Tác nghiệp ở vùng đất mới

Nén nỗi đau để lên sóng trong ngày lịch sử

1/7/2025. Ngày mà nhà báo Thu Hằng, MC của Báo và Phát thanh, Truyền hình Quảng Ngãi (QNTV) không thể quên. Đó là ngày đầu tiên hòa sóng truyền hình sau khi hai tỉnh Kon Tum và Quảng Ngãi sáp nhập. Hằng được giao nhiệm vụ tham gia dẫn chương trình hòa sóng giữa hai cơ quan là Báo Quảng Ngãi (PTQ) và Trung tâm truyền thông tỉnh Kon Tum (KRT), cùng nam MC Phúc Duy. Nhưng Hằng bước vào trường quay mà tâm trạng rối bời, trĩu nặng. Chỉ ít ngày trước, cha chị vừa đột quỵ phải nhập viện cấp cứu, nhà lại neo người, Hằng đã định bỏ lại tất cả để vào bệnh viện… Nhưng sáng 1/7, kênh QNTV phát sóng, người dân tỉnh Quảng Ngãi vẫn thấy MC Thu Hằng xuất hiện trên TV với giọng đọc nhẹ nhàng, bình thản. Không ai biết, để có được tâm thế ấy, chị đã phải cố nén lại bao cảm xúc.

Thu Hằng từ Trung tâm truyền thông tỉnh Kon Tum, khi “xuống núi”, bước chân trĩu nặng vì để lại con gái đang tuổi dậy thì, con nhỏ mới năm tuổi, chồng cũng làm báo nên đi công tác liên miên. Hằng đủ điều kiện để nghỉ “chế độ 178”, nhưng quyết định dấn thân vì: “Còn yêu nghề dữ lắm” và được gia đình động viên.

Nhưng bước chân đi là đối diện với cả một “hành lộ nan”: Đoạn đường dài khoảng 200km đèo dốc sương mù, nhiều điểm sạt lở vào mùa mưa, lạ đất, lạ nước, lạ người, lạ cả đồ ăn.

Những ngày đầu xuống Quảng Ngãi, Hằng và bốn nữ đồng nghiệp từ Kon Tum thuê chung một căn nhà. Ở chưa được bao lâu thì phát hiện điện nước không bảo đảm, phải chuyển đi. Cả nhóm kéo nhau ra khách sạn ở tạm rồi tiếp tục rong ruổi tìm nhà, cảm giác giống sinh viên mới ra trường đi thuê trọ. May mắn sau đó họ gặp được một chủ nhà tốt bụng, chuyển vào Thành phố Hồ Chí Minh ở với con nên để nguyên căn nhà cho nhóm nhà báo ở miễn phí, chỉ nhờ trông giúp.

Từ Kon Tum xuống Quảng Ngãi chưa đầy một năm, Thu Hằng đã đối diện thử thách mà trước đó chị chỉ thấy trên màn hình tivi: Cơn bão lớn đang đổ bộ vào đất liền. Khi bão số 13 áp sát bờ, người dân tất bật chằng chống nhà cửa, Hằng và đồng nghiệp chuẩn bị sẵn quần áo, chăn gối mang lên đài, xác định có thể phải ngủ lại cơ quan suốt đêm nếu mưa lớn làm ngập đường. Gió rít, đập mạnh vào trường quay. Suốt nhiều giờ đồng hồ, Hằng cùng ê-kíp liên tục lên sóng cập nhật diễn biến cơn bão. Bên ngoài, phố xá Quảng Ngãi ngập trong mưa gió và bóng tối. Đêm đã sang ngày mới, nữ MC đến từ cao nguyên ấy lặng lẽ chạy xe qua những đoạn đường ngập nước trở về nhà trọ.

Tổ phát thanh viên ít người, công việc rất căng, nên Hằng gắng thu xếp lắm và được đài tạo điều kiện thì hai tuần cũng chỉ về thăm con được một lần. Sáu chị em ở chung sau mỗi bữa cơm trưa và tối, căn phòng lại chia thành nhiều góc nhỏ, nơi ai cũng ôm điện thoại gọi video về nhà. Mỗi lần gọi video, hai con thường hỏi: “Mẹ khi nào về?” Không phải lúc nào Hằng cũng có câu trả lời.​

Mặc sẵn đồ tác nghiệp để chờ lệnh lên đường

Nhà báo Nguyễn Thị Lương quyết định để lại mẹ già và con gái nhỏ ở Đắk Nông, cùng cuộc sống đầy đủ với một cơ sở spa nhỏ và cửa hàng quần áo do mình gây dựng nhiều năm, để về công tác ở Báo và Phát thanh, truyền hình Lâm Đồng, chuyên trách theo dõi phản ánh hoạt động của Chủ tịch UBND tỉnh. Kể từ đó, Lương bắt đầu làm quen với lịch công tác dày đặc trên địa bàn rộng gấp gần 4 lần tỉnh cũ với nhiều vùng… tiểu khí hậu khác nhau.

Có những ngày sáng ở Đà Lạt chỉ hơn chục độ, Lương còn quấn kín áo khoác để chống rét. Đến trưa, sau vài giờ đổ đèo theo đoàn công tác, chị đã ngồi giữa Phan Thiết bỏng rát trong cái nóng gần 40 độ C. Không kịp chuẩn bị, cả ê-kíp vẫn mặc nguyên áo ấm, đi nguyên bốt cao cổ của xứ lạnh giữa miền biển. Mồ hôi túa ra dưới lớp áo dày, lưng ướt sũng nhưng chẳng ai có thời gian thay đồ. Cuộc họp này vừa xong lại tất tả sang điểm khác. Đêm tranh thủ mua bộ quần áo mới, sáng hôm sau tiếp tục lên đường. Những chuyến đi nối nhau từ Đà Lạt xuống Phan Thiết, từ Phan Thiết ngược về Đắk Nông, còn cuối tuần chỉ là một khái niệm trên lịch.

Theo dõi hoạt động của Chủ tịch UBND tỉnh đồng nghĩa với việc luôn phải trong tư thế lên đường. Lịch công tác thay đổi từng giờ. Có những hôm gần nửa đêm mới nhận được thông báo sáng sớm hôm sau xuất phát. Sợ ngủ quên hay chậm một nhịp, Lương mặc sẵn bộ quần áo tác nghiệp rồi mới lên giường, để sáng hôm sau kịp đúng giờ.

Chiếc laptop của chị hiếm khi được gập lại hoàn toàn. Trên những cung đèo quanh co, khi nhiều người còn đang chống chọi với cảm giác say xe, Lương đã mở máy viết tin. Xe ô-tô như “văn phòng di động”, có những khúc cua gấp, màn hình rung bần bật, nhưng các ngón tay vẫn gõ liên tục, bởi với Lương áp lực lớn nhất không nằm ở những cung đường dài hay những đêm ngủ chập chờn mà là nỗi lo tin, bài bị chậm. Lương nói: “Báo địa phương phải là người biết trước, viết trước ở trên địa bàn mình, không thể chậm hơn báo Trung ương”.

Nữ nhà báo này nhanh chóng thích nghi với mô hình tòa soạn hội tụ: một chuyến đi phải cho ra tin điện tử, ảnh, video truyền hình và bài viết cho báo in. Công việc nhiều hơn, nhịp độ gấp hơn, buộc người làm báo phải liên tục học hỏi. Và Lương chọn cách bước tới, thay vì làm nghề theo quán tính hay kiểu “làm cho xong”.

Sau trận bão lịch sử tháng 11/2025, cánh đồng nông nghiệp công nghệ cao nổi tiếng ở xã Ka Đô của Lâm Đồng chỉ còn trơ sỏi đá. Giữa đống đổ nát, những người nông dân lặng lẽ nhặt nhạnh từng mảnh lưới nhà kính còn sót lại. Một người đàn ông nhìn nữ phóng viên rồi nghẹn giọng hỏi: “Các cô chú viết báo thế này, Nhà nước có giúp đất đai màu mỡ trở lại cho chúng tôi được không?”. Lương quay mặt lau vội dòng nước mắt rồi cúi xuống ghi tiếp những dòng ghi chép còn dang dở. Chưa bao giờ chị cảm thấy vùng đất mới ấy lại trở nên thân thương đến nhói lòng như vậy.

Ép mình không dùng Google Maps để thuộc địa bàn mới

Tháng 7/2025, nhà báo Khoa Điềm công tác ở Đài Tiếng nói Việt Nam chuyển từ Kon Tum sang thường trú ở tỉnh Lâm Đồng, lúc ấy Đà Lạt hầu như ngày nào cũng mưa. Mưa giăng trên những con dốc, mưa phủ kín những hàng thông và mưa theo người phóng viên VOV trên mọi cung đường tác nghiệp. Phương tiện duy nhất của anh là chiếc xe máy, từ việc đi làm, gặp nguồn tin đến những chuyến tác nghiệp đột xuất.

Xa nhà, những chuyện nhỏ nhất cũng trở thành thử thách. Một buổi tối cảm cúm, muốn uống ly nước chanh nóng cho đỡ mệt cũng phải tự khoác áo đi mua. Cuộc sống ở đô thị du lịch đắt đỏ hơn nhiều so với nơi anh từng gắn bó. Nhưng khó khăn lớn nhất không nằm ở chuyện ăn ở mà là việc phải bắt đầu lại từ đầu với một nhà báo đã bước vào tuổi 50.

Ở Kon Tum, nhiều năm bám địa bàn giúp anh có cả “hệ sinh thái” để thuận lợi tác nghiệp. Đến Lâm Đồng, tất cả những dữ liệu nghề nghiệp ấy bỗng trở về con số không. Để ép mình hiểu địa bàn nhanh hơn, anh tự đặt ra một nguyên tắc có phần cực đoan: tự đi, không dùng Google Maps.

Có lần đi đưa tin một sự kiện của Công an tỉnh, công việc kết thúc lúc 6 giờ tối nhưng hơn hai tiếng sau anh mới lần mò về được nơi ở. Cứ thế, những lần lạc đường lại giúp anh bắt đầu nhớ tên các con dốc, thuộc từng tuyến đường, biết chỗ nào hay sạt lở khi mưa lớn. Động lực vì mang trên mình “màu áo” VOV, và tự thấy mình phải thích ứng với đòi hỏi mới, ban ngày anh đi cơ sở, tối về đọc thêm tài liệu, mở rộng nguồn tin từ đồng nghiệp rồi dần kết nối với lãnh đạo địa phương và người dân. Chỉ một thời gian ngắn, vùng đất mới đã trở nên thân thuộc giúp anh tự tin, thuận lợi trong tác nghiệp và biết rằng sẽ không còn bị lạc đường…