Mượn sách giáo khoa miễn phí, học sinh làm mất hoặc rách có phải đền?

Nếu học sinh làm rách, hư hỏng hoặc không may làm mất sách giáo khoa được mượn miễn phí thì có phải bồi hoàn hay không, mức bồi hoàn được tính thế nào? Đây là băn khoăn của không ít phụ huynh khi nhiều địa phương triển khai chính sách cấp sách giáo khoa miễn phí từ năm học 2026-2027.

Nghị định 271/2026 của Chính phủ đã quy định đầy đủ về việc mượn - trả sách giáo khoa (Ảnh minh họa: Mỹ Hà).

Theo Nghị định 271/2026 ngày 3/7/2026 của Chính phủ, từ năm học 2029-2030, học sinh trên cả nước sẽ được miễn phí sách giáo khoa theo hình thức mượn - trả để tái sử dụng nhiều lần.

Tuy nhiên, với khả năng cân đối ngân sách và huy động nguồn lực xã hội hóa, đến ngày 27/7, đã có 7 địa phương triển khai sớm chính sách này ngay từ năm học 2026-2027, góp phần giảm gánh nặng chi phí đầu năm học cho phụ huynh.

Trao đổi với phóng viên Dân trí về băn khoăn của các phụ huynh, luật sư Kim Thị Diễm Trinh, Công ty Luật TNHH Nguyễn Giang, nhấn mạnh lại, theo Nghị định 271/2026, miễn phí sách giáo khoa được thực hiện chủ yếu theo hình thức mượn - trả, giao cho thư viện nhà trường quản lý và cho học sinh sử dụng trong năm học.

Vì vậy, miễn phí ở đây là miễn chi phí sử dụng, không có nghĩa sách được tặng để học sinh sở hữu. Khi kết thúc năm học, học sinh có trách nhiệm hoàn trả sách cho nhà trường.

Theo Điều 27 Nghị định 271/2026, nếu học sinh làm mất hoặc làm hư hỏng sách do nguyên nhân chủ quan, học sinh hoặc cha mẹ, người giám hộ phải bồi hoàn cho nhà trường. Hình thức được ưu tiên là trả một cuốn sách cùng loại, đúng danh mục và quy chuẩn kỹ thuật.

Trường hợp bồi hoàn bằng tiền, mức thu không mặc nhiên bằng giá bìa của sách mới mà được tính theo giá mua sắm thực tế gần nhất và thời gian sách đã được sử dụng.

Cụ thể, sách sử dụng dưới 1 năm hoặc mới đưa vào sử dụng lần đầu thì bồi hoàn 80%; từ 1 năm đến dưới 3 năm là 50%; từ 3 năm đến 5 năm là 20%; sách đã sử dụng trên 5 năm thì không thu bồi hoàn. Nhà trường phải lập biên bản xác định tình trạng sách và niêm yết công khai mức bồi hoàn.

Luật sư Kim Thị Diễm Trinh nêu rõ, không phải sách nào bị rách, cũ hoặc hư hỏng là học sinh phải đền. Nếu việc mất hoặc hư hỏng xuất phát từ nguyên nhân khách quan như thiên tai, hỏa hoạn hoặc sự kiện bất khả kháng thì không phải bồi hoàn.

Đối với sách hư hỏng do hao mòn tự nhiên trong quá trình sử dụng bình thường, ngân sách nhà nước được bố trí để mua sách thay thế. Do đó, trước khi yêu cầu phụ huynh bồi hoàn, nhà trường phải xác định được tình trạng sách khi giao, mức độ hư hỏng khi nhận lại và nguyên nhân dẫn đến mất hoặc hỏng.

Nghị định 271/2026 cũng yêu cầu việc bàn giao phải ghi nhận rõ số lượng, tình trạng vật lý và sách mới hay đã qua sử dụng. Nhà trường không thể chỉ căn cứ vào việc sách không còn nguyên vẹn để mặc nhiên quy lỗi cho học sinh.

Theo Báo Dân Trí