Về với Côn Đảo Anh hùng - Kỳ 2: Viếng Nghĩa trang Hàng Dương

16/07/2012 - 20:48
A A

Với sự tàn bạo của hệ thống nhà tù, có khoảng 20.000 người Việt Nam đã lần lượt hy sinh và được chôn cất tại Nghĩa trang Hàng Dương. Đây cũng là nơi yên nghỉ của Liệt sĩ cách mạng Lê Hồng Phong, Nhà yêu nước Nguyễn An Ninh, Anh hùng Cao Văn Ngọc và nữ Anh hùng Võ Thị Sáu…

Với sự tàn bạo của hệ thống nhà tù, có khoảng 20.000 người Việt Nam đã lần lượt hy sinh và được chôn cất tại Nghĩa trang Hàng Dương. Đây cũng là nơi yên nghỉ của Liệt sĩ cách mạng Lê Hồng Phong, Nhà yêu nước Nguyễn An Ninh, Anh hùng Cao Văn Ngọc và nữ Anh hùng Võ Thị Sáu…

>> Về với Côn Đảo Anh hùng - Kỳ 1: Hành trình thăm lại “Địa ngục trần gian”

Nghĩa trang Hàng Dương – Côn Đảo rộng khoảng 20 héc-ta, khác hẳn với các nghĩa trang liệt sĩ trong nước, không phô trương khác với thực tế lịch sử mà hài hòa, hợp với cảnh trí thiên nhiên, gây ấn tượng sâu lắng. Dọc trên con đường rợp bóng hoa phượng vĩ dẫn vào khu tưởng niệm, chẳng ai dặn dò gì nhưng tất cả chúng tôi đều nhè nhẹ từng bước chân. Sợ đâu đó vô tình lại giẫm lên thi thể của các cô, các chú khi bất chợt nhớ đến câu thơ: “Đất Côn Lôn (Côn Đảo) năm, sáu lớp xương người”. Ai đã đến Hàng Dương đều không thể cầm lòng khi nhìn thấy những nấm mộ chen nhau, nhấp nhô trải khắp một vùng đồi. Những nấm mộ có tên và nhiều nấm mộ không tên, những nấm mộ lấp ló trong lùm cây, bụi cỏ… Chúng tôi chia nhau thắp hương cho các ngôi mộ, từ mộ của Nhà yêu nước Nguyễn An Ninh; mộ của đồng chí Lê Hồng Phong, Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Đông Dương… đến cuối cùng là mộ của chị Võ Thị Sáu. Có rất nhiều du khách đến viếng, thắp hương và nán lại. Ngôi mộ được xây bằng đá cẩm thạch, tôi vội chụp vài kiểu ảnh ghi dòng tiểu sử của chị trên bia đá: “Võ Thị Sáu, quê Đất Đỏ, tỉnh Bà Rịa- Vũng Tàu, sinh năm 1933, anh dũng hy sinh ngày 23 tháng 1 năm 1952, khi 19 tuổi”. Trong vài phút ngắn ngủi, tôi chỉ kịp nghe người hướng dẫn viên thuyết minh kể về sự anh dũng, gan dạ của chị Võ Thị Sáu - Người thiếu nữ đầu tiên và duy nhất trong lớp tù nhân kháng chiến (1946-1954) bị đưa ra hành hình ở Côn Đảo; người thiếu nữ bị bắt và bị kết án từ lúc tuổi vị thành niên.

 

Trước phút hành hình, tên Chánh án Pháp hỏi chị có yêu cầu gì trước khi chết? Võ Thị Sáu yêu cầu không bịt mắt để chị được nhìn đất nước mình đến giây phút cuối. Tên Chánh án từ chối, với lý do là luật pháp đã quy định khi thi hành án tử hình. Võ Thị Sáu hỏi lại hắn:

-Vậy ông không nhìn nhận ra rằng bản án tử hình áp dụng cho một người phụ nữ chưa đủ tuổi thành niên là một “ngoại lệ” của luật pháp nước Pháp sao?

Tên Chánh án lúng túng và do dự, nói: “Tất nhiên là vẫn có ngoại lệ, song tôi sợ điều đó ảnh hưởng đến tâm lý của cô”. Và chị Sáu đã trả lời: “Không sao. Tôi có đủ can đảm để nhìn thẳng vào họng súng của các người”. Khi tên Chánh án quay ra đọc lệnh thi hành án thì Võ Thị Sáu bắt đầu hát bài “Tiến quân ca”, bài Quốc ca của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Khúc hát vừa dứt, chị nhìn thẳng vào bảy nòng súng đen ngòm. Tên đội trưởng đội hành quyết hô: “Mục tiêu… chuẩn bị…”. Võ Thị Sáu ngừng hát và thét lớn: “Đả đảo thực dân Pháp!”, “Việt Nam độc lập muôn năm!”, “Hồ Chủ tịch muôn năm!”. Bảy tên đao phủ giật nảy người. Bảy tiếng súng khô khốc lụp bụp nổ. Lạ thay, Võ Thị Sáu vẫn hiên ngang đứng đó. Chị nhìn chúng, ngạo nghễ và giễu cợt. Hai vệt máu từ vai và sườn chị tuôn đỏ vạt áo. Chị hát tiếp khúc Tiến quân ca… Tên Chánh án gầm lên và ra lệnh bắn tiếp. Bọn lính chống súng lắc đầu. Chưa bao giờ bọn đao phủ lại rơi vào tâm lý hoảng loạn như lần này. Cặp mắt trong trẻo của người thiếu nữ kia như có một ma lực xoáy vào tim gan, khiến chúng nôn nao run rẩy. Nhiều tên đã nhắm mắt bóp cò. Loạt đạn ấy chỉ có 2 viên găm vào bả vai và sườn trái chị Sáu, một viên sượt mang tai. Tên đội trưởng lầm lũi bước đến gí khẩu súng ngắn vào tai chị bóp cò… Ngày 2-8-1993, Chủ tịch nước Lê Đức Anh đã ký quyết định truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân cho liệt sĩ Võ Thị Sáu.

Theo tập sách “Võ Thị Sáu – Con người và huyền thoại” của tác giả Nguyễn Đình Thống (do Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy Bà Rịa-Vũng Tàu xuất bản năm 1993), từ khi chị Sáu nằm xuống đã có biết bao huyền thoại. Rất nhiều tên ác ôn đã gặp chị Sáu trong mơ, thấy chị trừng mắt nhìn làm chúng phát điên, phát bệnh mà chết bất đắc kỳ tử. Những người dân lành thì thấy chị nhìn họ trìu mến, chan chứa một nỗi niềm cảm thông, sâu lắng. Dân đảo thờ chị Sáu như một vị thần hộ mệnh. Câu chuyện tạm dừng, người hướng dẫn ra dấu đi tiếp sang nơi khác. Thấy tôi có vẻ còn tiếc nuối, cô bạn đứng cạnh rủ nhỏ: “Nghe nói cứ đến 12 giờ đêm, nhân dân trên đảo lại ra thắp hương mộ chị Võ Thị Sáu đông vui lắm. Đi không?”. Chẳng chút do dự, tôi gật đầu ngay: “Đi chứ!”.

Đó là tối thứ 7, chúng tôi đi sớm hơn dự tính nửa tiếng đồng hồ. 11 giờ 30 phút khuya, khác hẳn với ban ngày khá vắng vẻ, trước cổng Nghĩa trang Hàng Dương lúc bấy giờ đông nghịch xe ô - tô. Từng dòng người nối đuôi nhau đến khu B của nghĩa trang để viếng mộ chị Võ Thị Sáu. Hạt mưa lất phất rơi… Lạ thật, ở đây dường như không có khái niệm về không gian và thời gian. Nhiều người ngồi ở băng ghế đá trò chuyện như thể trong công viên. Lại có thêm một anh chàng ngồi đệm đàn ghi-ta nhẹ nhàng với khúc nhạc hòa tấu du dương… Hàng Dương trở nên ấm áp lạ! Nhìn xung quanh nghĩa trang không phải là bóng đêm tối mịt như tôi tưởng, các ngọn đèn năng lượng mặt trời le lói sáng, mỗi ngọn đèn là một nấm mồ của các chiến sĩ đã hy sinh tại đây. Khó khăn lắm chúng tôi mới chen chúc được vào thắp nén nhang cho chị Võ Thị Sáu. Trên mộ chị, ngoài hoa tươi và khói hương nghi ngút, còn có đủ loại đồ dùng, từ son phấn, gương lược, kẹp tóc… đến các tư trang cá nhân. Một phụ nữ cùng với gia đình từ Hà Nội đi máy bay vào, vừa chắp tay cầu nguyện gì đó, rồi bà cầm chiếc khăn bước đến bên ngôi mộ cẩn thận lau khuôn hình chị Võ Thị Sáu thể hiện niềm tin yêu và sự tôn kính dành cho chị như một đấng linh thiêng.

(Còn tiếp)

Bài, ảnh: HỒNG TRANG

Kỳ 3: Gặp gỡ cựu tù chính trị năm xưa.