Giải Nobel Vật lý 2026 vinh danh nhà khoa học người Bỉ Francis Halzen

Neutrino là các hạt hạ nguyên tử siêu nhỏ, có mặt ở khắp mọi nơi và liên tục xuyên qua Trái Đất cũng như cơ thể con người với tốc độ gần bằng ánh sáng.

Dù vô cùng phổ biến, chúng gần như không tương tác với vật chất và không bị lệch hướng do từ trường hay mất năng lượng trên đường di chuyển. Đặc tính này giúp neutrino trở thành những "sứ giả" mang nguyên vẹn thông tin từ các hiện tượng vũ trụ bạo liệt nhất ở nơi xa xôi về Trái Đất - điều mà các loại sóng hay hạt khác không thể làm được.

Giáo sư Francis Halzen 82 tuổi, hiện đang làm việc tại Đại học Wisconsin-Madison, Mỹ. Từ năm 1988, Giáo sư Halzen đã lần đầu tiên đề xuất ý tưởng dùng lớp băng nguyên khối tại Nam Cực để theo dõi các hạt neutrino hay còn gọi là hạt ma. Khi một hạt neutrino năng lượng cao va chạm hiếm hoi với hạt nhân nguyên tử trong băng, nó tạo ra một lóe sáng cực nhẹ. Lớp băng Nam Cực tinh khiết, ổn định về địa chất và không có động đất chính là môi trường lý tưởng nhất để các cảm biến ghi nhận hiện tượng này mà không bị nhiễu.

Công trình của Giáo sư Francis Halzen không chỉ giải quyết bài toán kỹ thuật kéo dài nhiều thập kỷ mà còn cung cấp cho nhân loại công cụ vô giá để tiếp tục khám phá những hiện tượng vũ trụ chưa từng được biết đến.

Nobel Vật lý là giải thứ 2 được công bố trong mùa giải năm nay, sau giải Nobel Y Sinh.

R.G