Tôi đi mua đất mặt

19/09/2012 - 19:36
A A

“Alô… phải chủ lò gạch? Phải? Tôi có 2 công ruộng, muốn bán 4 tấc đất mặt giá bao nhiêu? 35 triệu đồng/công, ở tận đâu tôi cũng cho xuồng, ghe đến chở…”. Cuộc trao đổi mua bán giữa chủ đất và chủ lò gạch nung qua điện thoại đã xong, chỉ ngày hôm sau thì những mảnh ruộng phì nhiêu sẽ bị “xẻo thịt” thành đất ao, đìa.

“Alô… phải chủ lò gạch? Phải? Tôi có 2 công ruộng, muốn bán 4 tấc đất mặt giá bao nhiêu? 35 triệu đồng/công, ở tận đâu tôi cũng cho xuồng, ghe đến chở…”. Cuộc trao đổi mua bán giữa chủ đất và chủ lò gạch nung qua điện thoại đã xong, chỉ ngày hôm sau thì những mảnh ruộng phì nhiêu sẽ bị “xẻo thịt” thành đất ao, đìa.

Thấy lợi trước mắt…

Mấy ngày qua, mặc dù con lũ đầu nguồn lên chậm, nhưng đây chính là thời điểm các chủ lò gạch tìm mua đất mặt mạnh nhất. Có mặt tại cánh đồng ấp Bình Hưng 2, xã Bình Mỹ (Châu Phú) vào buổi sáng sớm, “đội quân” lấy đất mặt làm việc rất tích cực. Hàng chục chiếc “xáng cơm” cùng 3 chiếc máy nhồi đất với công suất lớn đang hoạt động ì ầm. Đất từ ngoài ruộng được “xáng cơm” cắt lớp chở vào cối nhào đánh ra từng bánh nhỏ, rồi chất xuống ghe. Từ đây, đất sẽ được chạy thành từng viên gạch cho vào lò nung tung ra thị trường. Vài năm gần đây, khi nhà tường, biệt thự mọc lên thì nhu cầu gạch xây dựng rất cao. Vì cái lợi trước mắt, bất chấp sự cạn kiệt nguồn tài nguyên, các ông chủ lò gạch đã đẩy “giá sàn” đất mặt lên với giá cao để mua lại lớp đất tốt làm gạch nung. Ông B. cho biết: “Những năm trước, 1 công đất mặt chỉ với giá 17 triệu đồng thì nay tăng lên từ 30- 35 triệu đồng, tùy theo đất tốt xấu”.

 
Cối nhào đất mặt.

Còn đối với những người đang trong giai đoạn thắt ngặt thì chỉ nghĩ đơn giản, làm một công lúa một năm cao lắm cũng chỉ lời khoảng 1 triệu đồng, nhưng quá bấp bênh. Trong khi đó, giá đất mặt 35 triệu đồng/công, lợi nhuận rất cao, mắc gì hổng bán? Nhưng thực chất, họ không nhận thức được rằng đó chỉ là lợi nhuận trước mắt. Vừa bán lớp đất mặt 4 tấc trên diện tích 3.500m2, với giá 122 triệu đồng, ông L.T.H. ngụ xã Bình Mỹ tự đắc: “Vụ hè thu rồi, ruộng lúa nhà tôi đạt năng suất 800kg/héc-ta, chỉ bán với giá 4.100 đồng, sau khi trừ chi phí không có lời. Thấy ông chủ lò gạch đến ra giá mua đất mặt một công 35 triệu đồng, tôi thấy ngon ăn nên bán nốt 3.500m2 để lấy tiền lo trả nợ và sống qua mùa lũ. Bán đất mặt khỏe re, chẳng đụng đến móng tay mà tự dưng tiền cứ tới. Sướng hơn làm lúa gấp nhiều lần…”.

Khi hỏi cả chủ lò gạch lẫn người bán đất mặt, nếu lấy lớp đất ấy thì việc sản xuất lúa sẽ như thế nào? Ông H. buông một câu chắc nịch: “Thất bát gì chú em ơi. Người ta chỉ lấy 1 lớp khoảng 4 tấc thôi. Năm ngoái có một nông dân gần đất tôi cũng bán, nước rút ổng sản xuất lúa cũng trúng ào ào…”. Còn ông chủ lò gạch phớt lờ: “Từ trước giờ, tôi mua không biết bao nhiêu công đất ruộng chẳng thấy ai than thất mùa. Khi thấy tôi đến mua đất họ còn cám ơn hổng hết, bởi giá cao hơn các chủ lò gạch khác?”.

Thiệt hại lâu dài:

Mùa nước nổi này, ông C. làm lúa gần đất của ông H. cũng mới bán cho chủ lò gạch tên D. 4 công đất mặt. Hiện tại, trên mảnh ruộng của ông C. có đến 40 người, với khoảng 10 chiếc “xáng cơm” và 3 máy nhồi đất có công suất lớn đang “ngốn” những thớ đất “mật”. Khi lớp đất mặt được “móc” đi bỏ lại một mảnh ruộng sâu hoắm nham nhở. Có hộ còn đánh liều bán đến 2 lớp đất (8 tấc). Ông H. còn chỉ mặt từng nhà: “Thằng M. mới mất, vợ nó bán xong lớp đất mặt 4 công đã trả nợ xong. Cuộc sống túng thiếu, nó “thẻo” thêm một lớp 4 tấc nữa cũng với giá 35 triệu đồng/công. Mảnh ruộng của nó bây giờ như cái hầm nuôi cá vậy!”.

Ở kênh Hội Đồng Nỹ, xã Bình Hòa (Châu Thành), khi mùa nước tràn đồng cũng là lúc vỏ lãi cỡ lớn chạy rầm rộ trên kênh để chở đất mặt. Có trường hợp nông dân bán đất mặt không vì lợi nhuận, mà họ muốn cải tạo lại đất để sản xuất hiệu quả hơn. Bà L. có 3.000m2 đất gò, trong quá trình sản xuất nông nghiệp gặp khó khăn về nước tưới nên bà quyết định bán lớp đất mặt để cải tạo đất. Bà L. nói: “Tôi có 3 công đất gò làm lúa thường bị thiếu nước hoài nên mùa lũ này tôi kêu chủ lò gạch bán bớt lớp mặt 4 tấc, mỗi công với giá 34,5 triệu đồng. Nếu bán bớt lớp đất này, mùa sau đất của tôi sẽ không bị thiếu nước nữa”. Tuy nhiên, theo nhìn nhận của ngành Nông nghiệp, nếu lấy một phần đất sâu 4 tấc thì lớp phù sa mặt ruộng sẽ bị mất đi để lại phần đất thịt bạc màu. Đến khi vào vụ sản xuất năm sau, năng suất sẽ bị giảm đáng kể. Nếu nông dân muốn cải tạo đất sao cho hiệu quả thì chỉ lấy một lớp đất mặt theo chừng mực nhất định.

 
Ruộng bỗng dưng thành ao, hầm.

Thống kê của Sở Tài nguyên và Môi trường An Giang, toàn tỉnh có đến 1.640 lò gạch nung tập trung chủ yếu ở huyện Chợ Mới, Châu Phú, Châu Thành. Thử lấy một phép tính, nếu mỗi năm cả tỉnh có nhu cầu 1 tỷ viên gạch để xây cất nhà chưa kể việc bán sang các tỉnh, thành hoặc nước bạn Campuchia, trong khi đó nếu sản xuất 1.000 viên gạch thì tốn ít nhất khoảng 1,5m3 đất. Lấy 1,5m3 đất x 1 tỷ viên gạch, mỗi năm cả tỉnh mất đi khoảng 15 triệu m3 đất. Qua đó, sẽ có rất nhiều mảnh ruộng thành ao, đìa. Theo các nhà chuyên môn, đã đến lúc phải thay đổi tư duy trong việc sử dụng gạch ngói nung. Không lẽ, hễ cứ xây nhà là phải ra ruộng “móc” đất lên sản xuất gạch ngói, gây ra hệ lụy về lâu dài.

Thạc sĩ Trần Anh Thư, Phó Giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường nhìn nhận, tình trạng lấy đất mặt để sản xuất gạch ngói sẽ gây thiệt hại lớn cho xã hội, đặc biệt là làm cạn kiệt độ phì nhiêu của đất. Ngoài ra, còn tác động xấu đến sản xuất nông nghiệp đối với những hộ xung quanh. Bởi, nếu một hộ bán xong lớp đất mặt thì phần đất ruộng sẽ tồn tại khoảng ruộng trũng. Khi lũ về, phù sa chủ yếu dồn về phần đất trũng. Trong quá trình bơm nước vào ruộng thì mạch nước từ ruộng lúa sẽ rút dần xuống khoảng ruộng này, gây ra thất mùa. Ngoài ra, khi thu hoạch, máy gặt đập sẽ khó có thể “bơi” qua phần ruộng của nông dân lân cận để cắt. Thường những người bán đất mặt hay thực hiện lén lút. Tuy nhiên, trong lúc khai thác đất mặt thì họ làm rầm rộ, chính quyền địa phương làm gì không biết? Trong thời gian tới, Sở Tài nguyên và Môi trường sẽ lên kế hoạch giám sát chặt chẽ tình trạng lấy đất mặt bằng vệ tinh để có biện pháp xử lý nghiêm.

Bài, ảnh: THÀNH CHINH