
Trẻ được hướng dẫn thu hoạch dược liệu. Ảnh: ÁI NHÂN
Năm 2020, Trung tâm Hỗ trợ phát triển giáo dục hòa nhập Diệp Quang được thành lập với nhiệm vụ chăm sóc, giáo dục, trị liệu cho trẻ có rối loạn phát triển, ảnh hưởng đến tâm lý, thần kinh, gặp khó khăn về ngôn ngữ, hành vi và nhận thức. Trong quá trình giảng dạy, chăm sóc, trung tâm nhận thấy, để giúp các em phát triển tốt, ngoài biện pháp giáo dục, trị liệu sư phạm và tâm lý còn cần quan tâm đến hoạt động ngoài trời cũng như chế độ dinh dưỡng phù hợp.
Từ ý tưởng đó, Diệp Quang farm ra đời. Với khuôn viên hơn 8.000m2, ngoài các phòng chức năng, trung tâm còn có khu vườn trồng rau và thảo dược để các em vừa học tập, vui chơi vừa hòa mình vào môi trường thiên nhiên. Tìm hiểu y văn và nghiên cứu về lợi ích của cây rau đắng biển, kết hợp tham khảo ý kiến chuyên gia về thực phẩm, dược liệu, nông nghiệp và y tế, trung tâm nhận thấy dược tính của loại cây này phù hợp với nhu cầu hỗ trợ phát triển trí não cho trẻ đặc biệt. Từ đó, một phần diện tích khu vườn dành để các em trải nghiệm trồng rau đắng biển, chăm sóc và tham gia vào công đoạn sơ chế, đóng gói, chế biến sản phẩm…
Sau khi ăn sáng, trẻ được giáo viên hướng dẫn ra khu vườn, học cách hái, thu hoạch nguyên liệu, rửa, sơ chế và thực hiện những công đoạn đơn giản, phù hợp. Dù còn vụng về, ngây ngô, khó tiếp cận, nhưng dưới sự chỉ dạy tận tình của giáo viên, các em chăm chú làm theo hướng dẫn. Dần dần, nơi đây hình thành hoạt động sản xuất mang tính cộng đồng góp phần giáo dục, nâng cao khả năng hòa nhập xã hội cho trẻ tự kỷ, chậm phát triển, tăng động, kém chú ý; giúp các em được quan tâm, chăm sóc một cách thiết thực và hiệu quả hơn.
Đến trung tâm, chúng tôi thấy hình ảnh trẻ hăng say làm việc trong không khí vui vẻ, tự tin. Dưới sự hướng dẫn của giáo viên, các em phân loại, rửa sạch nguyên liệu trà thảo dược cẩn thận. Mỗi hoạt động không chỉ rèn luyện kỹ năng mà còn mang lại niềm vui và sự gắn kết. Chậm mà chắc, trẻ từng bước học cách làm việc, phối hợp, chờ đợi và hoàn thành sản phẩm trọn vẹn. Mỗi sản phẩm vì thế không chỉ là hàng hóa mà còn là kết quả của hành trình hướng nghiệp bền bỉ.
Chia sẻ câu chuyện về farm và những sản phẩm trà, bác sĩ Nguyễn Ngọc Khuyên - người sáng lập Trung tâm Hỗ trợ phát triển giáo dục hòa nhập Diệp Quang nghẹn ngào: “Hoạt động trong lĩnh vực giáo dục đặc biệt, trong quá trình giảng dạy, chúng tôi nhận thấy trẻ có khả năng hòa nhập cuộc sống bình thường, nhưng tỷ lệ hòa nhập chưa cao. Từ thực tế đó, chúng tôi suy nghĩ cách để các em đi đường dài, phát triển năng lực phù hợp. Diệp Quang farm hướng đến mục tiêu phát triển bền vững về nông nghiệp và bền vững về con người, tạo việc làm cho lao động địa phương”.
Hiện, Diệp Quang farm có 3 người chuyên trồng nguyên liệu sản xuất trà. Anh Lê Hữu Lộc, ngụ ấp Long Quới 2, xã Long Điền phụ trách trồng, chăm sóc dược liệu như ngò om, rau đắng, sen, vông nem… Không chỉ có thu nhập ổn định, anh còn cảm nhận được giá trị nhân văn từ mô hình, nên càng tận tâm chăm sóc cây. Em Tôn Tấn Phát sớm làm quen với các loại trà, có thể kể rành rọt từng loại và công dụng. Em Trần Bảo Khánh cũng thuần thục sơ chế trà - kết quả của những ngày miệt mài học cách gieo trồng, chăm sóc và đóng gói. “Con có thể làm được”, Bảo Khánh khẳng định.
Bà Nguyễn Ngọc Tuyền, kỹ sư công nghệ thực phẩm cho biết: “Mỗi sáng, tôi dạy trẻ công đoạn tiền sơ chế thu hoạch, rửa đem vô nhà màng phơi, đóng gói… Được làm việc tại farm, tôi rất hạnh phúc, vừa đúng chuyên môn vừa có thể dạy trẻ kỹ năng việc làm về sau”.
Hiện, trung tâm có 4 sản phẩm trà đạt OCOP 3 sao gồm: Trà rau đắng biển, trà túi lọc tía tô, trà ngò om, trà lạc tiên - tâm sen. Sản phẩm được giới thiệu rộng rãi tại các hội chợ OCOP trong và ngoài địa phương, là thành quả đáng khích lệ của trung tâm. Để duy trì và phát triển, trung tâm tiếp tục đầu tư nghiên cứu, hoàn thiện quy trình sản xuất nhằm nâng cao chất lượng và hiệu suất. Thầy Lê Khanh - chuyên gia tâm lý đến từ TP. Hồ Chí Minh nhận định: “Rất ít đơn vị có thể vừa tổ chức một trung tâm can thiệp sớm, hỗ trợ hòa nhập cùng với một cơ sở sản xuất, kinh doanh dịch vụ cho trẻ như ở Diệp Quang farm”. Sử dụng trà hằng ngày, chị Nguyễn Thị Lý, ngụ xã Chợ Mới chia sẻ: “Trà là thức uống tốt cho sức khỏe, trà còn chứa đựng tình yêu thiên nhiên và giá trị cộng đồng. Các em tại Diệp Quang cũng tham gia trong quy trình sản xuất, tạo nên câu chuyện đầy ý nghĩa”.
Trong môi trường hướng nghiệp tại Diệp Quang, trẻ em học được sự tỉ mỉ trong từng khâu sản xuất, từ lựa chọn nguyên liệu đến dán nhãn, mỗi bước đều được vun đắp bằng sự tôn trọng năng lực riêng biệt và tình yêu thương. Từ đôi bàn tay và sự tập trung của những “người thợ” đặc biệt, những em nhỏ đang từng ngày nỗ lực để tự lập và hòa nhập với cộng đồng.
ÁI NHÂN