Nhớ những chuyến phà

Một chuyến phà chuẩn bị xuất bến. Ảnh: HOÀNG NGỌC THANH

Khoảng 2 thập niên trước, tôi thường đi lại miền Cửu Long Giang, vùng đồng bằng châu thổ lớn nhất cả nước. Khi ấy, đường sá chưa phát triển, mới có mỗi cây cầu Mỹ Thuận bắc ngang sông Tiền. Để qua hệ thống sông ngòi, kênh rạch chằng chịt phải nhờ đò, phà - phương tiện đi lại suốt mấy thế kỷ của miền sông nước. Phà lớn ở những quãng sông rộng chở được cả container, xe tải, xe khách; phà nhỏ và đò cho những khúc sông hẹp, ít phương tiện đi lại. Những bến phà Vàm Cống, Tắc Cậu, Hậu Giang, Rạch Miễu, Cổ Chiên, Cao Lãnh… luôn tấp nập người xe, trên bờ dưới bến. Mỗi chuyến phà đi từ bờ này sang bờ kia chỉ mất vài chục phút, nhưng thời gian chờ đợi thì rất vô chừng. Có khi may mắn xe vừa đến bến liền lên phà ngay, lúc chờ vài tiếng đến cả buổi, cả ngày mỗi khi lễ, Tết, khiến cho dòng người xe xếp hàng kéo dài vài cây số.

Quanh bến phà, hàng quán mọc lên san sát bày bán món ăn, sản vật địa phương, những chùm dâu da mơn mởn, mít tố nữ, măng cụt, sầu riêng thơm nức mũi. Đôi lúc mải nói chuyện hoặc ngủ quên, bước xuống xe nhìn thức quà bày bán tôi có thể đoán được đang ở phà nào. Phà Tắc Cậu bán nhiều khóm, Cổ Chiên đầy dừa sáp, phà Cao Lãnh có đặc sản nem Lai Vung, phà Rạch Miễu ăm ắp món ngon của xứ dừa… Đây đó, những cô dì chị em bưng thúng đựng đồ ăn vặt, quà bánh, nước uống rảo bước mời chào: “Nước, bánh đây! Ai trái cây hôn!”. Tiếng mời mọc, bán mua hòa với tiếng nói cười, tiếng động cơ, tiếng còi lanh lảnh mỗi khi phà rời hay cập bến, rộn ràng cả khúc sông.

Trong lúc chờ phà cũng có lắm chuyện vui. Cởi mở bắt chuyện, chịu khó lắng nghe sẽ biết thêm chuyện của những mảnh đời mưu sinh, tất tả trở về cho kịp ngày giỗ quẩy, chuyện tắm sông bắt cá, lội mương tát đìa của những người con sinh ra và lớn lên giữa chốn bưng biền. Tôi thích nhất là mỗi lần ngồi trên phà, ra đầu mũi ngửa mặt hứng gió sông thộc lên mát rượi, bỏ qua những huyên náo sau lưng, lắng nghe tiếng sóng ì oạp, nhìn con nước rẽ đôi cuốn theo đám lục bình trổ bông tim tím, nhà cửa lùi dần, chỉ còn mênh mông con nước, khung cảnh ấy cộng thêm ráng đỏ của buổi hoàng hôn lại càng xao xuyến. Những lúc nắng gắt hoặc mưa dầm, tôi ngồi bên trong phà, thường được người kế bên mời miếng bánh, miếng trái cây tươi mọng. Người miền Tây hào sảng, chân tình, thật bụng mời khách thưởng thức món quà quê cũng là niềm tự hào của họ. Vài lần tình cờ, buổi chiều trên chuyến phà về tôi gặp lại người đồng hành ban sáng, tay bắt mặt mừng như tri ngộ cố nhân…

Giờ đây đa phần những chuyến phà đón đưa khách gần trăm năm ấy đã lùi về dĩ vãng, thay bằng những cây cầu thông suốt đôi bờ, đi lại dễ dàng, kinh tế phát triển, xóm làng liền lạc với phố thị… Biết là vậy, nhưng khi dõi mắt trông về bến xưa, lạnh tanh hoang vắng, lòng của kẻ phương xa có chút nỗi niềm, hoài nhớ những cảnh những người của bến phà năm cũ.

HOÀNG NGỌC THANH