Cụ thể, tội phạm mạng hiện không còn là những hành vi đơn lẻ, tự phát mà đã tiến hóa thành một hệ sinh thái tội phạm hoàn chỉnh - có cấu trúc, phân công lao động và có sự liên kết chặt chẽ, thậm chí được nhà nước bảo trợ. Sự chuyên môn hóa sâu trong từng khâu đã giúp các mạng lưới này hoạt động hiệu quả và ngày càng nguy hiểm.

Một trong những xu hướng đáng lo ngại nhất được Europol chỉ ra là mô hình "dịch vụ tội phạm", cho phép bất kỳ cá nhân, tổ chức nào cũng có thể tiếp cận và sử dụng các công cụ tấn công mạng với chi phí rất thấp. Europol cũng nhấn mạnh vai trò ngày càng lớn của trí tuệ nhân tạo (AI) trong việc làm thay đổi cục diện an ninh mạng toàn cầu.
Trước thực trạng đó, Europol cảnh báo các cơ quan thực thi pháp luật đang ngày càng tụt hậu so với tốc độ tiến hóa của tội phạm, do những hạn chế về khuôn khổ pháp lý lẫn năng lực công nghệ. Nếu không có sự phối hợp chặt chẽ hơn giữa các quốc gia và những khoản đầu tư mạnh mẽ vào hạ tầng an ninh số, nguy cơ mất kiểm soát không gian mạng hoàn toàn có thể trở thành hiện thực.
R.G