Soi ếch đồng ban đêm

Đi soi ếch đồng ban đêm. Ảnh minh họa do AI tạo.

Là con gái lớn trong nhà, tôi thường được cha cho theo những chuyến soi ếch đầu hôm. Trước khi đi, tôi luôn chọn bộ đồ cũ nhất để mặc vì biết thế nào cũng lấm lem bùn đất. Cha đeo đèn pin trên đầu, còn tôi nhận nhiệm vụ cầm chiếc xô, lẽo đẽo theo sau cha và mấy chú.

Ếch đồng thường xuất hiện nhiều từ tháng 7 đến tháng 10 âm lịch. Mùa này, cha thường đi soi hai chuyến: đầu hôm, khi trời vừa sập tối, và khoảng 2 - 3 giờ sáng. Tôi chỉ được theo cha ở chuyến đầu. Khi bóng chiều khuất sau cánh đồng, mọi người men theo những con kênh, rạch, tìm đến các thửa ruộng nước vừa mấp mé bờ.

Giữa cánh đồng mênh mông, ánh đèn pin liên tục lia qua bờ ruộng, bụi cỏ và mặt nước. Tiếng ếch vang lên từng hồi, khi gần, khi xa. Ngày ấy, việc bắt ếch chủ yếu dựa vào kinh nghiệm và đôi tay nhanh nhẹn của người đi soi.

Cha dặn tôi phải bước nhẹ chân vì ếch rất nhạy với tiếng động. Khi ánh đèn pin rọi vào mắt, chúng thường nằm im, cụp đầu xuống. Người bắt giữ ánh đèn chiếu liên tục, từ từ tiến lại gần rồi nhanh tay chụp lấy. Với những con ếch lớn, cha khéo léo luồn tay qua đám cỏ, ghì nhẹ phần bụng rồi bỏ vào chiếc xô tôi đang cầm. Bắt được một con, cha lại tiếp tục rảo bước, soi đèn về phía trước.

Không phải con ếch nào nhìn thấy cha cũng bắt. Có khi đã rọi đèn ngay trước mặt, cha vẫn bỏ qua. Thấy tôi tiếc rẻ, cha chỉ cười: “Để nó lớn thêm”.

Tôi theo cha qua nhiều mùa soi ếch nhưng chưa bao giờ dám tự tay bắt một con. Những con ếch da sần sùi, thân hình nhớp nháp, đôi mắt tròn dưới ánh đèn khiến tôi vừa tò mò vừa sợ. Mỗi lần cha bắt được ếch, tôi chỉ dám hé nắp xô, chờ cha bỏ vào rồi vội vàng đậy lại.

Mỗi chuyến đi thường kéo dài khoảng 2 giờ. Khi chiếc xô gần đầy hoặc mọi người thấm mệt, cả nhóm mới trở về. Ếch vừa mang về, mẹ và mấy thím lại cùng nhau làm thịt, mỗi người một tay.

Thịt ếch đồng dai, ngọt, có thể chế biến thành nhiều món. Khi thì kho khô quẹt, lúc nấu cháo đậu xanh, khi xào với hành hoặc hẹ. Hôm nào có thời gian, mẹ còn thêm nghệ, nước cốt dừa nấu cà ri béo ngậy.

Những chuyến soi ếch đêm còn là dịp để đại gia đình sum họp ở nhà ông nội. Mọi người quây quần bên nồi cháo ếch nóng hổi, vừa ăn vừa trò chuyện rôm rả. Bữa ăn khuya cứ thế kéo dài, đến khi nồi cháo vơi gần hết, mọi người mới chuẩn bị ra về.

Bây giờ, đồng ruộng không còn nhiều ếch. Những chuyến đi soi ếch đêm cùng cha thưa dần rồi thôi hẳn. Thỉnh thoảng, trong những đêm hè trở về quê, sau một trận mưa rào, tôi lại nghe tiếng ếch vọng lên từ cánh đồng. Âm thanh ấy không còn rộn ràng như trước, nhưng vẫn đủ sức gọi về cả một miền ký ức tuổi thơ – nơi có ánh đèn pin của cha, chiếc xô nhỏ trên tay tôi và những bữa ăn khuya ấm áp tình thân.