Sử dụng Quỹ bình ổn và cơ chế linh hoạt để giữ ổn định thị trường xăng dầu

Liên quan tới phương án sử dụng Quỹ bình ổn trong thời gian tới, ông Trần Hữu Linh, Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển Thị trường trong nước (Bộ Công Thương) đã có chia sẻ với phóng viên về nội dung này.

Trước những biến động rất mạnh của giá xăng dầu thế giới thời gian qua, việc điều hành giá trong nước đã được thực hiện như thế nào, thưa ông?

Trước đây, theo quy định, giá xăng dầu được điều hành theo chu kỳ hàng tuần, vào thứ Năm mỗi tuần và dựa trên giá cơ sở của thế giới trong khoảng thời gian của kỳ điều hành trước đó.

Tuy nhiên, khi xảy ra biến động xung đột tại Trung Đông, giá xăng dầu trên thị trường thế giới tăng giảm rất đột ngột và bất thường, có lúc tăng rất cao rồi lại giảm ngay sau đó, thậm chí biến động chỉ tính theo ngày hoặc theo giờ.

Trước tình hình này, Bộ Công Thương đã xin phép Thủ tướng Chính phủ áp dụng cơ chế điều hành giá linh hoạt, trong đó cho phép sử dụng Quỹ bình ổn giá xăng dầu. Với cơ chế này, nếu giá xăng dầu tăng bất thường trên 7% thì Bộ Công Thương sẽ xem xét điều hành ngay theo từng ngày và có thể sử dụng Quỹ bình ổn giá.

Trong khoảng 3–4 ngày trở lại đây, cùng với việc điều hành linh hoạt, mức trích Quỹ bình ổn là 4.000 đồng/lít xăng và 5.000 đồng/lít dầu diesel. Nhờ đó, trong những ngày vừa qua, giá xăng dầu đã dần ổn định. Điều quan trọng là cơ chế này tạo động lực để các doanh nghiệp nhập khẩu tiếp tục nhập hàng và giúp người dân bớt hoang mang, hạn chế tình trạng mua tích trữ.

Có ý kiến cho rằng việc nhập khẩu xăng dầu thường có độ trễ từ 3–4 ngày. Vì sao vẫn có thể điều hành giá bám sát thị trường, thưa ông?

Việc điều hành giá xăng dầu trong nước được thực hiện dựa trên giá cơ sở của các ngày trước liền kề thời điểm điều hành.

Vì vậy, có những thời điểm người dân thấy rằng giá xăng dầu ngày hôm nay có thể cao hơn dù giá thế giới đang thấp, bởi những ngày trước đó giá thế giới ở mức cao. Tuy nhiên, khi giá thế giới giảm, người dân sẽ được hưởng lợi từ việc giảm giá ở các kỳ điều hành tiếp theo.

Chính vì vậy, việc điều hành theo diễn biến thị trường, kể cả khi thực hiện theo ngày, sẽ phản ánh tương đối sát với biến động lên xuống của giá thế giới. Chúng tôi cũng mong doanh nghiệp và người dân thấu hiểu cách thức điều hành hiện nay. Việc Thủ tướng Chính phủ cho phép điều hành linh hoạt như vậy là biện pháp rất kịp thời và hiệu quả trong bối cảnh thị trường thế giới biến động mạnh.

Quỹ bình ổn giá xăng dầu hiện còn khả năng sử dụng trong bao lâu và các phương án tiếp theo là gì, thưa ông?

Hiện nay, Quỹ bình ổn giá xăng dầu còn khoảng hơn 5.600 tỷ đồng. Với mức trích chi khoảng 4.000 đồng/lít xăng và 5.000 đồng/lít dầu như hiện nay, quỹ này chỉ có thể sử dụng liên tiếp trong khoảng 15 ngày.

Do đó, Bộ Công Thương đang phối hợp với Bộ Tài chính để xây dựng phương án trình Thủ tướng Chính phủ xem xét, có thể là ứng trước hoặc dự phòng nguồn trong trường hợp giá xăng dầu thế giới tiếp tục diễn biến phức tạp.

Ngoài ra, Bộ cũng đề xuất với Bộ Tài chính cùng trình Thủ tướng Chính phủ để xin ý kiến Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét giảm thuế bảo vệ môi trường. Đây sẽ là một công cụ về thuế nhằm góp phần bình ổn thị trường xăng dầu trong bối cảnh xung đột vẫn đang diễn ra.

Thưa ông, về lâu dài, giải pháp nào được đặt ra để đảm bảo nguồn cung xăng dầu khi thị trường biến động?

Hiện nay, dự trữ xăng dầu của Việt Nam ở mức khoảng 30–50 ngày. Thời gian tới, từ thực tế vừa qua, chúng ta sẽ rút ra bài học kinh nghiệm và xây dựng thêm các phương án để nâng cao năng lực dự trữ.

Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo các bộ, ngành sớm xây dựng phương án mới về dự trữ xăng dầu. Trong đó có một số nội dung quan trọng.

Thứ nhất là dự trữ quốc gia. Chúng ta cần tính toán xây dựng thêm các kho dự trữ và nguồn dự trữ quốc gia đối với các doanh nghiệp sản xuất và doanh nghiệp đầu mối xăng dầu của Nhà nước.

Thứ hai là dự trữ thương mại. Theo quy định hiện nay, doanh nghiệp đầu mối phải dự trữ thương mại trong 20 ngày, còn doanh nghiệp phân phối là 5 ngày. Trong thời gian tới, theo các chính sách mới của Nghị định xăng dầu, cơ quan quản lý sẽ tăng cường kiểm tra, kiểm soát để đảm bảo các doanh nghiệp thực hiện đúng quy định về dự trữ thương mại.

Ngoài ra, Bộ cũng đang tính toán các phương án dự trữ khác, trong đó có việc dự trữ trên thị trường thế giới nhằm đảm bảo nguồn cung dầu thô, nguyên liệu phục vụ sản xuất và các chế phẩm khác trong trường hợp xảy ra các xung đột hoặc biến động lớn trên thị trường.

Trân trọng cảm ơn ông!