Mưu sinh nơi phố thị

Quán ăn không bảng hiệu

2 giờ sáng, gian bếp của gia đình bà Lê Thị Oanh (60 tuổi), ngụ phường Rạch Giá sáng đèn, chuẩn bị bán thức ăn sáng. Sau khi xíu mại, thịt ram chín, bà chuyển sang trộn bì và cuốn gỏi cuốn. Cạnh đó, con trai bà phụ rửa rau, pha nước chấm. Chồng bà thì chuẩn bị xe để chở đồ ra chỗ bán. Khoảng 5 giờ, thức ăn sáng được dọn ra đầy đủ, vừa lúc những người lao động bắt đầu ghé mua.

Bà Oanh thuê mặt bằng trên đường Nguyễn Trung Trực giá 1,5 triệu đồng/tháng, vừa đủ xếp khay thức ăn và chừa một khoảnh nhỏ để bà xoay trở. Quầy hàng không có bảng hiệu, cũng không đủ chỗ kê bàn ghế. Khách đứng bên ngoài gọi món, bà cùng con trai nhanh tay đóng gói, nhận tiền rồi trao thức ăn cho khách mang đi.

Bà Lê Thị Oanh bán thức ăn sáng trên phần mặt bằng thuê. Ảnh: KIỀU DIỄM

Hỗ trợ bà Oanh là con trai Nguyễn Nhật Hào (22 tuổi). Anh Hào theo mẹ ra quầy từ năm 5 tuổi. 17 năm qua, cậu bé ngày nào chỉ biết đứng nép bên mẹ giờ đã trở thành cánh tay đắc lực, thuộc từng món ăn, từng mức giá. Trước đây, bà Oanh từng thuê người phụ việc, tuy nhiên sau khi trừ chi phí nguyên liệu, thuê chỗ bán và nhân công, bà lời không bao nhiêu. Cuối cùng, gia đình bà tự chia nhau làm. “Gia đình tôi chủ yếu lấy công làm lời, bán đủ trang trải cuộc sống, không dư nhiều nhưng cũng không đến mức thiếu trước hụt sau”, anh Hào nói.

Mỗi phần thức ăn có giá từ 8.000 - 20.000 đồng. Trong số các món bán tại quầy, món rẻ nhất là gỏi cuốn giá 8.000 đồng/cuốn, ăn 1 cuốn có thể đủ no bụng. Có người từng góp ý bà Oanh nên cuốn nhỏ lại hoặc tăng giá để có thêm lợi nhuận, nhưng bà vẫn giữ cách bán cũ. Bà Oanh nói: “Phần lớn khách quen là công nhân, người chạy xe ôm và lao động tự do. Tôi cuốn lớn để họ ăn được no trước khi đi làm. Tiền lời ít một chút cũng được”. Những ngày mưa kéo dài, thức ăn còn lại, bà Oanh chia thành từng hộp, mang đến bệnh viện gửi tặng bệnh nhân hoặc những người có hoàn cảnh khó khăn.

Bà Dương Vân Xinh (62 tuổi) bán thịt khìa ngót nghét 45 năm. Trên những chiếc khay inox được xếp ngay ngắn là vịt khìa, gà khìa, thịt heo, tai heo và các món lòng khìa. Mùi nước dừa hòa cùng gia vị theo làn hơi nóng lan ra một góc phố, níu chân người đi đường.

Có người mua phần thịt chỉ 20.000 đồng mang về dùng trong bữa cơm gia đình, người xin thêm phần nước khìa để chan cơm, xin thêm một ít dưa chua, bà Xinh vẫn cho thêm. Đứng phía sau quầy, đôi tay bà Xinh thoăn thoắt dùng kẹp gắp thức ăn, làm nóng, chan nước sốt... Bà nấu bằng nước dừa nên thịt có màu đẹp, vị thơm và độ béo vừa phải. “Nấu món khìa nhìn vậy chứ không đơn giản. Thịt phải mềm, thấm gia vị. Nước khìa phải thơm, có độ béo vừa phải”, bà Xinh nói.

Bà Dương Vân Xinh bán vịt khìa cho khách. Ảnh: KIỀU DIỄM

Kinh nghiệm ấy được bà Xinh tích lũy qua hàng chục năm làm nghề. Chỉ cần nhìn màu nước sốt, ngửi mùi thơm hay dùng đũa thử độ mềm của thịt, bà đã biết món ăn đã đạt hay cần thêm lửa, thêm gia vị. Khách hàng của bà chủ yếu là người lao động, công nhân, người chạy xe ôm. Thấy người mua có hoàn cảnh khó khăn, bà thường gắp thêm thịt hoặc chan thêm nước khìa. “Khách mua bao nhiêu tôi cũng bán. Có người mua khoảng 50.000 đồng về chia cho 5 - 6 người ăn. Tôi bán giá vừa phải để người lao động cũng có bữa ăn ngon”, bà Xinh cho biết. Không chỉ kiếm sống, bà còn giữ nghề, giữ hương vị quen thuộc và giữ cách buôn bán trọng tình của người lao động nơi phố thị.

Để thấy mình vẫn khỏe

Trên đường Huỳnh Thúc Kháng, phường Rạch Giá, bà Phạm Thị Tươi vẫn đều đặn bán nước giải khát suốt 25 năm qua. Căn nhà của bà Tươi sau khi Nhà nước thu hồi đất để mở rộng đường chỉ còn lại chiều dài đúng 1m, ngang khoảng 15m. Bà tận dụng phần đất còn lại đặt xe nước mía, bán cà phê, dừa tươi. Khoảng 4 giờ sáng, bà dọn hàng. Ngoài nước mía giá 5.000 đồng/ly, bà còn bán cà phê 7.000 đồng/ly cho những người đi làm sớm như thợ hồ, người chạy xe, công nhân và người buôn bán nhỏ.

Khoảng nhỏ của bà Tươi cũng là nơi các anh xe ôm vừa ngồi uống cà phê vừa chờ khách. Chốc chốc, người ghé mua ly nước mía, trái dừa rồi vội đi làm. Cứ thế, việc mua bán dần trở thành sự quen thuộc giữa bà với những người sống quanh khu vực. Ở tuổi 72, bà Tươi không còn quá nặng gánh cơm áo, các con của bà đều trưởng thành, có việc làm và cuộc sống ổn định. Bà có khoản tích lũy cho tuổi già, vì vậy bán nước giải khát đối với bà không đơn thuần là kiếm thêm thu nhập.

Bà Phạm Thị Tươi bán nước mía cho khách mang đi. Ảnh: KIỀU DIỄM

“Ngày nào không bán là tôi buồn lắm. Còn bán được ly nước, có người ghé mua, trò chuyện, tôi thấy mình vẫn khỏe, vẫn còn có ích”, bà Tươi nói.

Những quầy hàng vài mét vuông - nơi đó, người ta có thể nuôi sống gia đình, giữ nghề mưu sinh và trao đi nghĩa tình. Đô thị ngày càng phát triển, phương thức mua bán cũng thay đổi. Những quầy hàng nhỏ vẫn tồn tại bởi chúng đáp ứng nhu cầu gần gũi nhất của đời sống.

KIỀU DIỄM