Vị đắng làm nên món ngon Hà Tiên

Cá trê nướng ăn với lá sầu đâu, rau sống và nước chấm chua ngọt, tạo nên hương vị dân dã đặc trưng của ẩm thực Hà Tiên.

Đĩa gỏi sầu đâu với sắc xanh của lá, màu vàng của cá nướng, điểm thêm tôm, thịt và rau củ trông bắt mắt. Gắp một miếng gỏi, chấm vào chén nước mắm me chua ngọt, thực khách cảm nhận vị đắng đặc trưng của lá sầu đâu, rồi đến vị ngọt, béo và chua dịu của các nguyên liệu. Sự hòa quyện ấy làm nên sức hấp dẫn của món ăn dân dã ở Hà Tiên.

Sầu đâu là loại cây thân gỗ, vỏ xù xì, hoa màu trắng, lá có vị đắng, mọc nhiều ở vùng núi Hà Tiên. Hàng năm, vào khoảng tháng 11 đến tháng 3 âm lịch, cây sầu đâu bắt đầu thay lá, ra hoa. Theo mùa, lá non và hoa sầu đâu được bày bán tại các chợ địa phương, trở thành nguyên liệu quen thuộc để người dân chế biến món gỏi.

Nguyên liệu không cầu kỳ, gồm lá và hoa sầu đâu, khô cá lóc hoặc cá lóc, cá trê nướng, tôm, thịt ba chỉ luộc, dưa leo, củ cải trắng cùng các loại rau ăn kèm. Để món ăn thêm ngon, người chế biến cần khéo léo trong khâu sơ chế và phối trộn, giúp vị đắng không lấn át những hương vị khác.

Lá non và bông sầu đâu là nguyên liệu chính làm nên món gỏi mang hương vị đặc trưng của Hà Tiên.

Theo chị Nguyễn Mộng Danh, nhà hàng Cánh Buồm Hà Tiên, lá non và bông sầu đâu sau khi nhặt, rửa sạch có thể nhúng sơ qua nước sôi để giảm vị đắng; người thích vị đắng tự nhiên có thể giữ nguyên sau khi sơ chế. Tôm được luộc chín, bóc vỏ; thịt ba chỉ luộc vừa độ rồi thái mỏng; cá lóc hoặc cá trê nướng chín, gỡ lấy thịt. Dưa leo, củ cải trắng được thái vừa ăn trước khi trộn cùng các nguyên liệu.

Chị Mộng Danh cho biết “Nước mắm me là thành phần quan trọng giúp món gỏi hài hòa hương vị. Vị chua của me, vị mặn của nước mắm và độ ngọt vừa phải làm dịu vị đắng của lá, đồng thời làm nổi bật vị ngọt của tôm cá và vị béo của thịt. Khi trộn, các nguyên liệu cần được đảo nhẹ tay để gia vị thấm đều mà vẫn giữ độ giòn của rau củ”.

Gỏi sầu đâu với tôm, thịt là món ngon được nhiều thực khách lựa chọn.

Ngoài Nhà hàng Cánh Buồm Hà Tiên, thực khách có thể thưởng thức món gỏi sầu đâu tại quán cơm Hiền trên đường Nguyễn Phúc Chu, quán ăn sân vườn Mũi Chen, khu phố Mỹ Lộ và các nhà hàng trong khu du lịch Mũi Nai. Với người lần đầu thưởng thức, vị đắng của lá sầu đâu có thể tạo cảm giác lạ miệng. Nhưng khi ăn cùng cá nướng, tôm, thịt và nước mắm me, vị đắng trở thành nét riêng, giúp món gỏi không đơn điệu.

Chị Đặng Tuyết Nhung, du khách đến từ TP. Hồ Chí Minh chia sẻ: “Tôi nghe nói về gỏi sầu đâu Hà Tiên nhiều rồi, nhưng đây là lần đầu tôi được thưởng thức. Lúc mới ăn, lá có vị đắng khá rõ, nhưng sau đó lại cảm nhận được vị ngọt dịu. Khi ăn cùng cá nướng, tôm, thịt và chấm nước mắm me chua ngọt, vị đắng trở nên hài hòa, càng ăn càng thấy ngon”.

Lá sầu đâu thường được ăn cùng cá lóc hấp hoặc nướng.

Anh Keo Sok Meas, du khách Campuchia, cũng ấn tượng với cách kết hợp nhiều nguyên liệu trong cùng một món ăn: “Tôi đã ăn gỏi sầu đâu ở nhiều nơi, nhưng tôi thấy cách chế biến ở Hà Tiên có nét riêng. Vị đắng của lá hòa quyện với vị ngọt của tôm, cá tươi, vị béo của thịt và nước mắm me chua ngọt, tạo nên hương vị rất riêng”.

Gà đốt ăn kèm lá sầu đâu và các loại rau, tạo nên sự kết hợp đậm đà hương vị ẩm thực Hà Tiên.

Giữa hành trình khám phá cảnh đẹp, di tích và biển đảo Hà Tiên, du khách có thể thưởng thức món gỏi sầu đâu để hiểu thêm về ẩm thực địa phương. Vị đắng ban đầu có thể khiến thực khách ngập ngừng, nhưng khi hòa cùng những hương vị khác lại khiến thực khách nhớ mãi về vùng đất này.

Bài và ảnh: DANH THÀNH