Làng nghề bó chổi cọng dừa ấp Đông An

Ông Lê Văn Sơn chuốt nan để làm mái chổi cọng dừa. Ảnh: PHƯƠNG LAN

Trước hiên nhà đầy nắng, những bàn tay khéo léo, cần mẫn của người thợ vẫn miệt mài, chăm chút hoàn thiện từng công đoạn để làm ra những cây chổi cọng dừa chắc chắn. Nụ cười hiền lành, rạng rỡ luôn thường trực trên môi họ, bởi nghề truyền thống không chỉ giúp họ tận dụng thời gian nhàn rỗi mà còn mang lại nguồn thu nhập ổn định cho gia đình.

Từ nhu cầu sinh hoạt thiết thực hằng ngày của người dân địa phương, làng nghề bó chổi cọng dừa ấp Đông An ban đầu chỉ có vài hộ tham gia. Nhờ sự khéo léo và chất lượng sản phẩm tốt, năm 2010, nơi đây được UBND tỉnh công nhận là làng nghề tiểu thủ công nghiệp.

Theo UBND xã Phú Hòa (An Giang), năm 2025 làng nghề có 178 hộ với 312 người lao động. Đến năm 2026, con số này tăng lên 215 hộ với 392 người lao động trực tiếp tham gia các công đoạn sản xuất. Sản phẩm chổi cọng dừa Đông An hiện có mặt khắp các tỉnh, thành phố vùng đồng bằng sông Cửu Long, với sản lượng đạt trên 176.000 sản phẩm chính và hơn 6.100 sản phẩm phụ (chổi nhỏ quét bàn thờ, bếp…) mỗi năm.

Gắn bó với nghề mấy mươi năm, ông Lê Văn Sơn (sinh năm 1967) cho biết quy trình làm cây chổi cọng dừa chia thành nhiều khâu thủ công như bó mái chổi (3.500 đồng/mái), gắn lưng/cán chổi (1.500 đồng/cán)… Người lành nghề một ngày có thể bó được khoảng 30 mái chổi. Công việc không quá khó nhưng đòi hỏi sự tỉ mỉ, kiên nhẫn. Hiện nay, các hộ dân đề xuất hỗ trợ máy chẻ nan (khoảng 2,5 triệu đồng/máy). Nếu có máy, chỉ cần 2 - 3 tiếng chạy máy là đủ lượng nan cho 7 - 8 người bó cả ngày, tăng năng suất lên gấp nhiều lần.

Gắn bó với nghề hơn 40 năm từ khi còn nhỏ, bà Trần Thị Kim Liên (50 tuổi) chia sẻ: “Để hoàn thành một cây chổi đạt chuẩn phải qua nhiều đoạn từ tuốt nẹp, chẻ nan, bó mái đến gút dây, gài cán. Làm thủ công toàn bộ nên mỗi ngày tôi chỉ hoàn thiện 15 - 20 cây, giá bán 30.000 - 40.000 đồng/cây loại lớn (600g). Tuy vất vả nhưng thu nhập đủ để trang trải cuộc sống. Nghề này hút hàng nhất là từ tháng 7, tháng 8 trở đi để phục vụ thị trường Tết”.

Chị Huỳnh Thị Bé Ngoan bên sản phẩm chổi cọng dừa đã hoàn thành, chờ thương lái đến thu mua. Ảnh: PHƯƠNG LAN

Cạnh nhà bà Liên, chị Huỳnh Thị Bé Ngoan (40 tuổi, Tổ phó Tổ liên kết làng nghề bó chổi cọng dừa) cũng có hơn 20 năm nối nghiệp gia đình. Chị Ngoan cho hay, nhờ thời gian linh hoạt, công việc này giúp chị vừa chăm sóc con cái, vừa có thêm thu nhập phụ giúp gia đình.

Nhanh tay xỏ từng cọng dừa, chị Ngoan nói: “Nếu chuẩn bị sẵn nguyên liệu, tôi bó chỉ mất khoảng 30 phút/cây, một ngày bó được 20 - 25 mái chổi. Năm ngoái, gia đình tôi đầu tư 2,5 triệu đồng mua máy chuốt nan cọng dừa. Có máy móc hỗ trợ, công đoạn chẻ và chuốt nan nhanh gấp 3 - 4 lần so với làm tay, nhờ vậy mà cả nhà dễ dàng tranh thủ làm việc những lúc đơn hàng tăng cao”.

Là Tổ trưởng Tổ liên kết làng nghề bó chổi cọng dừa (với 25 hộ thành viên nòng cốt), ông Lê Văn Sơn là đầu mối nhập nguyên liệu và tiêu thụ sản phẩm. Đều đặn mỗi tháng, ông nhập 2,5 - 3 tấn cọng dừa phân phát cho bà con, sau đó thu gom thành phẩm giao cho thương lái. Trung bình mỗi ngày, các đơn vị thu mua tận nơi từ 200 - 300 cây chổi, giá bán 18.000 - 30.000 đồng/cây tùy loại.

Việc thành lập Tổ liên kết nhằm tập hợp các hộ sản xuất, chia sẻ kinh nghiệm, nâng cao chất lượng và từng bước xây dựng thương hiệu cho sản phẩm địa phương. Đây cũng là cầu nối giúp người dân thụ hưởng chính sách khuyến công, tham gia chương trình OCOP, mở rộng thị trường và nâng cao thu nhập. Qua đó, góp phần bảo vệ môi trường, bảo đảm an toàn lao động và gìn giữ nét đẹp nghề truyền thống.

Đánh giá về hiệu quả của làng nghề, Phó Chủ tịch UBND xã Phú Hòa Trương Văn Hòa cho biết, nghề bó chổi cọng dừa ấp Đông An đóng vai trò quan trọng trong việc giải quyết việc làm tại chỗ cho lao động nông thôn, nhất là phụ nữ và người lớn tuổi. Hiện thu nhập bình quân của lao động làm nghề đạt khoảng 7 triệu đồng/tháng; mỗi hộ đạt khoảng 225 triệu đồng/năm, góp phần tích cực nâng cao đời sống và giảm nghèo tại địa phương.

Thời gian tới, xã Phú Hòa tập trung triển khai đồng bộ các giải pháp nâng tầm giá trị sản phẩm. Cụ thể, địa phương sẽ đẩy mạnh tuyên truyền chính sách ưu đãi, hỗ trợ máy móc, thiết bị sản xuất, xây dựng bảng nhận diện làng nghề và củng cố đội ngũ thợ lành nghề, xét công nhận nghệ nhân. Đồng thời, hỗ trợ làng nghề tham gia các hội chợ triển lãm và đẩy mạnh quảng bá trên các phương tiện truyền thông để mở rộng thị trường tiêu thụ.

PHƯƠNG LAN