Đột phá phát triển giáo dục và đào tạo: Tầm nhìn chiến lược của Đảng

29/08/2025 - 05:00

 - Nghị quyết số 71-NQ/TW do Tổng Bí thư Tô Lâm thay mặt Bộ Chính trị ký ban hành ngày 22/8/2025 xác định giáo dục và đào tạo là đột phá chiến lược, quốc sách hàng đầu, quyết định tương lai dân tộc. Nghị quyết đặt ra mục tiêu đến năm 2045 Việt Nam có nền giáo dục hiện đại, công bằng, chất lượng, nằm trong nhóm 20 quốc gia hàng đầu thế giới.

Học sinh lớp 1/4, Trường Tiểu học Lý Tự Trọng, phường Rạch Giá trò chuyện làm quen trong ngày tựu trường. Ảnh: BÍCH TUYỀN

Giáo dục là quốc sách hàng đầu

Bộ Chính trị nhấn mạnh, phát triển giáo dục và đào tạo là sự nghiệp của Đảng, Nhà nước và của toàn dân. Nhà nước giữ vai trò định hướng chiến lược, kiến tạo, bảo đảm công bằng và nguồn lực; toàn xã hội có trách nhiệm tham gia, đóng góp, giám sát.

Người học là trung tâm; nhà trường là nền tảng; nhà giáo là động lực; thực hiện đúng phương châm “thầy ra thầy, trò ra trò”, tôn vinh danh dự và vai trò người thầy trong xã hội. Giáo dục phải bảo đảm “học đi đôi với hành”, “lý thuyết gắn liền với thực tiễn”; phát triển đồng bộ các bậc học, gắn kết giữa dân tộc và quốc tế, toàn diện và chuyên sâu.

Nghị quyết xác định, đột phá phát triển giáo dục và đào tạo phải bắt đầu từ đổi mới tư duy, nhận thức, thể chế; tạo động lực và không gian mới, huy động cả hệ thống chính trị và toàn dân.

Mục tiêu đến năm 2030

- Phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 3 - 5 tuổi, bắt buộc hết trung học cơ sở; ít nhất 80% trường phổ thông đạt chuẩn quốc gia.

- 85% thanh niên hoàn thành trung học phổ thông hoặc tương đương, không địa phương nào dưới 60%.

- Chỉ số giáo dục trong HDI đạt trên 0,8; bất bình đẳng giáo dục dưới 10%.

- 100% cơ sở đại học, 80% cơ sở giáo dục nghề nghiệp đạt chuẩn quốc gia; 20% cơ sở đạt trình độ tiên tiến châu Á.

- Ít nhất 8 đại học top 200 châu Á, 1 đại học top 100 thế giới theo bảng xếp hạng uy tín.

Nhiệm vụ và giải pháp trọng tâm

Một là, nâng cao nhận thức, đổi mới tư duy. Quán triệt sâu sắc tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục, coi phát triển giáo dục và đào tạo là nhiệm vụ chính trị trọng tâm; chuyển từ quản lý hành chính sang quản trị phát triển hiện đại.

Hai là, đổi mới thể chế, chính sách đặc thù. Hoàn thiện pháp luật, tháo gỡ điểm nghẽn; ưu đãi vượt trội cho nhà giáo (phụ cấp tối thiểu 70% cho giáo viên phổ thông, 100% vùng khó khăn); bảo đảm tự chủ toàn diện cho đại học và cơ sở giáo dục nghề nghiệp; dành tối thiểu 20% tổng chi ngân sách cho giáo dục, trong đó ít nhất 3% cho đại học.

Ba là, giáo dục toàn diện đức - trí - thể - mỹ. Xây dựng hệ giá trị con người Việt Nam thời đại mới; chú trọng giáo dục đạo đức, lý tưởng, trách nhiệm xã hội; ngăn chặn bạo lực học đường, ma túy, tệ nạn; nâng cao dinh dưỡng, thể chất cho học sinh.

Bốn là, chuyển đổi số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo. Xây dựng nền tảng giáo dục số, giáo trình thông minh; phổ cập năng lực số và AI cho học sinh, giáo viên; phát triển trường học thông minh, quản trị thông minh.

Năm là, xây dựng đội ngũ nhà giáo, cơ sở vật chất đạt chuẩn. Đủ biên chế, cơ cấu giáo viên; thu hút học sinh giỏi vào ngành sư phạm; kiên cố hóa, hiện đại hóa trường lớp, nhất là vùng khó khăn; đổi mới mô hình trường chuyên, trường năng khiếu; đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học.

Sáu là, cải cách giáo dục nghề nghiệp. Sắp xếp tinh gọn, đạt chuẩn; đầu tư một số trường chất lượng cao đạt chuẩn quốc tế; gắn kết chặt chẽ với doanh nghiệp, thị trường lao động; xây dựng quỹ đào tạo nhân lực doanh nghiệp.

Bảy là, hiện đại hóa đại học. Tái cấu trúc hệ thống, xóa bỏ cơ sở yếu kém; hình thành 3 - 5 đại học tinh hoa đẳng cấp quốc tế; phát triển mạnh nghiên cứu, khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo.

Tám là, đẩy mạnh hợp tác quốc tế. Mở rộng liên kết với các đại học, doanh nghiệp lớn toàn cầu; khuyến khích đào tạo xuyên biên giới; thu hút đầu tư nước ngoài vào giáo dục; đẩy mạnh giảng dạy tiếng Việt, lan tỏa giá trị văn hóa Việt Nam ở nước ngoài.

Tầm nhìn đến năm 2045

- Việt Nam có hệ thống giáo dục hiện đại, công bằng, chất lượng, thuộc nhóm 20 quốc gia hàng đầu thế giới.

- Ít nhất 5 cơ sở đại học top 100 thế giới.

- Nguồn nhân lực chất lượng cao, nhân tài khoa học, công nghệ trở thành lợi thế cạnh tranh cốt lõi, đưa đất nước trở thành quốc gia phát triển, thu nhập cao.

Quyết tâm chính trị cao

Bộ Chính trị giao nhiệm vụ cụ thể: Đảng ủy Quốc hội hoàn thiện pháp luật, bố trí đủ nguồn lực, giám sát thực hiện. Đảng ủy Chính phủ xây dựng chương trình hành động, triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia về giáo dục giai đoạn 2026 - 2035. Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể phát huy vai trò giám sát, phản biện xã hội, vận động Nhân dân tham gia. Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương tổ chức quán triệt, tuyên truyền rộng rãi. Các tỉnh ủy, thành ủy triển khai nghiêm túc, bảo đảm nguồn lực, tăng cường kiểm tra, giám sát. Văn phòng Trung ương, Ban Chính sách, Chiến lược Ban Tuyên giáo và Dân vận; phối hợp Chính phủ theo dõi, báo cáo Bộ Chính trị.

Nghị quyết số 71-NQ/TW là dấu mốc lớn, khẳng định quyết tâm chính trị cao nhất của Đảng trong việc coi giáo dục và đào tạo là động lực then chốt cho phát triển đất nước. Đây chính là con đường để xây dựng thế hệ công dân Việt Nam mới - yêu nước, tự hào dân tộc, đủ bản lĩnh, trí tuệ, kỹ năng và nhân cách, đưa đất nước đi tới phồn vinh và hùng cường.

V.T