Các nước quản lý bữa ăn bán trú ra sao?

Trước những lo ngại về an toàn thực phẩm trong bữa ăn bán trú tại Việt Nam, có thể nhìn sang cách làm của một số nước để thấy các quản lý không phải bằng những đợt kiểm tra mang tính chữa cháy, mà xây dựng hệ thống phòng ngừa rủi ro với chuẩn mực rõ ràng, quy trình bắt buộc và cơ chế giám sát thường xuyên.

Ra chuẩn dinh dưỡng, không để "mạnh ai nấy làm"

Tại nhiều nước, câu hỏi "học sinh ăn gì" được trả lời bằng các chuẩn dinh dưỡng mang tính bắt buộc, áp dụng thống nhất trên phạm vi toàn hệ thống.

Ở Anh, chính phủ ban hành bộ "Tiêu chuẩn bữa ăn học đường", quy định cụ thể các nhóm thực phẩm phải có trong bữa trưa, tần suất xuất hiện của rau củ, trái cây, protein cũng như giới hạn các món nhiều đường, muối và chất béo.

Theo trang thông tin của Chính phủ Anh, các tiêu chuẩn này nhằm bảo đảm mọi học sinh đều được tiếp cận bữa ăn cân bằng, bất kể điều kiện kinh tế xã hội của gia đình.

Pháp lựa chọn cách tiếp cận mang tính "đòn bẩy chính sách".

Theo nghiên cứu trường hợp về bữa ăn học đường do School Meals Coalition - một liên minh toàn cầu về bữa ăn học đường - công bố, từ năm 2022, các bữa ăn trong căng tin trường học bắt buộc phải đạt ít nhất 50% thực phẩm thuộc nhóm bền vững hoặc chất lượng cao, trong đó tối thiểu 20% là thực phẩm hữu cơ, tính theo giá trị mua sắm.

Tại Mỹ, bữa ăn học đường nằm trong chương trình Bữa trưa Quốc gia.

Theo Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA), các trường tham gia chương trình phải tuân thủ tiêu chuẩn dinh dưỡng liên bang, đồng thời chịu sự giám sát định kỳ của cơ quan quản lý cấp bang và liên bang. Các tiêu chuẩn này được điều chỉnh theo lộ trình, siết dần yêu cầu về sức khỏe nhưng vẫn tạo thời gian chuyển tiếp cho nhà trường và nhà cung cấp.

Quản lý không đợi đến khi có sự cố

Nhiều quốc gia áp dụng hệ thống phân tích mối nguy và điểm kiểm soát tới hạn (HACCP) như một khung quản lý bắt buộc.

Tại Mỹ, theo hướng dẫn của USDA, các trường học phải xây dựng chương trình an toàn thực phẩm dựa trên HACCP, kiểm soát toàn bộ quy trình từ tiếp nhận nguyên liệu, bảo quản, sơ chế, nấu nướng, giữ nóng - lạnh cho đến phục vụ.

Mỗi công đoạn đều có quy trình chuẩn và biểu mẫu ghi chép. Theo USDA, việc lưu hồ sơ sẽ phục vụ kiểm tra và là công cụ truy vết nhanh khi xảy ra nghi vấn về an toàn thực phẩm.

Một điểm chung khác ở nhiều quốc gia là cơ chế giám sát bữa ăn bán trú không chỉ dựa vào các cuộc kiểm tra đột xuất.

Tại Anh, Cơ quan Tiêu chuẩn Thực phẩm (FSA) đã triển khai thí điểm lồng ghép việc kiểm tra tuân thủ tiêu chuẩn bữa ăn học đường vào các đợt thanh tra vệ sinh an toàn thực phẩm định kỳ.

Theo báo cáo của FSA, cách làm này giúp phát hiện sớm các sai lệch trong vận hành thường ngày, thay vì chỉ phát hiện khi đã xảy ra sự cố nghiêm trọng.

Singapore áp dụng mô hình quản lý chặt ngay từ khâu lựa chọn đơn vị cung cấp. Theo Bộ Giáo dục Singapore (MOE), các đơn vị vận hành căng tin trong trường phải đáp ứng tiêu chí về dinh dưỡng, vệ sinh và giá cả ngay từ đầu.

Đồng thời, theo Cơ quan Thực phẩm Singapore (SFA), người trực tiếp xử lý thực phẩm bắt buộc phải có chứng chỉ an toàn thực phẩm và được đào tạo định kỳ. Không đáp ứng yêu cầu có thể dẫn đến đình chỉ hoặc chấm dứt hợp đồng.