phòng, chống tham nhũng, Chính phủ đã tập trung chỉ đạo cơ quan chức năng trong phòng, chống tham nhũng, kiên quyết thanh tra, kiểm tra phát hiện đưa ra truy tố, xét xử để xử lý nghiêm minh trước pháp luật các vụ án kinh tế nghiêm trọng theo đúng tinh thần không có vùng cấm, không loại trừ bất kỳ ai, nếu có vi phạm thì đều bị xử lý nghiêm minh, đúng pháp luật.

Có thể nói thời gian qua, cả hệ thống chính trị đã vào cuộc và công tác phòng, chống tham nhũng đã trở thành phong trào, xu thế của xã hội như đồng chí Tổng Bí thư đã đánh giá.

Thời gian qua, đã đưa ra xét xử nhiều vụ án tham nhũng lớn, xử lý kỷ luật nhiều cán bộ, công chức nhà nước vi phạm, có cả cán bộ, công chức cấp cao. Qua đó, nhận diện những sơ hở, bất cập cả trong cơ chế, chính sách và nhất là trong công tác tổ chức thực hiện trong công tác kiểm tra, thanh tra, giám sát để có biện pháp phòng ngừa, ngăn chặn, khắc phục có hiệu quả.

Đồng thời, qua đó, Chính phủ đẩy mạnh cải cách các thủ tục hành chính, đơn giản hóa các thủ tục hành chính, ứng dụng công nghệ thông tin vào trong công tác quản lý nhà nước và thủ tục hành chính nhằm giảm chi phí và thời gian, nhất là trong lĩnh vực đăng ký doanh nghiệp, thuế, đất, hải quan, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, nâng cao trách nhiệm giải trình của các cơ quan nhà nước trong việc thực hiện nhiệm vụ, quyền hành được giao. Các ngành, các cấp đã nâng cao trách nhiệm trong giải pháp phòng ngừa tham nhũng.

Đấu tranh phòng chống tham nhũng là lĩnh vực rất khó khăn, phức tạp

Về phát hiện xử lý hành vi tham nhũng. Công tác thanh tra, kiểm tra tiếp tục được tăng cường và đạt được kết quả tích cực, đã tâp trung thanh tra, kiểm toán một số lĩnh vực có nguy cơ phát sinh tham nhũng cao, đã chỉ đạo, xử lý kết luận thanh tra và xử lý kỷ luật nghiêm đối với những tổ chức, cá nhân vi phạm, trong đó có việc thanh tra, kiểm tra các dự án lãng phí, thua lỗ lớn, các dự án dư luận xã hội quan tâm, các lĩnh vực nhạy cảm. Qua công tác thanh tra đã phát hiện, xử lý nghiêm tham nhũng.

Đồng thời đã kiến nghị thu hồi về ngân sách 46.268 tỷ đồng và 5.308 ha đất, ban hành 154.298 quyết định xử phạt vi phạm hành chính, với số tiền là 5.403 tỷ. Phát hiện và chuyển hồ sơ vụ việc có dấu hiệu phạm tội sang cơ quan điều tra so với năm 2016 tăng 52.1% số vụ và 100% số đối tượng.

Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy đấu tranh phòng, chống tham nhũng là lĩnh vực rất khó khăn, phức tạp, tình hình tham nhũng vẫn còn diễn ra nghiêm trọng, phức tạp, công tác phòng, chống tham nhũng thời gian qua đã bộc lộ những tồn tại, hạn chế như sau:

Về thể chế. Một số văn bản, đề án quan trọng phục vụ cho công tác phòng, chống tham nhũng chậm được ban hành, việc rà soát, đánh giá, sửa đổi, bổ sung nhằm khắc phục những sơ hở, bất cập của chính sách pháp luật vẫn còn chậm.

Vụ việc tham nhũng phát hiện chưa phản ánh đúng thực tế, công tác giám định tư pháp còn nhiều khó khăn, bất cập, kể cả về cơ sở vật chất, về đội ngũ cán bộ, về kinh phí. Việc thu hồi tài sản do phạm tội tham nhũng còn ít, kể cả tiền, đất đai và các loại tài sản khác.

Ý thức đạo đức công vụ của một bộ phận cán bộ, công chức, viên chức còn hạn chế, dẫn đến nhũng nhiễu, tiêu cực, tham nhũng, lợi ích nhóm trong thực thi công vụ. Công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về phòng, chống tham nhũng hiệu quả chưa cao, còn hình thức, chưa đi vào thực chất. Những biểu hiện tiêu cực, suy thoái đạo đức, phẩm chất, thiếu gương mẫu của cán bộ, đảng viên đã tác động tiêu cực đến công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật về phòng, chống tham nhũng.

Việc thực hiện các giải pháp phòng ngừa tham nhũng tại nhiều cơ quan, tổ chức, đơn vị còn hình thức, thiếu kiểm tra. Việc công khai, minh bạch chưa đáp ứng được yêu cầu, vẫn còn tình trạng lạm dụng các quy định về bí mật nhà nước để không thực hiện công khai, minh bạch. Việc xác minh để bảo đảm tính trung thực của việc kê khai tài sản còn hạn chế, việc phát hiện, xử lý tham nhũng ở cấp tỉnh, đặc biệt là những tỉnh có nhiều dự án đầu tư công lớn, khai thác tài nguyên, khoáng sản.. có nhiều chương trình mục tiêu quốc gia chưa có chuyển biến rõ rệt.

7 giải pháp ngăn chặn, đẩy lùi tham nhũng

Trong thời gian tới với sự tham gia tích cực của cả hệ thống chính trị, sự giám sát của Quốc hội, Mặt trận Tổ quốc, các cơ quan thông tin báo chí và nhân dân nhằm tiếp tục thực hiện chủ trương của Đảng và triển khai thực hiện các nghị quyết về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phòng, chống tham nhũng, các luật và nghị quyết của Quốc hội, Chính phủ sẽ tập trung thực hiện các giải pháp sau đây:

Một là tiếp tục rà soát, sửa đổi, bổ sung các văn bản quy phạm pháp luật về quản lý kinh tế - xã hội, nhất là với các lĩnh vực dễ xảy ra tham nhũng. Hoàn chỉnh dự án Luật Phòng, chống tham nhũng (sửa đổi), Luật Tố cáo (sửa đổi) để trình Quốc hội. Tổng kết và sửa đổi Luật Thanh tra, triển khai thực hiện Bộ luật Hình sự, hoàn thiện cơ chế giám định về tư pháp.

Hai là đẩy mạnh cải cách hành chính, hoàn thiện các quy định xây dựng nền công vụ minh bạch, liêm chính phục vụ, nhất là công khai, minh bạch trong đấu thầu. Sửa đổi quy định về tặng quà và nhận quà, về trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan, tổ chức, đơn vị trong phòng ngừa, phát hiện và xử lý tham nhũng, khắc phục những hạn chế của việc chuyển đổi vị trí công tác nhằm phòng ngừa tham nhũng. Hoàn thiện quy định về minh bạch tài sản, thu nhập nhằm kiểm soát chặt chẽ thu nhập và biến động tài sản. Tăng cường thực hiện đề án thanh toán không dùng tiền mặt, kiểm soát, phát hiện, xử lý nghiêm các hành vi trốn thuế, rửa tiền.

Ba là tổng kết, đánh giá Luật Cán bộ, công chức và Luật Viên chức, hoàn thiện các quy định về công tác cán bộ, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ, chặt chẽ giữa các khâu và liên thông giữa các cấp. Khẩn trương bổ sung quy định về việc xử lý nghiêm đối với cán bộ, công chức, viên chức có vi phạm, kể cả khi đã thôi việc, nghỉ hưu.

Thực hiện việc đổi mới phương thức tuyển chọn cán bộ lãnh đạo, quản lý, nhất là trong đánh giá, bổ nhiệm người đứng đầu đảm bảo công khai, minh bạch, đúng quy định, tạo cơ hội bình đẳng cho tất cả những người có đủ tiêu chuẩn, phẩm chất, năng lực được bổ nhiệm vào các vị trí lãnh đạo, tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra chế độ công vụ có cơ chế hữu hiệu để loại trừ khỏi bộ máy nhà nước những cán bộ công chức, viên chức thoái hóa biến chất, ngăn chặn có hiệu quả tình trạng bổ nhiệm người nhà, người thân theo phe nhóm, theo dòng tộc.

Bốn là, tăng cường tuyên truyền phổ biến giáo dục pháp luật về phòng, chống tham nhũng khắc phục tình trạng tuyên truyền hình thức kém hiệu quả. Phải thực hiện tuyên truyền bằng hành động thực tiễn, nêu cao tính gương mẫu trách nhiệm của cán bộ lãnh đạo, đảng viên, nhất là trong việc kê khai minh bạch tài sản, công khai hoạt động của cơ quan, tổ chức, đơn vị, xử lý nghiêm minh cách hành vi tham nhũng.

Năm là, tăng cường tập trung thanh tra kiểm toán các lĩnh vực nhạy cảm có nhiều dư luận về tham nhũng như đất đai, tài nguyên, khoáng sản, các dự án đầu tư theo hình thức BOT, BT. Cổ phần hóa doanh nghiệp tài chính, ngân hàng, thuế, hải quan, đầu tư nước ngoài, công tác quy hoạch bổ nhiệm cán bộ... Kịp thời thanh tra đột xuất khi phát hiện có dấu hiệu vi phạm pháp luật khi xây dựng chương trình công tác thanh tra hàng năm phải tập trung tại các tỉnh có nhiều dự án đầu tư lớn khai thác tài nguyên khoáng sản, có nhiều chương trình mục tiêu quốc gia, tránh bỏ lọt tội phạm tham nhũng.

Sáu là, đẩy nhanh tiến độ điều tra truy tố xét xử các vụ án kinh tế tham nhũng đặc biệt nghiêm trọng phức tạp nhất là những vụ việc thuộc diện ban chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng. Theo dõi chỉ đạo áp dụng đầy đủ các biện pháp xác minh kê biên tài sản đối với các bị can, bị cáo trong quá trình điều tra truy tố xét xử thi hành án để đảm bảo thi hành thu hồi tài sản do phạm tội mà có.

Bảy là, phát huy vai trò giám sát của cơ quan dân cử, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các cơ quan báo chí và nhân dân trong việc đấu tranh ngăn chặn phòng, chống tham nhũng.

Phó Thủ tướng Trương Hòa Bình khẳng định, nhận thức về ý nghĩa và tầm quan trọng của công tác phòng, chống tham nhũng, Chính phủ sẽ nghiên cứu nghiêm túc những nhận định đánh giá và chỉ đạo của Quốc hội, của các vị đại biểu, cụ thể hóa những nhiệm vụ giải pháp thành nội dung chỉ đạo điều hành thiết thực và với mục tiêu ngăn chặn và đẩy lùi tham nhũng.

Bộ trưởng Tô Lâm báo cáo trước Quốc hội. Ảnh VGP/Nhật Bắc

Nhiều chiến sỹ, nhân dân hy sinh trong đấu tranh với tội phạm

Thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, báo cáo trước Quốc hội sáng 11/7, Bộ trưởng Bộ Công an Tô Lâm cho biết: Năm 2017, Chính phủ đã chỉ đạo quyết liệt các bộ, ban, ngành, các địa phương huy động sức mạnh tổng hợp của hệ thống chính trị và của toàn dân, tích cực tham gia phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật, triển khai các cao điểm tấn công trấn áp tội phạm, tăng cường công tác quản lý hành chính về trật tự xã hội. Phối hợp chặt chẽ với các ngành tư pháp nâng cao hiệu quả công tác điều tra, truy tố, xét xử.

Có thể khẳng định công tác phòng, chống tội phạm năm 2017 đã đạt được kết quả tích cực, kiềm chế sự gia tăng của tội phạm. Nhiều loại tội phạm vi phạm pháp luật giảm so với năm 2016, đạt và vượt các chỉ tiêu do Quốc hội đề ra. Qua đó, góp phần giữ vững ổn định chính trị, an ninh trật tư, tạo môi trường thuận lợi cho phát triển kinh tế - xã hội và đối ngoại của đất nước.

Trong công cuộc đấu tranh cam go, phức tạp, chống các loại tội phạm đã có nhiều chiến sỹ công an, quân đội và nhân dân hy sinh cho sự bình yên của cuộc sống.

“Chúng tôi cũng rất xúc động với nhiều ý kiến của các đại biểu Quốc hội đã đánh giá cao sự hi sinh của các lực lượng đối với cuộc đấu tranh phòng, chống tội phạm, đã đồng cảm, chia sẻ với những khó khăn, gian khổ, đã đề xuất với Quốc hội, Chính phủ những chính sách, đặc thù đối với lực lượng và tăng cường, đề xuất tăng cường đầu tư trang thiết bị và vật chất cho lực lượng tham gia phòng, chống tội phạm và  chống vi phạm pháp luật” – Bộ trưởng bày tỏ.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đã đạt được, tình trạng tội phạm, vi phạm luật pháp còn diễn biến phức tạp, công tác đấu tranh phòng, chống vi phạm pháp luật và tội phạm năm 2017 còn nhiều mặt hạn chế chưa đáp ứng sự mong mỏi của các vị đại biểu Quốc hội và cử tri cả nước. Bộ Công an thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ xin trân trọng và nghiêm túc tiếp thu những ý kiến đóng góp của các vị đại biểu Quốc hội, đồng thời xin báo cáo giải trình một số vấn đề cụ thể.

Ngăn chặn tình trạng gây rối, hành hung bác sỹ, nhân viên y tế

Trước hết, về tình hình những vụ việc liên quan đến việc truy sát nạn nhân, hành hung các bác sỹ, cán bộ y tế tại các cơ sở khám, chữa bệnh. Trong năm 2017 có 84 vụ xảy ra tại 37 địa phương xung quanh vấn đề này, tính chất c