Chiếc ghe ngo độc mộc 176 năm tuổi trở lại đường đua

Chiếc ghe ngo độc mộc 176 năm tuổi của chùa Tổng Quản.

Ký ức từ một thân ghe độc mộc

Cách đây một tuần, không khí tại chùa Tổng Quản trở nên rộn rã khi đông đảo bà con trong phum sóc tìm về theo dõi nghi thức hạ thủy chiếc ghe ngo độc mộc truyền thống.

Sự trở lại của kỷ vật này sau nhiều năm nằm bờ không chỉ gợi lại ký ức tự hào cho các bậc cao niên, mà còn mang đến cảm xúc đặc biệt cho thế hệ trẻ lần đầu tiên được chứng kiến chiếc ghe huyền thoại tiếp nước.

Chiếc ghe dài 29,9m, được tạo tác theo lối độc mộc cổ truyền với phần đầu vươn cao vút, mang kiểu dáng đặc trưng hoàn toàn khác biệt so với các dòng ghe ngo đóng mới hiện nay. Dù mang trên mình những vết xước và mảng màu sẫm của thời gian, khung thân bằng gỗ nguyên khối vẫn giữ được độ chắc chắn.

Phần mũi chiếc ghe ngo độc mộc vút cao, tạo dáng khác biệt so với những chiếc ghe ngo được đóng mới hiện nay.

Theo ông Danh Trang, nguyên Trưởng ban Quản trị chùa Tổng Quản, mốc thời gian ra đời của chiếc ghe gắn liền với lời kể của cố Hòa thượng Nam Huân, nguyên trụ trì nhà chùa. Ghe do Hòa thượng Tạ Cuôn khởi xướng đóng vào năm 1850, đến năm 1921, Hòa thượng Nam Huân tiến hành sửa chữa để tiếp tục sử dụng.

Trong ký ức của người dân địa phương, khoảng năm 1959, tỉnh Kiên Giang cũ chỉ có 4 chiếc ghe ngo nổi tiếng gồm chùa Khlang Ong, Khlang Mương, Tả Bết và chùa Tổng Quản. Trong đó, ghe ngo chùa Tổng Quản nhiều năm liền giành hạng nhất tại các giải đấu khu vực, trở thành niềm tự hào lớn của Phật tử và đồng bào Khmer.

Sau thời kỳ hoàng kim, nhằm bảo tồn và giữ gìn kỷ vật cho thế hệ mai sau, Ban Quản trị nhà chùa đã thống nhất đưa chiếc ghe lên bờ trưng bày.

Sau nhiều năm nằm trên bờ, chiếc ghe ngo độc mộc chùa Tổng Quản trở lại dòng nước trong sự háo hức của các vận động viên và bà con phum sóc.

Đánh thức di sản bằng nhịp dầm thế hệ mới

Mùa lễ hội Ok Om Bok năm nay đến gần cũng là lúc ý tưởng phục hồi chiếc ghe cổ được thực hiện. Thợ Danh Giảng, một người dân ngụ tại xã Định Hòa, đã tự nguyện nhận sửa chữa, phục hồi ghe mà không nhận thù lao. Với sự cẩn trọng, ông Giảng giữ lại tối đa những phần gỗ nguyên bản còn tốt, chỉ gia cố những vị trí hư hỏng để đảm bảo ghe vận hành an toàn trên mặt nước, nhưng vẫn giữ nguyên dáng vẻ cổ kính.

Quá trình hoàn thiện nhận được sự chung tay nhiệt tình từ bà con phum sóc, người phụ việc, người trang trí, người chuẩn bị các nghi thức truyền thống. Ngay sau ngày hạ thủy, các tay dầm trẻ đã bước lên ghe, đưa những mái dầm đầu tiên khua trên mặt nước trong sự reo hò của người dân.

Đại đức Trương Văn Tuấn, trụ trì chùa Tổng Quản cho biết, việc phục hồi chiếc ghe không chỉ tạo điều kiện cho vận động viên tập luyện mà còn giúp thế hệ trẻ hiểu rõ lịch sử và có ý thức giữ gìn di sản văn hóa dân tộc. Vận động viên Danh Chung chia sẻ: "Được tập luyện trên chiếc ghe có lịch sử hơn 1,7 thế kỷ là niềm tự hào lớn, giúp anh em thêm trách nhiệm và quyết tâm phối hợp thật tốt cho mùa giải năm nay".

Nhịp dầm hăng hái của các tay đua trẻ trên chiếc ghe cổ 176 năm tuổi hứa hẹn sẽ mang đến những màn tranh tài hấp dẫn của đội ghe ngo chùa Tổng Quản tại Lễ hội Ok Om Bok năm nay.

Bài và ảnh: DANH THÀNH