Chờ mùa nước nổi

Nước kênh Vĩnh Tế chuyển sang màu đỏ phù sa báo hiệu mùa nước nổi đang về. Ảnh: THANH TIẾN

Lỉnh kỉnh xách mớ đồ vào bếp, ba tôi nói: “Ngoài chợ có cá linh non rồi, vậy là sắp tới mùa nước nổi”. Ông chìa cho tôi xem mớ cá linh non tươi rói, mỗi con bé hơn ngón tay út đang nằm xếp lớp trong rổ. Ba nói mớ cá này kho ớt ăn ngon bá cháy. Trong từng câu nói của ba, tôi biết ông nhớ mùa nước nổi. Cũng như ba, tôi gắn bó với mùa nước nổi từ nhỏ. Giờ ở tuổi 40 nhưng ký ức về mùa nước nổi chưa bao giờ phai nhạt trong tôi.

Dân xứ đầu nguồn An Giang đón mùa nước nổi từ đầu tháng 5 âm lịch. Thời điểm con nước vừa chớm về người quê gọi là nước quay hay nước đổ. Lúc đó màu nước dưới sông chuyển từ trong sang đục, lục bình trôi về kín kênh, rạch. Khi đó, người dân chuẩn bị đón mùng 5/5 âm lịch (Tết Đoan Ngọ). Nhà nào cũng đổ bánh xèo, bánh khọt, bánh củ cải… để cúng gia tiên rồi cho con cháu thưởng thức.

Đám con nít lúc đó háo hức với những buổi tắm kênh trong mùa nước nổi. Phần vì dưới kênh không còn hai bận lớn, ròng, phần vì có thể nghịch đủ trò với đám lục bình. Người lớn cũng bắt đầu đón lộc của mùa nước nổi, nhất là cá linh non.

Dạo một vòng bờ sông Châu Đốc rồi vào kênh Vĩnh Tế, tôi thấy con nước đã ngả màu phù sa. Dọc bờ kênh vài người chuẩn bị ngư cụ cho mùa cá mới. Với họ, những ngày nước đổ báo hiệu mùa cá sung túc hay hẩm hiu. “Năm nào nước lên đều, dân câu lưới có thể trúng mùa cá. Con nước lên nhanh hay chậm đều là bất thường, chúng tôi có thể thất thu”, ông Sáu Quạnh, ngụ khóm Cây Châm, phường Vĩnh Tế cho biết.

Năm nay ông Sáu Quạnh không xuống xuồng đi bắt cá đồng xa vì lớn tuổi. Ông giao hết bổn nghệ cho con trai để mưu sinh lo cho mấy đứa cháu đi học. Ông chỉ sắm vài tay lưới, giăng cặp mé kênh Vĩnh Tế kiếm sống qua ngày. “Năm nay tôi không đi đồng xa nên không sửa soạn bổn nghệ. Đợi nước lên đồng, tôi ra chợ mua vài tay lưới là có đồ nghề kiếm sống. Con tôi mua tràm, vót cừ để ven lưới. Tôi dặn con kiểm tra máy móc, vỏ lãi để đi đồng xa”, ông Sáu Quạnh nói.

Khi tôi hỏi đồng xa ở đâu, ông hất hàm về cánh đồng giáp biên trước mặt. Cánh đồng thuộc địa phận phường Vĩnh Tế bước vào vụ gặt, những ô ruộng cặp bờ kênh chỉ còn trơ gốc rạ. Đó là nơi cá sinh sôi những tháng nước tràn đồng. Năm trước, ông Sáu Quạnh còn đi xa kiếm cá, vào tận đồng Vĩnh Gia đặt dớn. Ở đó ông gặp những đồng nghiệp lâu năm của nghề câu lưới. Có người đặt dớn chung, có người đổ lọp cua cũng có người cất vó. “Hôm trước nước lên nôn mấy bữa, mấp mé bờ ruộng hết. Tôi cứ tưởng năm nay lũ sớm, được vài hôm, nước rút bớt, nhờ vậy dân làm ruộng đỡ lo. Còn người theo nghề câu lưới thì chưa vô mùa, còn thư thả đợi”, ông Sáu Quạnh kể.

Chia tay ông Sáu Quạnh, tôi theo đường tỉnh 955A từ phường Vĩnh Tế hướng về phường Tịnh Biên. Men theo bờ kênh, người dân đang chuẩn bị chất chà. Đây là thời điểm người dân gia cố mấy cây sai, cây rượng cho chắc chắn rồi chất những đống chà lớn vào trong dụ cá đến ở. Đến bây giờ, chất chà là kiểu khai thác cá tự nhiên hiếm hoi còn được dân câu lưới duy trì.

“Chất xong đống này thì để tới nước rút mới có thu hoạch. Nghề này giờ ít ai làm vì tốn nhân công mà nguồn thu trồi sụt lắm. Giờ nước còn thấp, tôi tranh thủ gia cố đống chà, dọn dẹp lục bình cho ghe tàu đi qua thông thoáng”, ông Trần Văn Bảy, ngụ xã Mỹ Đức cho biết.

Đã nhiều năm ông Bảy từ Mỹ Đức lên đây thuê ruộng. Đến mùa nước ông chất chà kiếm thêm thu nhập. Cũng như bao người khác, ông mong con nước năm nay mang đến nhiều tôm, cá.

Ở cái tuổi ngoài 60, ông Bảy chờ đợi mùa nước nổi như trông ngóng người bạn thâm niên. Với ông và những người theo nghề câu lưới, mùa nước nổi không chỉ là cuộc mưu sinh mà còn thắp lên niềm vui, niềm hy vọng cháu con không còn phải vất vả như mình.

THANH TIẾN