Người dân giữ gìn di sản văn hóa Óc Eo - Ba Thê

Ông Trịnh Văn Trạnh (bên phải) tự hào khi di tích gò Út Trạnh mang tên mình. Ảnh: PHƯƠNG LAN

Tấm lòng người dân

Ở ấp Trung Sơn, xã Óc Eo, ông Hồ Văn Dũng luôn dành tình cảm và sự trân trọng đặc biệt đối với những giá trị lịch sử mà cha ông để lại. Trước đây, qua canh tác nông nghiệp, người dân sưu tầm được nhiều hiện vật giá trị, thay vì giữ làm của riêng, ông Dũng quyết định tặng các cổ vật và đồ gốm tìm thấy cho ngành chức năng để chung tay lưu giữ di sản.

Hiện ông Dũng giữ lại vài hiện vật Óc Eo nhỏ như nhẫn, các vật trang sức đeo tay để trưng bày trong nhà làm kỷ niệm. Với tình yêu quê hương, ông muốn đóng góp cùng chính quyền bảo vệ nguyên vẹn các giá trị văn hóa, lịch sử của vùng đất Óc Eo cho thế hệ mai sau.

Ông Mai Đức (sinh năm 1961) là người con của quê hương Óc Eo, gắn bó lâu năm với mảnh đất này. Có tình cảm và thấu hiểu giá trị của vùng đất di tích quốc gia đặc biệt, ông luôn ý thức về tầm quan trọng của việc bảo vệ các giá trị văn hóa và di sản lịch sử nơi đây. “Mỗi người dân cùng chung tay, đoàn kết thì di tích phát huy giá trị hơn. Tôi rất hãnh diện khi nơi tôi sinh sống có di tích đang được làm hồ sơ đề cử UNESCO công nhận là di sản văn hóa thế giới”, ông Đức nói.

Hiện vật do người dân hiến tặng được Ban Quản lý Di tích văn hóa Óc Eo lưu giữ cẩn thận. Ảnh: PHƯƠNG LAN

Nhắc đến những câu chuyện về sự chung tay bảo vệ di tích khảo cổ Óc Eo - Ba Thê không thể không nhắc đến ông Trịnh Văn Trạnh (sinh năm 1959), ngụ ấp Trung Sơn. Gia đình ông Trạnh từng sở hữu một gò di tích quan trọng nằm ngay trong khu vực đất vườn của gia đình là di tích gò Út Trạnh.

Theo hồ sơ lịch sử và khảo cổ, gò Út Trạnh là di tích kiến trúc tôn giáo nằm trong quần thể khu di tích khảo cổ Óc Eo - Ba Thê, được phát hiện tháng 9/2010 khi người dân đào phá lấy gạch, cát đắp nền nhà.

Năm 2011, cơ quan chuyên môn tiến hành khảo sát, tổ chức khai quật với tổng diện tích lên đến 640m². Các nhà khảo cổ làm xuất lộ toàn bộ bình diện kiến trúc gồm 3 ngôi đền chính, kiến trúc bắc, trung tâm, nam được xây bằng gạch đá, mang dấu ấn Hindu giáo từ thế kỷ VII, với cấu trúc “Tam vị nhất thể” độc đáo thờ các vị thần Brahma (thần Sáng Tạo), Vishnu (thần Bảo Tồn) và Shiva (thần Hủy Diệt). Đây là kiểu kiến trúc duy nhất dạng này được phát hiện tại Óc Eo - Ba Thê.

Nhớ lại giai đoạn cơ quan chức năng tiến hành khoanh vùng và bảo vệ di tích, ông Trạnh đồng thuận giao lại phần đất nhà có gò di tích cho Nhà nước quản lý. Điều khiến ông vô cùng vinh dự, tự hào là khi gò di tích được công nhận được mang chính tên của ông. Đối với ông, niềm vinh dự ấy là minh chứng cho sự trân trọng của Nhà nước đối với đóng góp của người dân.

Ông Trạnh cho rằng việc Nhà nước quy hoạch, bảo tồn các khu di tích mang lại giá trị to lớn cho quốc gia và giúp người dân địa phương thêm tự hào khi quê hương ngày càng phát triển.

Hiện vật văn hóa Óc Eo được người dân sưu tầm, cất giữ. Ảnh: PHƯƠNG LAN

Khát vọng vươn tầm thế giới

Câu chuyện của những người dân như ông Mai Đức, ông Hồ Văn Dũng hay ông Trịnh Văn Trạnh chỉ là những mảnh ghép trong bức tranh tổng thể của phong trào bảo tồn di sản tại xã Óc Eo. Qua công tác tuyên truyền và vận động kiên trì, Ban Quản lý Di tích văn hóa Óc Eo nhận được sự hưởng ứng mạnh mẽ từ cộng đồng.

Phong trào hiến tặng cổ vật bảo tồn di sản trở thành nét đẹp văn hóa lan tỏa sâu rộng trong cộng đồng. Tính đến nay, Ban Quản lý Di tích văn hóa Óc Eo tiếp nhận 10.684 hiện vật từ sự tự nguyện hiến tặng của gần 75 tổ chức, cá nhân. Những chuỗi đá quý, chuỗi thủy tinh, viên gạch kiến trúc cổ đến mảnh gốm sinh hoạt, đồ thờ tự tôn giáo... được trao gửi không chỉ mang giá trị lịch sử, khảo cổ vô giá mà còn là tấm lòng, ý thức trách nhiệm và tình yêu di sản của người dân.

Ông Hồ Văn Dũng (bên phải) gìn giữ hiện vật văn hóa Óc Eo. Ảnh: PHƯƠNG LAN

Hành trình bảo vệ, phát huy giá trị di sản văn hóa Óc Eo bước vào giai đoạn quan trọng. Năm 2026, Ban Quản lý Di tích văn hóa Óc Eo tập trung cao độ phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan để hoàn thiện hồ sơ khoa học đề cử Khu di tích khảo cổ Óc Eo - Ba Thê là di sản văn hóa thế giới.

Hàng loạt nhiệm vụ lớn như đón đoàn chuyên gia ICOMOS khảo sát thực địa, chỉnh lý hiện vật, đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ 3D, vận hành hiệu quả phòng thông tin và chuẩn bị tham gia đoàn công tác đối thoại trực tiếp cấp chuyên gia với ICOMOS tại Paris (Pháp) được triển khai khẩn trương.

Dành thời gian lắng nghe câu chuyện về tình yêu di sản, về những kỷ vật được nâng niu qua năm tháng và nghĩa tình của người dân xã Óc Eo với quê hương, chúng tôi cảm nhận di sản văn hóa Óc Eo vẫn sống trong ký ức cộng đồng, trong ý thức gìn giữ của người dân. Chính tình yêu và sự chung tay ấy góp phần gìn giữ những dấu tích của nền văn hóa, tạo nền tảng vững chắc để di sản văn hóa Óc Eo - Ba Thê tiếp tục được bảo tồn, phát huy giá trị, lan tỏa sức sống từ vùng đất An Giang đến bạn bè trong nước và quốc tế.

PHƯƠNG LAN