Giữ nghề trên ghe xay bánh ống

Ông Lý Văn Minh xay bánh ống cho khách. Ảnh: BẢO TRÂN

Chiều xuống, trên con sông quê vang lên tiếng rao quen thuộc nhưng lâu rồi mới nghe lại: “Xay bánh ống thơm ngon, giòn, béo có đường dừa đậu phộng hông?”. Tiếng rao ngân dài khiến mấy đứa nhỏ đang chơi trước sân lập tức nhốn nháo. Đứa chạy dọc mé sông gọi chiếc ghe nhỏ cập bến, đứa ôm cái thau nhôm lao vào nhà xúc gạo. Có đứa vừa chạy vừa hỏi lớn: “Xay một lon gạo nhiêu vậy chú?”. “Một lon 10.000 đồng, một lít gạo 30.000 đồng nghen. Đem gạo thôi, chú có sẵn đường, dừa, đậu phộng rồi”, ông Minh dưới ghe đáp vọng lên.

Nhận thau gạo của khách đem xuống khoang ghe chật hẹp, ông Minh thoăn thoắt trộn gạo với đường, dừa và đậu phộng rang sẵn. Rồi ông quay sang lắp dụng cụ vào máy xay bánh đặt giữa ghe, chỉ ít giây sau, những tiếng cạch cạch vang lên từng hồi. Ông đổ một ít hỗn hợp vừa trộn vào máy. Từ đầu ống sắt, từng thanh bánh từ từ trồi ra, dài ngoằng như cọng bún lớn. Mùi gạo thơm lừng quyện với vị béo của nước cốt dừa lan cả khúc sông nhỏ. Lũ trẻ đứng quanh thích thú xin thử những ống bánh đầu tiên, giòn rụm, nóng hổi.

Ngồi chờ xay bánh với con, chị Phạm Thị Gấm, ngụ xã An Biên vừa bẻ từng thanh bánh chia cho mấy đứa nhỏ vừa nói: “Bánh này làm từ gạo, đường, dừa với đậu phộng, không có chất bảo quản nên tôi cho con ăn cũng yên tâm hơn mấy loại bánh đóng gói sẵn bây giờ. Trước đây, ghe bánh kiểu này nhiều lắm, giờ hiếm dần, bởi vậy mỗi lần nghe tiếng rao là tụi nhỏ mê dữ lắm”.

Chiếc ghe nhỏ của ông Minh rong ruổi khắp những tuyến kênh miền Tây, từ Ba Thê, núi Sập cho tới vùng Miệt Thứ, Cà Mau. Ghe đi tới đâu, tiếng rao tới đó. Với ông Minh, chiếc ghe không chỉ là kế sinh nhai mà còn là nơi neo lại cuộc đời. Trước đây, ông làm ruộng, con trai làm công nhân ngoài tỉnh, cuộc sống không khá giả nhưng yên ổn. Năm 2020, vợ ông đột ngột qua đời vì tai nạn giao thông, từ đó căn nhà nhỏ lúc nào cũng im lìm. Sau này, theo bạn đi xay bánh ống bán dạo, ông thấy nghề này cực nhưng vui. Ông gom gần 30 triệu đồng tiền dành dụm để mua lại chiếc ghe cũ cùng đầu máy, cối xay và đồ nghề cho riêng mình.

Ngày trước, máy xay bánh phải quay bằng tay, giờ ông Minh gắn thêm mô tơ điện nên đỡ vất vả hơn nhiều. Trung bình mỗi ngày ghe chạy hàng chục cây số dọc tuyến kênh để tìm khách. Mùa hè là lúc nhộn nhịp nhất vì học sinh nghỉ học, gọi xay bánh liên tục. Chỉ cần một nhà gọi ghe cập bến là mấy nhà xung quanh cũng xách thau gạo nối nhau ra theo.

Nghề này cho thu nhập khá nên nhiều người cũng theo làm, nhưng phần lớn gắn máy xay bánh lên xe chạy đường bộ. Còn cảnh lênh đênh trên ghe như ông Minh thì đếm trên đầu ngón tay bởi cuộc sống trên ghe thiếu thốn đủ bề. Ban đêm, ông thường neo ghe xa bờ vì sợ chuột mò xuống phá. Mùa mưa, trẻ con ít ra ngoài, ghe khó cập bến nên có hôm chạy cả buổi chỉ làm được vài mẻ bánh. Ghe thì chòng chành giữa sóng nước, có đêm phải nằm co ro dưới tấm bạt căng tạm, nghe tiếng nước vỗ ì oạp tới sáng. “Con tôi khuyên tôi nghỉ cho khỏe, nhưng nghỉ rồi chắc tôi buồn chết”, ông Minh cười nói.

Xong mẻ bánh 8 lít gạo của mấy nhà trong xóm, ghe ông Minh lại chầm chậm rời bến. Mấy đứa nhỏ cầm bịch bánh trắng nhai rôm rốp đứng trên bến dõi theo. Tiếng rao lại vang lên giữa mặt sông loang nắng: “Xay bánh ống thơm ngon, giòn béo có đường, dừa, đậu phộng hông?”.

BẢO TRÂN