Tăng giá vé xe Tết, nhà xe phải niêm yết và bán đúng giá

Doanh nghiệp vận tải tự quyết định tăng giá vé xe theo thị trường, nhưng phải niêm yết công khai và bán đúng giá - Ảnh: LÊ DÂN

Cùng với việc phải tăng chuyến, tăng tài xế, tăng chi phí nhiên liệu, bến bãi và nhiều khoản phát sinh khác, nhà xe tăng giá vé xe Tết so với ngày thường là điều khó tránh khỏi.

Muốn tăng giá vé xe Tết phải niêm yết công khai

Mỗi dịp Tết đến, nhu cầu đi lại của người dân tăng cao là điều tất yếu. Hàng triệu người rời các đô thị lớn để về quê sum họp gia đình trong một khoảng thời gian ngắn, khiến vận tải hành khách, đặc biệt là xe khách tuyến cố định, luôn chịu áp lực rất lớn.

Tuy nhiên điều khiến nhiều hành khách băn khoăn không nằm ở việc "có tăng hay không", mà là tăng bao nhiêu, căn cứ vào đâu và có minh bạch hay không.

Pháp luật hiện hành không cấm doanh nghiệp vận tải tăng giá vé trong dịp lễ, Tết. Luật Giá năm 2023 cho phép tổ chức, cá nhân kinh doanh hàng hóa, dịch vụ được tự quyết định giá theo cơ chế thị trường, trong đó có dịch vụ vận tải hành khách bằng ô tô.

Nhà nước không đặt ra mức trần cố định cho giá vé xe Tết, cũng không yêu cầu doanh nghiệp phải xin phép hay đăng ký giá trước khi điều chỉnh.

Nhưng quyền tự định giá này không phải là quyền tuyệt đối, mà luôn gắn liền với nghĩa vụ minh bạch thông tin và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Điểm mấu chốt trong quản lý giá vé xe Tết hiện nay nằm ở nghĩa vụ niêm yết giá và bán đúng giá đã niêm yết. Điều 29 Luật Giá 2023 quy định rõ: Tổ chức, cá nhân kinh doanh hàng hóa, dịch vụ phải niêm yết giá công khai, rõ ràng, không gây nhầm lẫn cho khách hàng và không được bán cao hơn giá đã niêm yết.

Quy định này áp dụng cho mọi lĩnh vực kinh doanh, trong đó có vận tải hành khách. Đối với nhà xe, giá vé phải được công khai tại quầy bán vé, bến xe, trên phương tiện vận chuyển và trên các kênh bán vé điện tử (nếu có).

Khi giá đã được niêm yết, việc thu tiền đúng giá đó không chỉ là yêu cầu pháp lý, mà còn là cam kết về sự minh bạch với hành khách.

Niêm yết một đằng, bán một nẻo, phản ánh ở đâu?

Trong thực tế nhiều năm qua, dư luận thường nhắc đến mức tăng giá vé xe Tết khoảng 40% đến 60% so với ngày thường, tùy theo cự ly tuyến đường.

Cần hiểu đúng rằng đây không phải là quy định của Luật Giá hay nghị định của Chính phủ, mà là mức tăng mang tính tham chiếu, xuất phát từ kế hoạch phục vụ Tết và định hướng điều hành của các bến xe, sở xây dựng và chính quyền địa phương trong từng năm.

Các mức này nhằm giúp doanh nghiệp bù đắp chi phí phát sinh trong mùa cao điểm như xe chạy rỗng chiều về, tăng ca cho tài xế, bảo dưỡng phương tiện và tổ chức thêm chuyến.

Vì vậy mức tăng 40% - 60% không phải là "trần pháp lý", mà chỉ là khung tham khảo trong quản lý thực tiễn.

Dù tăng theo mức nào, nguyên tắc pháp lý vẫn không thay đổi: phải niêm yết rõ ràng và thu đúng giá đã công bố.

Trường hợp nhà xe không niêm yết giá, niêm yết không rõ ràng hoặc thu cao hơn giá đã niêm yết, hành vi này bị xem là vi phạm pháp luật.

Theo quy định tại khoản 4, Điều 28 Nghị định 100 năm 2019 xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ và đường sắt (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 123 năm 2021) thì tổ chức kinh doanh vận tải có thể bị xử phạt từ 6 - 8 triệu đồng nếu vi phạm quy định về niêm yết giá cước.

Đồng thời đơn vị vi phạm phải nộp lại toàn bộ số tiền đã thu vượt của hành khách.

Ngoài ra Điều 72 Luật Giá 2023 cũng cho phép cơ quan quản lý công khai thông tin vi phạm và kết quả xử lý, nhằm bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và nâng cao tính răn đe.

Trong bối cảnh giá vé dịp Tết thường có xu hướng tăng cao, hành khách nên chủ động tìm hiểu thông tin, yêu cầu nhà xe xuất trình bảng giá niêm yết và vé có ghi đúng giá.

Nếu phát hiện hành vi thu giá cao bất thường, không niêm yết, hoặc niêm yết một đằng, bán một nẻo, người dân có thể gửi phản ánh đến sở xây dựng hoặc cơ quan quản lý thị trường tại địa phương để được tiếp nhận và xử lý theo quy định.

Ở chiều ngược lại, cũng cần nhìn nhận rằng trong bối cảnh nhu cầu tăng cao dịp Tết, việc giá vé tăng ở mức hợp lý, được thông tin rõ ràng từ đầu, là điều hành khách có thể chia sẻ với doanh nghiệp vận tải.

Khi giá được niêm yết minh bạch, người đi xe có quyền lựa chọn, cân nhắc phương án phù hợp với điều kiện của mình, còn doanh nghiệp cũng tránh những hiểu lầm và phản ứng tiêu cực không đáng có.

Có thể nói, pháp luật không đặt doanh nghiệp vận tải và hành khách ở hai phía đối lập, mà hướng tới sự hài hòa lợi ích. Tăng giá vé xe Tết không bị cấm, nhưng phải được thực hiện trên nền tảng minh bạch, công khai và tôn trọng người tiêu dùng.

Khi nhà xe làm đúng quy định về niêm yết giá, còn hành khách hiểu rõ quyền của mình, việc đi lại ngày Tết có thể bớt căng thẳng hơn, để mùa sum họp trở nên trọn vẹn và nhẹ nhàng đúng nghĩa.

Theo Tuổi Trẻ