Nổi lên là hành vi vi phạm bản quyền phim ảnh, âm nhạc, chương trình truyền hình, trò chơi điện tử với quy mô ngày càng lớn và thủ đoạn ngày càng phức tạp. Nhiều website phát tán phim lậu đặt máy chủ ở nước ngoài, liên tục thay đổi tên miền để né tránh chế tài xử lý. Không ít tác phẩm âm nhạc bị sao chép, cắt ghép, remix trái phép rồi lan truyền với tốc độ chóng mặt trên các nền tảng số. Các chương trình truyền hình bị chia nhỏ thành clip ngắn để câu kéo lượt xem, từ đó thu lợi bất chính từ quảng cáo. Trong lĩnh vực trò chơi điện tử, tình trạng bẻ khóa, mua bán tài khoản trái phép hay chiếm đoạt dữ liệu vẫn diễn ra phổ biến, gây thiệt hại đáng kể cho doanh nghiệp phát hành và làm méo mó môi trường cạnh tranh.
Theo thống kê của ngành chức năng, Việt Nam hiện nằm trong nhóm quốc gia có tỷ lệ vi phạm bản quyền nội dung số ở mức cao trong khu vực. Bên cạnh thiệt hại về kinh tế, nguy hại hơn, tình trạng này làm suy giảm động lực sáng tạo, bào mòn niềm tin của nhà đầu tư và tạo ra một môi trường cạnh tranh thiếu công bằng. Nếu vi phạm tiếp tục kéo dài, nền kinh tế sáng tạo sẽ khó có thể phát triển lành mạnh, khát vọng xây dựng công nghiệp văn hóa thành ngành kinh tế mũi nhọn sẽ khó đạt được.
Điều đáng lo ngại là việc tiếp cận, sử dụng miễn phí các sản phẩm vi phạm bản quyền đang dần bị xem như một thói quen bình thường trong một bộ phận người dùng. Ranh giới giữa đúng và sai bị xóa nhòa, những chuẩn mực về đạo đức kinh doanh và ý thức thượng tôn pháp luật vô hình trung cũng bị bào mòn theo thời gian. Vì vậy, bảo vệ bản quyền sở hữu trí tuệ hôm nay vừa là yêu cầu về pháp lý vừa là đòi hỏi của văn hóa ứng xử, của trách nhiệm xã hội trong kỷ nguyên số.
Ngày 5/5/2026, Thủ tướng Chính phủ ban hành Công điện số 38/CĐ-TTg yêu cầu triển khai quyết liệt các giải pháp đấu tranh, ngăn chặn và xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Theo đó, các lực lượng chức năng được yêu cầu tập trung nguồn lực, đồng loạt ra quân trên phạm vi toàn quốc từ ngày 7/5 đến ngày 30/5/2026 để xử lý nghiêm các hành vi vi phạm với tinh thần “không có vùng cấm, không có ngoại lệ”. Công điện nhận được sự đồng thuận lớn từ dư luận xã hội. Nhiều ý kiến cho rằng xử lý vi phạm là giải pháp cấp bách trước mắt, quan trọng hơn là phải xây dựng được một “lá chắn” đủ mạnh để ngăn chặn vi phạm từ gốc. Muốn vậy, hệ thống pháp luật cần tiếp tục được hoàn thiện theo hướng đồng bộ, chặt chẽ và theo kịp tốc độ phát triển của công nghệ số; đặc biệt là các quy định liên quan đến trách nhiệm của nền tảng số và nhà cung cấp dịch vụ trung gian. Song song đó, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong phát hiện, giám sát và xử lý vi phạm, từ trí tuệ nhân tạo đến các công cụ nhận diện nội dung số, nhằm nâng cao hiệu quả quản lý trong không gian mạng.
Về phía doanh nghiệp, sự chủ động vẫn là mắt xích cần được củng cố mạnh mẽ hơn. Thực tế cho thấy, không ít đơn vị còn lúng túng trước các hành vi xâm phạm, những giải pháp kỹ thuật, cơ chế hợp tác quốc tế hay việc xây dựng hệ sinh thái phân phối nội dung hợp pháp chưa được khai thác hiệu quả. Kinh nghiệm ở nhiều quốc gia cho thấy, doanh nghiệp không chỉ là đối tượng bị xâm hại mà còn phải trở thành lực lượng tiên phong trong phát hiện, ngăn chặn và bảo vệ tài sản trí tuệ của mình. Khi quyền sáng tạo được tôn trọng và bảo vệ đúng mức, chúng ta sẽ tạo dựng được nền tảng vững chắc để phát triển công nghiệp văn hóa, thu hút đầu tư chất lượng cao, khẳng định vị thế và sức cạnh tranh quốc gia trong dòng chảy kinh tế số toàn cầu.
Đọc nhiều
