Luật hóa nhiều ưu đãi phát triển nhà ở xã hội, nới điều kiện đăng ký mua nhà

Nhu cầu mua nhà ở xã hội tại Hà Nội và TP.HCM cũng như nhiều tỉnh thành đang quá lớn, dù từ cuối năm 2025 đến nay, hàng loạt dự án nhà ở xã hội được khởi công xây dựng, bốc thăm, mở bán công khai trên cả nước.

Nguồn cung tăng nhưng như muối bỏ bể

Tình trạng chen nhau bốc thăm tranh suất mua, xếp gạch từ tối, thức xuyên đêm chờ đến lượt đăng ký mua nhà ở xã hội diễn ra tại nhiều dự án ở Hà Nội. Tương tự mới đây tại TP.HCM đã có hơn 12.000 người chen nhau tranh suất mua 750 căn hộ tại dự án nhà ở xã hội Lý Thường Kiệt.

Tại Hà Nội, liên danh Tổng công ty Viglacera - Công ty CP đầu tư và phát triển hạ tầng Hoàng Thành - Công ty CP xây dựng Central khởi công dự án khu nhà ở xã hội Tiên Dương 1 (xã Phúc Thịnh) với quy mô xây dựng hơn 3.100 căn hộ.

Còn tại Quảng Ninh, tỉnh đã khởi công xây dựng cùng lúc năm dự án nhà ở xã hội, tổng mức đầu tư 9.166 tỉ đồng vào cuối năm 2025. Tương tự, TP Cần Thơ khởi công dự án khu chung cư nhà ở xã hội 2 An Phú Eco City tại phường Cái Răng. Tỉnh Cà Mau khởi công dự án nhà ở xã hội Đông Á, do Công ty CP Đông Á Gonden Square làm chủ đầu tư.

Và mới đây, nhiều dự án nhà ở xã hội tại Hà Nội đã tiếp nhận hồ sơ, tiến hành bốc thăm, mở bán công khai hàng ngàn căn nhà ở xã hội với giá bán dao động từ 18 - 32 triệu đồng/m2 tùy theo vị trí, khu vực dự án.

Trong đó, liên danh Tổng công ty Đầu tư và phát triển nhà Hà Nội - Tổng công ty Viglacera mở bán 929 căn nhà ở xã hội tòa CT3 khu đô thị mới Kim Chung. Tổng công ty 319 (Bộ Quốc phòng) mở bán 419 căn nhà ở xã hội tại dự án khu nhà ở xã hội xã Uy Nỗ.

Công ty CP Tập đoàn C.E.O tiếp nhận hồ sơ, mở bán 432 căn hộ tại dự án khu nhà ở xã hội BamBoo Garden. Công ty TNHH Thăng Long tiếp nhận hồ sơ, mở bán 405 căn hộ tại dự án nhà ở xã hội tại lô đất 5.B2, khu tái định cư Đông Hội...

Để hoàn thành mục tiêu xây dựng 120.000 căn nhà ở xã hội được Chính phủ giao trong đề án xây 1 triệu căn nhà ở xã hội, tháng 1-2026 TP Hà Nội công bố kế hoạch đợt 1 xây dựng 39 dự án nhà ở xã hội tại các xã Nội Bài, Đa Phúc, Sóc Sơn, Hát Môn, Yên Lãng, Phúc Thịnh... với quy mô xây dựng hàng chục ngàn căn nhà ở xã hội.

Nhiều chuyên gia nhận định, với sự vào cuộc quyết liệt của Chính phủ, Bộ Xây dựng và các địa phương, nguồn cung nhà ở xã hội trên cả nước đang tăng nhanh trong thời gian gần đây. Tuy nhiên, việc phát triển các dự án nhà ở luôn có độ trễ, từ lúc khởi công xây dựng dự án đến khi hoàn thành cũng mất từ 1 - 2 năm.

Trong khi nhu cầu mua nhà ở xã hội hiện nay quá lớn, hầu hết người dân có thu nhập trung bình và thu nhập thấp chỉ trông chờ vào nguồn cung nhà ở xã hội, nên việc tăng cung nhà ở xã hội hiện nay so với nhu cầu an cư của đa số người dân vẫn như muối bỏ bể.

Nhiều đề xuất của doanh nghiệp

Để tăng nhanh nguồn cung nhà ở xã hội, ông Nguyễn Quốc Khánh, Chủ tịch Công ty CP đầu tư và phân phối DTJ, cho rằng cần rút gọn thủ tục phê duyệt dự án, lựa chọn nhà đầu tư, thủ tục mua bán và định giá nhà, cần đưa dự án nhà ở xã hội vào "luồng xanh" trong giải quyết thủ tục hành chính thời gian tới.

Điều này sẽ giúp cho các chủ đầu tư đẩy nhanh tiến độ dự án, giảm bớt chi phí đầu tư. Khi doanh nghiệp đã đầu tư vì mục tiêu an sinh xã hội mà thủ tục còn vướng mắc thì sẽ khó thu hút doanh nghiệp tham gia.

Còn theo ông Phạm Đức Toản - CEO Công ty CP đầu tư và phát triển bất động sản EZ, biên lợi nhuận nhà ở xã hội 10% với chủ đầu tư là khá mỏng nếu làm không khéo sẽ lỗ, vì thế nhiều chủ đầu tư lâu nay không mặn mà với dự án nhà ở xã hội.

Ngoài ra, với tòa chung cư nhà ở xã hội không có phần đất thương mại tách riêng, chủ đầu tư chỉ được nhận phần các tầng thương mại dịch vụ ở khối đế, điều này cũng thiệt thòi cho chủ đầu tư.

Ngoài ra, ông Toản cho hay các doanh nghiệp làm nhà ở xã hội thời gian qua khó tiếp cận vốn vay thương mại vì các ngân hàng không muốn cho vay phát triển nhà ở xã hội vì biên lợi nhuận thấp.

Nói thêm về việc gói tín dụng 145.000 tỉ đồng cho vay phát triển nhà ở xã hội không giải ngân được, ông Lê Hữu Nghĩa, Tổng giám đốc Công ty Lê Thành, nhận định lãi suất huy động hiện nay từ 7 - 8% nên các ngân hàng thương mại không thể cho vay làm nhà ở xã hội thấp hơn mức này, trong khi cho vay quá cao lại không đúng với tính chất lãi vay ưu đãi cho phát triển nhà ở xã hội.

Ngoài ra, một số chủ đầu tư cho rằng theo quy định hiện hành chi phí giải phóng mặt bằng dự án nhà ở xã hội đang được tính theo đơn giá Nhà nước, trong khi các chủ đầu tư phải bỏ thêm tiền để đền bù cho người dân theo thị trường, vì thế cần chi trả chi phí giải phóng mặt bằng cho chủ đầu tư theo chi phí thực tế họ bỏ ra để có mặt bằng làm nhà ở xã hội.