Quyết liệt đẩy mạnh đột phá giáo dục, sẵn sàng cho năm học mới

Mở rộng cơ hội tiếp cận giáo dục công bằng, nâng cao chất lượng giáo dục phổ thông

Thời gian qua, Đảng, Nhà nước đã đề ra nhiều chính sách vượt trội thúc đẩy sự phát triển của giáo dục với sự ưu tiên đặc biệt. Nghị quyết 71-NQ/TW về đột phá phát triển giáo dục, cùng chương trình mục tiêu quốc gia và bốn dự luật lớn ban hành trong năm nay, được xem là nền tảng vững chắc để xây dựng một hệ thống giáo dục hiện đại, hiệu quả, đồng bộ.

Công tác chuẩn bị cho năm học mới 2026-2027 được Bộ Giáo dục và Đào tạo, các địa phương triển khai tích cực, toàn diện, từ tuyển sinh đầu cấp, tăng cường cơ sở vật chất, mạng lưới trường lớp, xây dựng đội ngũ nhà giáo, chương trình giáo dục và sách giáo khoa, thực hiện chế độ, chính sách hỗ trợ người dạy và người học.

Theo Báo cáo về công tác chuẩn bị năm học 2026-2027 của Bộ Giáo dục và Đào tạo, năm học 2025-2026, cả nước có 4,55 triệu trẻ mầm non và 19,08 triệu học sinh phổ thông đến trường. Năm học 2026-2027, tổng chỉ tiêu vào lớp 10 tiếp tục tăng khoảng 10%, đạt 79,3% tổng số học sinh lớp 9.

Về đội ngũ giáo viên, năm học 2025-2026, cả nước có 1.277.297 giáo viên mầm non, phổ thông và 98.477 cán bộ quản lý cơ sở giáo dục. Chính phủ đã ban hành chế độ phụ cấp đối với nhà giáo. Bộ Giáo dục và Đào tạo đã chỉ đạo, hướng dẫn các địa phương tuyển dụng, điều động, ký hợp đồng để bảo đảm đủ giáo viên cho năm học mới; mời chuyên gia, nghệ nhân, nghệ sĩ và vận động viên tham gia các hoạt động giáo dục trong nhà trường.

Đối với nhiệm vụ phát triển trường nội trú khu vực biên giới, Bộ đã ban hành kế hoạch thí điểm mô hình trường quy mô lớn, liên cấp tại cấp xã ở 5 tỉnh, thành phố, phấn đấu hoàn thành trước ngày 30/8/2026, làm cơ sở nhân rộng trên toàn quốc trước ngày 30/8/2027.

Bộ đang tiếp tục rà soát, điều chỉnh quy chuẩn trường lớp và định mức giáo viên, dự kiến hoàn thành trước ngày 30/8/2026. Sau sắp xếp và điều chỉnh định mức, nhu cầu biên chế giáo viên dự kiến cơ bản tương đương với số biên chế còn thiếu hiện nay.

Bộ cũng đã ban hành khung năng lực số, trong đó có nội dung về trí tuệ nhân tạo dành cho giáo viên và người học; hướng dẫn tăng cường giáo dục, giảng dạy về trí tuệ nhân tạo trong trường phổ thông; hướng dẫn mời nghệ nhân, nghệ sĩ, vận động viên tham gia giảng dạy.

Đồng thời, Bộ đang chỉ đạo xây dựng nền tảng giáo dục thông minh quốc gia, ứng dụng trí tuệ nhân tạo có kiểm soát. Trong năm học tới, ngành giáo dục sẽ đưa vào thử nghiệm các trợ lý giảng dạy, học tập cá thể hóa.

Đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho kỷ nguyên số

Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, cả nước hiện có khoảng 2,8 triệu người học đại học và sau đại học, trong đó khoảng 2,66 triệu sinh viên. Quy mô đào tạo cơ bản đáp ứng mục tiêu đến năm 2030 theo Quy hoạch tổng thể quốc gia. Các ngành STEM hiện chiếm khoảng 30% tổng số sinh viên và tiếp tục có xu hướng tăng, song tỷ lệ đào tạo sau đại học vẫn còn thấp.

Năm 2025, tuyển sinh giáo dục nghề nghiệp đạt khoảng 2,2 triệu người học, tập trung nhiều ở các ngành STEM. Hai luật về giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp đã được ban hành, tạo cơ sở thể chế hóa các chủ trương lớn của Nghị quyết số 71.

Thời gian qua, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt nhiều đề án phát triển các cơ sở giáo dục đại học trọng điểm, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, thu hút chuyên gia và nhà khoa học quốc tế; đồng thời ban hành các chính sách học bổng đối với các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược.

Theo số liệu đăng ký tuyển sinh trực tuyến, gần 48% thí sinh đã lựa chọn các ngành STEM. Bộ Giáo dục và Đào tạo đã phê duyệt 90 chương trình đào tạo tài năng và các chương trình đào tạo vi mạch bán dẫn; đồng thời chỉ đạo các cơ sở giáo dục đại học rà soát, sắp xếp lại ngành đào tạo, mạnh dạn loại bỏ những ngành không còn phù hợp, đổi mới chương trình và phương thức đào tạo để thích ứng với sự phát triển của công nghệ số và trí tuệ nhân tạo.

Bộ Giáo dục và Đào tạo đã trình Thủ tướng Chính phủ dự thảo Chiến lược phát triển giáo dục đại học với định hướng coi giáo dục đại học là hạ tầng tri thức chiến lược quốc gia. Trọng tâm của chiến lược là phân tầng, sắp xếp tối ưu mạng lưới; hiện đại hóa quản trị; đổi mới tài chính và đầu tư; chuyển đổi toàn diện, thích ứng chủ động với trí tuệ nhân tạo; tập trung xây dựng các cơ sở giáo dục đại học trọng điểm, tinh hoa.

Trong thời gian tới, Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ tiếp tục trình cấp có thẩm quyền ban hành các quyết định về hỗ trợ kinh phí đào tạo giáo viên, giảng viên tài năng; các ngành khoa học cơ bản; các ngành, nghề thuộc lĩnh vực năng khiếu nghệ thuật, thể thao; các ngành, nghề đặc thù, khó thu hút người học; các ngành, nghề thuộc lĩnh vực kinh tế mũi nhọn và những ngành nghề thị trường lao động có nhu cầu nhưng khó thực hiện xã hội hóa. Bộ cũng sẽ ban hành các chuẩn chương trình giáo dục nghề nghiệp để hướng dẫn các trường triển khai từ năm học 2027-2028.

Về nguồn lực thực hiện, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn cho biết, Bộ đang chỉ đạo hoàn thành công tác chuẩn bị và phê duyệt Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026-2030. Trong đó, dự kiến lựa chọn đầu tư tập trung khoảng 30 cơ sở giáo dục trọng điểm và khoảng 50 trường cao đẳng chất lượng cao, căn cứ các nghị quyết của Đảng, quy hoạch mạng lưới và các đề án đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt.

Đổi mới giáo dục-đào tạo phải tạo chuyển biến thực chất

Tại cuộc làm việc với ngành Giáo dục và Đào tạo về công tác chuẩn bị khai giảng năm học mới 2026-2027 và kết quả triển khai thực hiện Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 15/6/2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm ghi nhận công tác chuẩn bị cho năm học mới được triển khai tích cực, toàn diện. Toàn hệ thống chính trị có chuyển biến tích cực trong triển khai thực hiện Nghị quyết số 71-NQ/TW; nhiều điểm nghẽn đang được tập trung giải quyết.

Tuy nhiên, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước chỉ rõ, những chuyển biến mới chủ yếu thể hiện ở nhận thức và công tác chuẩn bị chính sách. Chuyển biến thực chất trong nhà trường, trong đời sống của giáo viên, trong trải nghiệm học tập của học sinh, sinh viên chưa đồng đều, chưa đủ mạnh so với yêu cầu “đột phá” mà Nghị quyết số 71-NQ/TW đề ra. Thiếu giáo viên vẫn là điểm nghẽn lớn. Cơ sở vật chất và thiết bị dạy học chưa đáp ứng yêu cầu. Chi phí học tập, dạy thêm, học thêm, thi cử và tuyển sinh vẫn gây áp lực lớn. Giáo dục nghề nghiệp và giáo dục đại học chưa tạo đột phá rõ nét. Quản trị giáo dục còn nặng hành chính, chuyển đổi số chưa đồng đều.

Để chuẩn bị năm học mới 2026-2027, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu, bảo đảm đủ cơ sở vật chất, đủ trường, đủ lớp, bảo đảm nguyên tắc “Ở đâu có học sinh, ở đó có giáo viên”. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng yêu cầu hoàn thiện cơ chế tài chính giáo dục, đầu tư có trọng tâm, trọng điểm. Tài chính giáo dục phải được coi là đầu tư phát triển. Tăng chi phải đi đôi với phân bổ đúng, công khai, minh bạch và đo được hiệu quả. Nguồn lực cần ưu tiên cho các nhiệm vụ cấp bách như bổ sung giáo viên, trường lớp, mầm non, bán trú, nội trú, hạ tầng số, giáo dục nghề nghiệp, đại học trọng điểm và hỗ trợ người học khó khăn.

Định hướng phát triển giáo dục và đào tạo trong thời gian tới, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước chỉ rõ, đổi mới giáo dục-đào tạo phải đặt trong tổng thể yêu cầu phát triển đất nước nhanh, bền vững, tự chủ, tự cường trong kỷ nguyên mới; chuyển mạnh từ tư duy “quản lý giáo dục” sang “quản trị phát triển giáo dục”, giáo dục phải đi trước một bước trong chuẩn bị nguồn nhân lực chất lượng cao, nhân lực có kỹ năng nghề, nhân lực khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo và các ngành chiến lược của đất nước.

Phát biểu chỉ đạo tại Phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 6/2026 và Hội nghị trực tuyến Chính phủ với địa phương ngày 4/7/2026 , Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm một lần nữa nhấn mạnh, công tác giáo dục đào tạo nguồn nhân lực cho phát triển đất nước là đặc biệt quan trọng, phải lấy Nghị quyết 71 làm trọng tâm thực hiện, phải đổi mới căn bản và toàn diện nền giáo dục Việt Nam trong giai đoạn phát triển mới.

Từ đó, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu: sớm hoàn thiện tiêu chí, tiêu chuẩn công nhận trường chuẩn quốc gia, thí điểm các mô hình quản trị mới; bảo đảm môi trường giáo dục an toàn, phòng chống bạo lực, xâm hại, ma túy, thuốc lá điện tử và rủi ro trên không gian mạng; quy hoạch, xây dựng đồng bộ trường học và hạ tầng xã hội phù hợp với quy mô dân số, đặc điểm địa bàn; tháo gỡ vướng mắc về quỹ đất, thủ tục đầu tư xây dựng trường học; không để đô thị phát triển nhưng thiếu trường lớp; khẩn trương hướng dẫn chuyển đổi công năng các tòa nhà công vụ, trụ sở cơ quan nhà nước dôi dư thành cơ sở giáo dục, cơ sở y tế; tổ chức Lễ khai giảng năm học 2026-2027 và Lễ khánh thành các trường phổ thông liên cấp nội trú xã biên giới đất liền vào sáng 5/9/2026, bảo đảm trang trọng, vui tươi, an toàn, tiết kiệm, thiết thực.

Tiếp thu các ý kiến chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, phát biểu kết luận Hội nghị, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng yêu cầu Chính phủ, Bộ Giáo dục và Đào tạo, các địa phương tập trung chuẩn bị tốt cho năm học 2026-2027. Thủ tướng đề nghị các Bí thư Tỉnh ủy, Thành ủy, Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố trực tiếp làm việc với ngành giáo dục để chỉ đạo cụ thể hóa và triển khai nghiêm túc, hiệu quả Nghị quyết số 71 của Bộ Chính trị, cùng các chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước về công tác chuẩn bị năm học mới.

Tại Hội nghị, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn cho biết, ngành xác định hai trục trọng tâm cần tập trung triển khai: Thứ nhất là mở rộng cơ hội tiếp cận và nâng cao chất lượng giáo dục mầm non, phổ thông; thứ hai là hiện đại hóa giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp nhằm phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cho kỷ nguyên số và trí tuệ nhân tạo.

Tuy nhiên, thực tiễn cũng cho thấy nhiều khó khăn, thách thức cần sớm được tháo gỡ. Hiện cả nước còn thiếu khoảng 45.000 giáo viên; thiếu khoảng 27.000 phòng học, phòng chức năng và phòng học bộ môn; trang thiết bị dạy học mới đáp ứng khoảng 50% nhu cầu. Tại nhiều đô thị lớn, áp lực trường lớp, tuyển sinh, dạy thêm, học thêm vẫn là những vấn đề nóng. Bên cạnh đó, tỷ trọng đào tạo sau đại học còn rất thấp.

Để bảo đảm điều kiện bước vào năm học mới, Bộ Giáo dục và Đào tạo đề nghị các địa phương tập trung triển khai một số việc cấp bách. Trong đó, cần tuyển dụng hết chỉ tiêu được giao; bố trí kinh phí hợp đồng và điều động giáo viên linh hoạt; nghiên cứu nâng tầng công trình hiện có, cải tạo trụ sở dôi dư thành cơ sở giáo dục; mua sắm đủ thiết bị dạy học tối thiểu.

Các địa phương cần tập trung hoàn thành các trường học ở khu vực biên giới; chuẩn bị phương án tuyển sinh và vận hành hiệu quả. Đồng thời, thực hiện nghiêm Chỉ thị số 03 của Thủ tướng Chính phủ; kiểm tra an toàn, vệ sinh trường học; lựa chọn đơn vị chuyên nghiệp cung cấp suất ăn bán trú, bảo đảm an toàn thực phẩm.

Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng đề nghị các địa phương cắt giảm các hoạt động hình thức, thiếu thiết thực trong nhà trường, tạo điều kiện để đội ngũ nhà giáo tập trung vào nhiệm vụ chuyên môn.

Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn kiến nghị Thủ tướng Chính phủ ban hành Chỉ thị tăng cường các điều kiện bảo đảm chất lượng năm học 2026-2027; cho phép xây dựng Bộ chỉ số phát triển giáo dục làm công cụ quản trị và giao chỉ tiêu phát triển giáo dục cho các địa phương; đồng thời ưu tiên bố trí vốn đầu tư công trung hạn, bảo đảm chi ngân sách nhà nước cho giáo dục đại học đạt 3% tổng chi ngân sách theo quy định của Luật Giáo dục Đại học và Nghị quyết số 71.

Những thách thức đặt ra còn rất lớn nhưng dưới sự chỉ đạo, điều hành của Đảng và Chính phủ, cùng tinh thần trách nhiệm, lòng tận tụy và khát vọng đổi mới, ngành Giáo dục đang đứng trước cơ hội tạo ra những chuyển biến thực chất; để năm học mới trở thành minh chứng cho hiệu quả của công cuộc đổi mới giáo dục, để mỗi học sinh được học tốt hơn, mỗi giáo viên được làm việc trong điều kiện tốt hơn và mỗi phụ huynh thêm niềm tin vào nhà trường.