Dưới với góc nhìn y học cổ truyền, hàn có tính chất co rút, ngưng trệ, làm cho khí huyết bó buộc và tổn thương dương khí, gồm 2 loại: Ngoại hàn (hàn tà) và nội hàn.
Ngoại hàn: Do môi trường xâm nhập vào, gây sợ lạnh, phát run, đau đầu, đau mỏi toàn thân, chảy nước mũi trong, ho đờm loãng… Nếu phạm kinh lạc, cơn đau thường co rút và tăng khi gặp lạnh; nếu phạm tạng phủ, dễ xuất hiện đau bụng thích ấm, tiêu chảy phân lỏng, tứ chi lạnh.
Nội hàn: Xuất hiện khi dương khí hư, không đủ sức ôn ấm cơ thể. Người bệnh thường sợ lạnh thích ấm, tay chân lạnh, sắc mặt trắng, tiêu chảy buổi sáng. Một số biểu hiện khác gồm lưng gối lạnh yếu, giảm sinh lực, lưỡi nhạt rêu trắng ướt, mạch trầm trì…
Những thói quen gây nhiễm hàn mà nhiều người chủ quan
Từ đó, bác sĩ Châu chỉ ra một số thói quen khiến cơ thể dễ cảm nhiễm ngoại hàn:
-
Tiếp xúc hoặc làm việc lâu trong môi trường có máy lạnh hoặc quạt thổi trực tiếp khiến phong hàn dễ xâm nhập, nhất là vùng cổ gáy.
-
Tắm nước lạnh hoặc đi mưa, nhất là khi cơ thể đang mệt mỏi hoặc vừa mới ra mồ hôi khiến tà khí dễ nhập.
-
Ngủ dưới nền nhà, nằm sàn gạch vì hàn từ đất dễ cảm nhiễm cơ thể.
-
Ăn uống thức ăn quá lạnh ảnh hưởng đến dương khí của tỳ.
-
Luyện tập ngoài trời khi thời tiết lạnh, lỗ chân lông giãn nở do vận động có thể khiến tà khí thừa cơ xâm phạm.
Một số thói quen gây dương hư, sinh nội hàn gồm:
-
Lao lực hoặc phòng dục quá độ khiến tinh khí hư suy, lâu dần dương khí hư tổn.
-
Sử dụng nhiều đồ ăn thức uống có tính hàn (đồ ăn sống lạnh, nước lạnh) ảnh hưởng trực tiếp đến tỳ dương.
-
Sử dụng các loại dược liệu, thuốc thành phẩm có tính hàn lương (thuốc thanh nhiệt) khi chưa có chỉ định hoặc tư vấn từ bác sĩ dẫn đến hàn trệ ở trung tiêu, gây tổn thương tỳ dương.
-
Sống trong môi trường ẩm thấp, lạnh lẽo, tối tăm khiến hàn thủy sinh ẩm, lâu ngày làm dương khí hư suy.
Không nên đi chân trần trên nền gạch lạnh, mang tất giữ ấm chân khi ra ngoài trời hoặc khi ngủ. ẢNH: AI
Phòng ngừa cảm nhiễm hàn tà trong tiết trời hiện nay
Bác sĩ Ngọc Châu cho biết, để phòng ngừa cảm nhiễm hàn tà trong tiết trời trở lạnh cuối năm, mọi người cần lưu ý.
Giữ ấm 5 vùng cơ thể đặc biệt nhạy cảm với hàn tà, gồm:
-
Mũi-họng: Nơi tiếp xúc trực tiếp với không khí lạnh bên ngoài, tránh máy lạnh quạt máy thổi trực tiếp, giữ ấm và ẩm niêm mạc mũi-họng.
-
Cổ gáy: Phong hàn tà dễ xâm phạm, nên mang khăn quàng khi ra ngoài trời, tránh máy lạnh quạt máy thổi trực tiếp.
-
Ngực-lưng: Vùng thượng tiêu là nơi ngụ của Phế, dễ bị hàn tà xâm phạm qua đường hô hấp.
-
Bụng: Vùng trung tiêu, là nơi ngụ của tỳ vị, tỳ vị ưa ôn ghét hàn, nên mặc áo đủ dài che vùng bụng, ăn uống thức ăn ấm nóng, ăn đúng bữa, không ăn quá no.
-
Chân, bàn chân: Không nên đi chân trần trên nền gạch lạnh, mang tất giữ ấm chân khi ra ngoài trời hoặc khi ngủ.
Tránh 6 hành vi dễ gây cảm nhiễm hàn tà: Tắm gội ban đêm; tắm ngay sau khi đổ mồ hôi; ngủ nơi có gió lùa; để quạt/máy lạnh thổi trực tiếp vào người; ra ngoài khi tóc ướt; uống nước đá, ăn đồ lạnh.
Duy trì vận động để sinh dương khí: Tập thể dục hằng ngày vào buổi sáng sớm như: Đi bộ, chạy bộ, aerobic… Luyện thêm các bài tập về khí công, thái cực quyền giúp tăng cường lưu thông khí huyết.
Ngủ đủ giấc: Ngủ đúng giờ, đủ giấc, không thức khuya vì dương khí sinh vào ban đêm, thức khuya làm dương khí kiệt.
Tăng cường chính khí để hàn tà không xâm nhập: Ăn uống đúng giờ, đủ bữa, hạn chế căng thẳng, sinh hoạt điều độ.
Đọc nhiều
