Giữ nghề tranh gói vải

Anh Nguyễn Minh Trí làm tranh gói vải.

Trong căn nhà hướng ra bờ sông, anh Nguyễn Minh Trí cẩn thận tỉ mẩn chỉnh lại từng chi tiết cho bức tranh Phật Quan Âm. Xung quanh anh, những xấp vải đa sắc, bông gòn, keo dán và phụ kiện xếp gọn gàng bên các tác phẩm dang dở. “Tranh còn thiếu hoa sen và bình cam lộ, phải tạo đúng khối, đúng dáng thì mới có hồn”, anh Trí chia sẻ.

Nghề làm tranh gói vải đòi hỏi sự khéo léo, kiên nhẫn tuyệt đối. Đôi tay anh Trí thoăn thoắt gấp, vuốt và cố định từng mảnh vải. Chỉ cần một nếp gấp lệch, mảng màu sai vị trí hay lượng bông gòn không vừa vặn, người thợ phải tháo ra làm lại từ đầu.

Cơ duyên đưa anh Trí đến với bộ môn này xuất phát từ bức chân dung sống động của người ông cố. Năm 2020, anh tự mày mò học hỏi rồi tìm người truyền nghề. Sau nhiều lần liên hệ bất thành, anh không nản lòng mà tự làm bức chân dung Bác Hồ đăng lên mạng xã hội. Tác phẩm đã thu hút sự chú ý của một nghệ nhân trong nghề. Từ duyên may ấy, anh tìm được người thầy đầu tiên tận tình chỉ dạy bài bản mà không nhận một đồng tiền công.

Tuy nhiên, từ đam mê đến thạo nghề là hành trình dài đầy thử thách. Anh Trí cho biết, ngoài năng khiếu hội họa và khả năng phối màu, người làm tranh phải cực kỳ nhẫn nại. Quá trình chế tác bắt đầu từ khâu dựng phác thảo và phân chia từng chi tiết nhỏ. Bông gòn được độn bên trong để tạo độ nổi, sau đó bọc vải và cố định bằng keo chuyên dụng, giúp hình ảnh có chiều sâu thay vì nằm trên mặt phẳng đơn điệu.

Khó nhất là việc xử lý các chi tiết tỉ mỉ như khuôn mặt, trang phục, độ căng phồng của vải và nếp gấp. Đáng chú ý, anh Trí còn sáng tạo tận dụng râu bắp, cùi bắp, lá cây lưỡi hổ để tạo hình râu, tóc cho nhân vật. Tùy kích thước và độ cầu kỳ, mỗi bức tranh mất từ 2 tuần đến hơn 1 tháng hoàn thành, có giá dao động từ 2 - 3 triệu đến khoảng 20 triệu đồng.

Anh Nguyễn Minh Trí và tác phẩm tranh gói vải chân dung Bác Hồ.

Trước khi thành nghề, anh Minh Trí từng nhiều lần muốn bỏ cuộc. Có tác phẩm tưởng đơn giản nhưng anh loay hoay cả tháng trời, phải tháo ra làm lại đến 15 lần. “Nản lắm, nhưng trót theo rồi nên bỏ thì tiếc”, anh nhớ lại. Chính sự kiên trì qua từng vết tháo, đường gấp đã rèn cho đôi tay anh sự vững vàng.

Từ năm 2023 đến nay, anh Trí đã tác chế hơn 300 bức tranh. Nhờ tích cực chia sẻ hình ảnh, video quá trình sáng tác lên mạng xã hội, dòng tranh truyền thống này dần tiếp cận lượng lớn khách hàng. Không chỉ dừng lại ở An Giang, tác phẩm của anh còn vươn đến các tỉnh, thành như TP. Hồ Chí Minh, Tây Ninh, Đà Nẵng, các tỉnh phía Bắc và theo chân người yêu nghệ thuật ra nước ngoài. Rất nhiều trong số đó là tranh thờ, lưu giữ di ảnh người thân đã khuất.

Đặt anh Trí làm bức chân dung cho người ông quá cố qua lời giới thiệu trên TikTok, chị Lê Thị Kiều (Cà Mau) chia sẻ: “So với ảnh in thông thường, tranh gói vải sống động, có hồn, màu sắc hài hòa và mang lại cảm giác vô cùng thân thuộc.”

Đánh giá về mô hình này, anh Nguyễn Minh Nhã - Bí thư Xã đoàn Đông Hưng nhận định đây là hướng khởi nghiệp sáng tạo của thanh niên, vừa mang lại kinh tế, vừa gìn giữ nét văn hóa quê hương. Xã đoàn sẽ tiếp tục đồng hành, hỗ trợ quảng bá sản phẩm của anh Trí đến rộng rãi trong cộng đồng.

Dù mang lại nguồn thu nhập ổn định, nghề làm tranh gói vải đòi hỏi tính kiên trì rất cao. Anh Trí từng mở lòng truyền nghề cho nhiều bạn trẻ, song phần lớn đều bỏ cuộc chỉ sau khoảng một tháng theo học.

Tranh gói vải từng là mảnh ký ức thân thương trong các gia đình Nam Bộ xưa. Dù thời hoàng kim đã lùi xa và số người giữ lửa không còn nhiều, nhưng tâm huyết của những người trẻ như Nguyễn Minh Trí chính là gạch nối giữ cho di sản nghệ thuật này không bị lãng quên.

BẢO TRÂN