Đề xuất trường hợp bảo vệ luận án tiến sĩ trực tuyến

19/05/2026 - 15:06

Bộ Giáo dục và Đào tạo đang lấy ý kiến dự thảo Thông tư ban hành Quy chế tuyển sinh và đào tạo sau đại học với nhiều quy định mới liên quan đến luận án tiến sĩ và quy trình bảo vệ luận án.

3 trường hợp được bảo vệ luận án trực tuyến

Một trong những điểm mới đáng chú ý là dự thảo cho phép tổ chức bảo vệ luận án theo hình thức trực tuyến.

Theo đó, hình thức trực tuyến chỉ được áp dụng khi bảo đảm 100% thành viên hội đồng tham dự và trong các trường hợp: nghiên cứu sinh là công dân nước ngoài đã hoàn thành việc nộp luận án và trở về nước; giảng viên hướng dẫn hoặc thành viên hội đồng là giảng viên, nhà khoa học của cơ sở giáo dục đại học, viện nghiên cứu ở nước ngoài.

Trong trường hợp thiên tai, dịch bệnh hoặc tình huống bất khả kháng khác, việc tổ chức bảo vệ trực tuyến sẽ thực hiện theo thông báo của Bộ trưởng Bộ GD&ĐT.

Dự thảo cũng yêu cầu trường hợp tổ chức bảo vệ trực tuyến phải bảo đảm xác thực người tham dự, thực hiện ghi âm, ghi hình đầy đủ và lưu trữ hồ sơ, dữ liệu tại cơ sở đào tạo.

Luận án được đánh giá đạt yêu cầu khi tối thiểu 80% thành viên hội đồng thông qua.

Ngoài ra, thời gian, địa điểm tổ chức bảo vệ luận án và tóm tắt luận án phải được công bố công khai trên trang thông tin điện tử của cơ sở đào tạo tối thiểu 15 ngày trước ngày bảo vệ, trừ trường hợp luận án thuộc danh mục bí mật nhà nước.

Dự thảo cũng quy định Hội đồng đánh giá luận án có số lượng thành viên là số lẻ và có ít nhất 5 thành viên, trong đó số thành viên ngoài cơ sở đào tạo chiếm tối thiểu 40%.

Thành phần hội đồng gồm chủ tịch, thư ký, các ủy viên phản biện và ủy viên khác. Chủ tịch hội đồng phải có chức danh từ phó giáo sư trở lên, có chuyên môn phù hợp với đề tài luận án và có công bố khoa học trên tạp chí thuộc danh mục Q1 hoặc có phát minh, sáng chế, giải pháp hữu ích được công nhận.

Nghiên cứu sinh phải có bài báo WoS, Scopus hoặc sáng chế

Để được đánh giá luận án ở đơn vị chuyên môn, nghiên cứu sinh phải đáp ứng yêu cầu về công bố khoa học, kết quả nghiên cứu hoặc sản phẩm khoa học, công nghệ, nghệ thuật, thể thao theo quy định của chương trình đào tạo.

Dự thảo yêu cầu các công bố khoa học hoặc kết quả nghiên cứu phải liên quan trực tiếp đến nội dung nghiên cứu của luận án và được công bố hoặc công nhận trước hoặc trong thời điểm tổ chức đánh giá luận án ở đơn vị chuyên môn.

Trong đó, nghiên cứu sinh phải đáp ứng một trong các điều kiện như là tác giả đứng tên đầu hoặc tác giả liên hệ của ít nhất 2 công bố khoa học thuộc danh mục WoS hoặc Scopus; hoặc có 3 bài báo đăng trên tạp chí khoa học trong nước thuộc danh mục tạp chí hạng I tiêu chuẩn khoa học Việt Nam.

Ngoài ra, nghiên cứu sinh cũng có thể đáp ứng điều kiện nếu là tác giả hoặc đồng tác giả của ít nhất một bằng độc quyền sáng chế hoặc giải pháp hữu ích trong nước hoặc quốc tế.

Đối với lĩnh vực nghệ thuật và thể thao, nghiên cứu sinh phải có ít nhất một tác phẩm, công trình hoặc thành tích chuyên môn đã được công bố, biểu diễn, thi đấu hoặc đạt giải tại các cuộc thi, liên hoan, giải đấu quốc gia hoặc quốc tế.

Dự thảo đồng thời yêu cầu nghiên cứu sinh cam kết về liêm chính học thuật và liêm chính khoa học đối với các công bố, kết quả nghiên cứu sử dụng trong luận án tiến sĩ.

Có thể được miễn phản biện độc lập nếu có bài báo Q1

Dự thảo quy định cơ sở đào tạo phải hoàn thành quy trình phản biện độc lập trong thời gian tối đa 6 tháng kể từ thời điểm nghiên cứu sinh nộp dự thảo luận án đã được đơn vị chuyên môn thông qua.

Luận án sẽ được gửi lấy ý kiến của 2 nhà khoa học hoặc chuyên gia không thuộc cơ sở đào tạo ở trong nước hoặc nước ngoài. Những người phản biện này không được có lợi ích liên quan trực tiếp đến nghiên cứu sinh hoặc người hướng dẫn, không có quan hệ thân nhân và không tham gia hướng dẫn hay hỗ trợ chuyên môn trực tiếp cho nghiên cứu sinh.

Nếu có một ý kiến phản biện không đồng ý, cơ sở đào tạo sẽ lấy thêm ý kiến của một phản biện độc lập khác để xem xét. Trường hợp có từ hai ý kiến không đồng ý về chất lượng chuyên môn của luận án, nghiên cứu sinh phải chỉnh sửa, bổ sung luận án và thực hiện quy trình phản biện độc lập lần thứ hai.

Dự thảo nêu rõ không thực hiện phản biện độc lập lần thứ ba.

Đáng chú ý, nghiên cứu sinh có thể được miễn quy trình phản biện độc lập nếu có ít nhất 3 bài báo khoa học liên quan trực tiếp đến nội dung luận án được công bố trên tạp chí thuộc danh mục WoS hoặc Scopus, trong đó có ít nhất 2 bài thuộc nhóm Q1.

Trường hợp được miễn phản biện độc lập khác là nghiên cứu sinh đứng tên đầu hoặc tác giả liên hệ của các bài báo này và các công bố phải được xuất bản trong thời gian không quá 60 tháng tính đến thời điểm tổ chức đánh giá luận án ở đơn vị chuyên môn.

Dự thảo cũng quy định nếu bài báo bị rút hoặc hủy đăng trước thời điểm cơ sở đào tạo quyết định miễn phản biện độc lập thì nghiên cứu sinh sẽ không được miễn quy trình này.

Theo Báo Dân Trí