Trái say, hương vị của núi rừng

Trái say là loại cây hoang dã, mọc nhiều ở khu vực Bảy Núi.

Trái say, còn gọi là trái xay, trái nhung hay say nhung, là loại cây hoang dã mọc nhiều ở khu vực Bảy Núi. Trái nhỏ, hình dáng gần giống trái sim, khi chín chuyển sang màu tím đen, bên ngoài phủ lớp lông mỏng mịn như nhung. Phần thịt mềm, xốp, có vị chua nhẹ hòa cùng chút ngọt, tạo nên hương vị riêng khó lẫn.

Cây say thường mọc rải rác trong rừng, tại những khu vực núi cao như núi Cô Tô, núi Dài, núi Cấm. Cây cao lớn, cành vươn lên đón nắng nên việc thu hoạch trái khá vất vả và nguy hiểm. Bởi vậy, dù nhiều người quen thuộc với những chùm say đen bóng bày bán ven đường, không phải ai cũng từng tận mắt nhìn thấy cây say trong tự nhiên.

Năm nào cũng đợi mùa say để thu hoạch bán, bà Néang Thi Phát (xã Tri Tôn) cho biết, vào mùa, trái say được bó thành từng chùm nhỏ, bán với giá khoảng 5.000 đến 10.000 đồng. Cùng với trâm rừng, thốt nốt, trái trường và nho rừng, say là một trong những loại trái cây dân dã mang hương vị đặc trưng của núi rừng An Giang, được khách vãng lai ưa thích.

Trái say có thịt bên trong mềm, xốp, vị chua nhẹ hòa cùng chút ngọt.

Cách thưởng thức trái say đơn giản nhất là tách bỏ vỏ, ngậm phần thịt bên trong để cảm nhận vị chua ngọt tự nhiên. Tuy nhiên, loại trái này còn có thể chế biến thành nhiều món ăn vặt hấp dẫn như say ngào đường, say lắc muối ớt hoặc muối tôm, tùy khẩu vị và độ chua của trái.

Trong đó, say ngào đường là món ăn được nhiều người yêu thích bởi vị ngọt dịu giúp cân bằng vị chua tự nhiên. Nguyên liệu gồm đường cát, nước và một ít muối. Hỗn hợp được khuấy đều, nấu trên lửa nhỏ đến khi tan và đạt độ sánh vừa phải. Sau khi để nguội, nước đường được rưới từ từ lên phần thịt trái say, rồi nhẹ nhàng xóc đều để gia vị thấm mà không làm dập nát.

Do thịt say mềm, xốp và hút đường nhanh, người chế biến phải thực hiện từng lượt, kiên nhẫn chờ lớp đường bên ngoài se lại rồi mới tiếp tục rưới thêm cho đến khi đạt độ ngọt mong muốn. Cuối cùng, phủ một lớp đường cát mỏng bên ngoài để từng trái không dính nhau. Thành phẩm có vị chua ngọt hài hòa, thích hợp để nhâm nhi hoặc chấm thêm muối ớt rất hấp dẫn.

Trái say là món ăn vặt được nhiều du khách ưa chuộng.

Nếu thích vị đậm đà, người ăn có thể chọn say lắc muối ớt. Cách làm này đơn giản hơn, chỉ cần trộn thịt trái say với muối tôm và một ít đường cát, xóc nhẹ cho gia vị phủ đều. Vị mặn, cay, thơm của muối tôm ngấm đều cùng vị chua của trái say, thêm chút ngọt dịu giúp món ăn vặt trở nên kích thích lạ miệng.

Không cầu kỳ trong cách chế biến, trái say vẫn có sức hấp dẫn riêng nhờ hương vị mộc mạc của núi rừng. Từ thức quà theo mùa được bày bán ven đường đến những món ăn vặt quen thuộc, trái say góp thêm nét phong phú cho ẩm thực dân gian vùng Bảy Núi, khiến nhiều người nhớ nhung mỗi khi đến mùa trái chín.

ĐỨC TOÀN