Bác sĩ chỉ cách phân biệt giữa cúm và não mô cầu

Gần đây liên tục xuất hiện các ca mắc não mô cầu tại TP. Hồ Chí Minh và Cà Mau, trong đó có trường hợp tử vong trong vòng 24 giờ. Các bác sĩ cảnh báo bệnh có thể khởi phát với những triệu chứng dễ nhầm lẫn với cúm. Vì vậy, nhận biết sớm dấu hiệu bất thường và đưa người bệnh đến cơ sở y tế kịp thời có ý nghĩa quan trọng để tránh bệnh diễn tiến rất nhanh, đe dọa tính mạng.

Sốt cao đột ngột, dấu hiệu nào gợi ý não mô cầu?

BS Trương Hữu Khanh, Phó Chủ tịch Thường trực Liên Chi hội Truyền nhiễm TP.HCM, cho biết cúm có khả năng lây lan nhanh hơn nhiều so với não mô cầu. Nếu một lớp học có nhiều học sinh cùng mắc bệnh, hoặc nhiều thành viên trong gia đình, từ trẻ em đến người lớn, đồng loạt xuất hiện triệu chứng, cần nghĩ đến khả năng mắc cúm.

Ngược lại, rất hiếm khi nhiều học sinh trong cùng một lớp đồng thời mắc não mô cầu theo cách thường thấy ở các đợt cúm. Bệnh não mô cầu chủ yếu lây truyền khi tiếp xúc gần với người mang vi khuẩn qua dịch tiết đường hô hấp, không dễ lây lan nhanh trong cộng đồng như virus cúm.

Theo BS Khanh, một điểm cần lưu ý là người khỏe mạnh vẫn có thể mang vi khuẩn não mô cầu ở vùng hầu họng mà không có triệu chứng. Ở nhóm thanh thiếu niên, tỷ lệ mang vi khuẩn có thể gần 20%. Vì vậy, phát hiện vi khuẩn trong họng không đồng nghĩa người đó mắc bệnh não mô cầu xâm lấn.

Về triệu chứng, BS Khanh cho biết cúm khiến người bệnh sốt cao đột ngột, khó hạ sốt, thậm chí rét run. Trong khi đó, não mô cầu cũng có thể gây sốt cao đột ngột, nhưng tình trạng toàn thân của người bệnh ngay những giờ đầu là dấu hiệu đáng chú ý.

“Não mô cầu cũng có triệu chứng sốt cao đột ngột, nhưng ngay những giờ đầu tiên, bệnh nhân rất đừ, vẻ mặt bơ phờ, biểu hiện tình trạng nhiễm trùng. Diễn tiến bệnh rất nhanh, bệnh nhân có thể mất ý thức và tử vong trong vòng 24 giờ”, BS Khanh lưu ý.

Theo bác sĩ, khi người bệnh sốt cao kèm tình trạng lừ đừ, mệt lả bất thường, gia đình không nên chủ quan, kể cả khi triệu chứng mới xuất hiện vài giờ. Đặc biệt, cần chú ý xem trên da có những chấm hoặc mảng xuất huyết hay không, đồng thời quan sát cả vùng mắt.

Tuy nhiên, không phải trường hợp mắc bệnh nào cũng xuất hiện ban xuất huyết ngay từ đầu. BS.CK2 Nguyễn Thị Kim Anh, Phó Trưởng khoa Sức khỏe trẻ em, Phòng khám Theo yêu cầu, Bệnh viện Nhi Đồng 2, cảnh báo trong khoảng 8-15 giờ đầu, người bệnh có thể chỉ sốt, đau đầu và mệt mỏi, dễ bị nhầm với cúm hoặc bệnh đường hô hấp thông thường. Các dấu hiệu điển hình hơn như tử ban, cứng cổ hoặc suy giảm ý thức có thể xuất hiện muộn, khi bệnh đã chuyển sang giai đoạn đe dọa tính mạng.

Do đó, người dân không nên chờ xuất hiện tử ban mới đi khám. Khi sốt cao kèm lừ đừ, vẻ mặt bơ phờ bất thường hoặc diễn biến sức khỏe xấu đi nhanh chóng, cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế để được đánh giá kịp thời.

Cảnh báo của bác sĩ

BS.CK1 Đinh Văn Thới, Phó Trưởng Phòng khám Đa khoa, Viện Pasteur TP.HCM, cho biết não mô cầu là bệnh truyền nhiễm do vi khuẩn Neisseria meningitidis gây ra. Vi khuẩn có thể cư trú trong vùng hầu họng của người khỏe mạnh mà không gây triệu chứng, nhưng trong một số trường hợp có thể xâm nhập vào máu, gây nhiễm khuẩn huyết, sốc nhiễm khuẩn hoặc viêm màng não.

Theo BS Thới, bệnh có thể diễn tiến rất nhanh, gây hậu quả nghiêm trọng dù người bệnh được điều trị tích cực. Người dân không nên tự ý mua các bộ xét nghiệm cúm tại nhà hoặc nhà thuốc để sử dụng khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Với não mô cầu, xét nghiệm phết họng chủ yếu phục vụ điều tra dịch tễ, không đủ để xác định người bệnh có mắc bệnh não mô cầu xâm lấn hay không. Chẩn đoán cần dựa trên đánh giá lâm sàng và các xét nghiệm phù hợp, như cấy máu hoặc cấy dịch não tủy.

BS.CK2 Nguyễn Minh Tiến, Phó Giám đốc Bệnh viện Nhi đồng Thành Phố, cho biết não mô cầu vẫn tồn tại trong cộng đồng, kể cả ở những nơi có điều kiện vệ sinh tốt. Người mang vi khuẩn không triệu chứng có thể trở thành nguồn lây, trong khi nguy cơ vi khuẩn xâm nhập và gây bệnh có thể tăng lên khi niêm mạc đường hô hấp bị tổn thương, chẳng hạn sau nhiễm virus hô hấp.

“Thời gian ủ bệnh não mô cầu khoảng 2-10 ngày, trung bình 4 ngày. Khi phát hiện ca bệnh, cơ quan y tế cần xác định những người tiếp xúc gần để đánh giá nguy cơ và hướng dẫn biện pháp dự phòng. Người sống cùng nhà, tiếp xúc gần hoặc dùng chung vật dụng ăn uống với bệnh nhân có thể được chỉ định sử dụng kháng sinh dự phòng”, BS Tiến nói.

Bác sĩ khuyến cáo, người nghi ngờ mắc não mô cầu cần đến cơ sở y tế ngay để được chẩn đoán và điều trị sớm. Người từng tiếp xúc gần với bệnh nhân cũng cần chủ động khai báo để được hướng dẫn, không tự ý mua kháng sinh sử dụng.

Bên cạnh đó, phụ huynh chủ động kiểm tra lịch tiêm chủng của trẻ, tham khảo ý kiến nhân viên y tế để lựa chọn vaccine phù hợp với độ tuổi và nguy cơ phơi nhiễm, góp phần phòng ngừa bệnh.

Theo LAM YÊN (VTC News)