Thánh đường Islam – nơi gắn kết cộng đồng Chăm ở An Giang

Thánh đường là nơi cộng đồng Chăm Islam trên địa bàn tỉnh An Giang thực hành các nghi lễ tôn giáo và gắn kết cộng đồng.

Từ dòng nước thanh tẩy đến lễ nguyện

Buổi trưa tại Thánh đường AL Mukarramah, xã Khánh Bình bắt đầu bằng những bước chân quen thuộc. Từng người trong trang phục chỉnh tề lần lượt tìm đến thánh đường, chuẩn bị cho giờ lễ nguyện.

Theo truyền thống của đồng bào Chăm theo Hồi giáo Islam, người đàn ông sẽ đến thánh đường cầu nguyện, còn phụ nữ được khuyến khích thực hiện nghi thức này ở nhà. Trước khi bước vào khu vực cầu nguyện, các tín đồ thực hiện wudu - nghi thức thanh tẩy theo quy định của Islam. Dưới dòng nước mát, từng bước được thực hiện tuần tự: Rửa tay, súc miệng, làm sạch mũi, rửa mặt, hai tay đến khuỷu tay, lau đầu rồi rửa chân.

Không có sự vội vàng. Mỗi động tác đều được thực hiện cẩn trọng, như một bước chuyển từ nhịp sống thường ngày sang không gian của lễ nguyện. Với người Chăm Islam, wudu không đơn thuần là làm sạch cơ thể. Đây còn là bước chuẩn bị để mỗi tín đồ giữ sự thanh tịnh, tập trung và nghiêm trang trước khi thực hiện lễ nguyện.

Ông Ka Ly, Phó Giáo cả Thánh đường AL Mukarramah cho biết: “Đối với người Islam, thanh tẩy trước khi lễ nguyện là việc rất quan trọng. Wudu giúp làm sạch cơ thể, đồng thời giúp mỗi người chuẩn bị tâm thế trước khi bước vào giờ lễ. Những động tác này được thực hiện thường xuyên nên trở thành một phần trong đời sống của người Muslim”.

Các tín đồ thực hiện lễ nguyện tại thánh đường.

Sau khi hoàn tất wudu, các tín đồ chỉnh trang trang phục, bước vào thánh đường. Những câu chuyện bên ngoài dần lắng xuống. Trước mắt các tín đồ là không gian dành cho lễ nguyện - nơi mỗi người tạm gác những lo toan thường nhật để hướng lòng về Allah.

Bên trong thánh đường, các tín đồ đứng thành từng hàng ngay ngắn. Không gian rộng rãi nhưng tĩnh lặng. Mọi người hướng về phía Kaaba, bắt đầu thực hiện lễ nguyện theo trình tự.

Theo ông Gosaly, Phó trưởng Ban Đại diện cộng đồng Hội giáo Islam tỉnh An Giang, từng động tác nối tiếp nhau như đứng, cúi mình, quỳ và phủ phục. Không có động tác thừa. Sự đồng đều trong từng hàng người tạo nên một khung cảnh trang nghiêm, thể hiện sự thống nhất trong đời sống tín ngưỡng của cộng đồng.

Sau lễ nguyện, đồng bào Chăm được tuyên truyền về chủ trương, chính sách góp phần xây dựng cộng đồng đoàn kết.

Rồi đến Sujud - động tác cúi mình, đặt trán xuống đất trong lễ nguyện. Những người lần lượt hạ mình xuống, trán chạm nền, đôi tay đặt phía trước, thân người hướng về mặt đất. Khoảnh khắc ấy diễn ra trong sự tĩnh lặng, thể hiện sự khiêm nhường và thành kính trước thánh Allah.

Ông Gosaly cho biết: “Sujud là một trong những động tác thể hiện rõ sự khiêm nhường và thành kính của người Muslim trước Allah. Khi cúi mình, đặt trán xuống đất, mỗi người thể hiện lòng tôn kính đối với Allah và cũng tự nhắc nhở mình phải sống tốt, biết giữ mình, biết yêu thương và hòa thuận với mọi người”.

Trong sự trang nghiêm của thánh đường, mỗi tín đồ có khoảng thời gian tĩnh lại, hướng về đức tin và tự nhắc mình về những điều nên làm, điều cần tránh. Việc duy trì lễ nguyện đều đặn cũng là cách để các thế hệ trong cộng đồng cùng thực hành những giá trị đã được truyền lại từ lâu.

Nối dài tình thân, gìn giữ văn hóa

Sau hành lễ, người Chăm tiếp tục thăm hỏi người thân, xóm giềng để xóa bỏ hiềm khích, trao nhau lời xin lỗi và sự tha thứ. Ông Mách A Ly (xã Châu Phong) chia sẻ, nét đẹp gắn kết, yêu thương này được duy trì qua nhiều thế hệ nhằm giữ gìn sự đoàn kết trong cộng đồng.

Một số tín đồ tìm đến nơi an nghỉ của ông bà, cha mẹ và những người thân đã khuất để cầu nguyện, tưởng nhớ. Trong không gian yên tĩnh, trước những phần mộ người thân, sự thành kính được thể hiện bằng những lời cầu nguyện.

Đó là cách con cháu bày tỏ lòng biết ơn đối với người đi trước, đồng thời nhắc nhở thế hệ sau về đạo lý uống nước nhớ nguồn. “Những lần theo cha mẹ thăm mộ ông bà là những lần em hiểu thêm về cội nguồn và sự kính trọng người đi trước, giữ gìn những phong tục, nét văn hóa của dân tộc mình”, em A Ly As Na Vy, ngụ xã Châu Phong, nói.

Trẻ em được cha đưa đến thánh đường, cùng tham gia sinh hoạt tín ngưỡng và học cách gìn giữ những giá trị văn hóa của cộng đồng.

An Giang hiện có 21.594 người Chăm, chiếm khoảng 0,43% dân số toàn tỉnh, sinh sống tập trung tại các địa bàn như Châu Phong, Vĩnh Hậu, Vĩnh Hanh, Mỹ Đức, Nhơn Hội, Khánh Bình…

Ở những nơi có đông đồng bào Chăm Islam, hình ảnh những thánh đường hiện diện cùng đời sống cộng đồng. Tiếng gọi lễ nguyện, những buổi học Qur’an, những lần bà con gặp gỡ sau giờ lễ… trở thành một phần quen thuộc của đời sống.

Bài và ảnh: DANH THÀNH