Chuẩn bị chu đáo trước “giờ G”

Khách tham quan, tìm hiểu di tích Gò Cây Thị. Ảnh: PHƯƠNG LAN

Hành trình đưa văn hóa Óc Eo vươn tầm thế giới ghi dấu một cột mốc lịch sử vào ngày 27/2/2026, khi Giám đốc Trung tâm Di sản Thế giới chính thức xác nhận hồ sơ bản chính thức của Việt Nam đã đảm bảo các yêu cầu quy định và được chuyển sang Hội đồng Di tích và Di chỉ Quốc tế (ICOMOS) để đánh giá. Đây là kết quả của một quá trình nỗ lực, từ việc tiếp và làm việc với các chuyên gia quốc tế như GS. Ichita Shimoda cho đến việc hoàn thiện hồ sơ và kế hoạch quản lý di sản.

Với phương châm “làm ngày không đủ, tranh thủ làm đêm”, cả hệ thống chính trị cùng các đơn vị thi công đang dồn tổng lực để hoàn thiện diện mạo di sản, sẵn sàng đón phái đoàn chuyên gia quốc tế vào khảo sát thực địa. Ngày 14/3 vừa qua, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Hồ Văn Mừng khảo sát tiến độ các dự án tại Óc Eo. Đứng trước các hố khảo cổ đang được xây dựng hệ thống mái che bảo tồn, đồng chí Hồ Văn Mừng chỉ đạo các đơn vị thi công phải huy động tối đa nguồn lực, thắp sáng công trường để thi công liên tục cả ngày lẫn đêm.

Đồng chí Hồ Văn Mừng nhấn mạnh: “Di tích Óc Eo là báu vật vô giá nên mọi hoạt động máy móc hay đào đắp đều phải phối hợp chặt chẽ với các chuyên gia khảo cổ để không làm tổn thương dù là một viên gạch cổ. Việc lắp đặt các bảng pano tuyên truyền bằng song ngữ Việt - Anh phải được thực hiện khẩn trương tại các tuyến đường dẫn vào khu di tích, mang theo thông điệp về sự đồng lòng và quyết tâm bảo vệ di sản của Nhân dân địa phương”.

Chiều ngày 19/3, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Lê Văn Phước chủ trì cuộc họp Ban Điều hành xây dựng Hồ sơ đề cử Khu di tích khảo cổ Óc Eo (lần 2) để rà soát chi tiết từng phần việc. Yêu cầu các sở, ngành phải ưu tiên xử lý nhanh nhất các nhiệm vụ liên quan. Việc UNESCO tiếp nhận hồ sơ hợp lệ mới chỉ là bước đầu, áp lực thực sự nằm ở giai đoạn thẩm định thực địa dự kiến từ tháng 6 - 8/2026. Do đó, Ban Quản lý dự án tỉnh phải đôn đốc nhà thầu hoàn thành hệ thống mái che bảo tồn trước ngày 25/3/2026 để kịp thời phục vụ công tác chụp ảnh, ghi hình tư liệu gửi cho Trung tâm Di sản Thế giới ngay trong tháng 3.

Hiện nay, 12 dự án trọng điểm đang được triển khai đồng bộ với tổng kinh phí hàng chục tỷ đồng để tạo nên một diện mạo chỉn chu nhất. Cụ thể, công trình gia cố, khắc phục sạt lở bờ kè tại di tích Gò Cây Thị và Nam Linh Sơn đã khởi công từ ngày 9/3, dự kiến hoàn tất ngày 20/4 với các hạng mục hàng rào, bệ nghỉ chân và lan can lối đi. Dự án cải tạo cảnh quan đường vào di tích cũng bắt đầu từ ngày 17/3 nhằm chỉnh trang mặt đường Gò Óc Eo, Giồng Trôm và xây dựng cầu sắt qua Giồng Xoài. Đáng chú ý, di tích Nam Linh Sơn đang được vệ sinh, sơn lại xà gồ và thay mới mái tole...

Một hạng mục mang tính thẩm mỹ và chuyên môn cao là hệ thống bảng thuyết minh di tích khởi công vào ngày 25/3. Các bảng này được thiết kế với khung inox bền bỉ, mái lợp gỗ căm xe và kèo thép sơn chuyên dụng màu nâu gỗ để hòa hợp với không gian cổ kính của di sản. Tỉnh cũng đang khẩn trương thực hiện các dự án tu bổ, tôn tạo tại Linh Sơn Bắc, Gò Sáu Thuận và Giồng Cát với tổng vốn đầu tư hơn 9,3 tỷ đồng ngay sau khi công trình mái che hoàn thành.

Đồng chí Lê Văn Phước đặc biệt lưu ý đến sức sống của di sản trong lòng cộng đồng; yêu cầu công tác tuyên truyền phải ngắn gọn, thiết thực giúp người dân dễ hiểu, dễ nhớ và cảm thấy tự hào về “báu vật” mình đang sinh sống bên cạnh. Theo kế hoạch, từ ngày 18/3 - 16/6, tỉnh sẽ tổ chức 25 cuộc tuyên truyền trực tiếp cho cán bộ, giáo viên, học sinh và Nhân dân tại xã Óc Eo và Mỹ Thuận. Ủy ban nhân dân tỉnh chỉ đạo các cơ quan chức năng khẩn trương khảo sát, đo đạc lại mốc ranh tại Linh Sơn Bắc và Gò Sáu Thuận để giải quyết dứt điểm các khiếu nại của người dân, đảm bảo sự đồng thuận tuyệt đối trong quá trình xây dựng hồ sơ.

Về công tác đón tiếp và làm việc với phái đoàn UNESCO, đồng chí Lê Văn Phước xác định, đây là nhiệm vụ rất quan trọng. Vì vậy, việc tiếp và làm việc với phái đoàn UNESCO phải được phối hợp và tổ chức chặt chẽ từ công tác hậu cần, đối ngoại, an ninh, an toàn và nội dung thông tin hồ sơ, thuyết trình đến các chuyên gia… Ban Quản lý Di tích Văn hóa Óc Eo cần phối hợp chặt chẽ với Sở Du lịch, Công an tỉnh, Ủy ban nhân dân xã Óc Eo, Ủy ban nhân dân xã Mỹ Thuận, Bộ Ngoại giao, các chuyên gia tư vấn, thành viên Ban Điều hành, khẩn trương xây dựng kế hoạch chi tiết để tổ chức đón tiếp và làm việc với chuyên gia UNESCO đảm bảo chu đáo, trang trọng, hiệu quả, an toàn, thể hiện tinh thần trách nhiệm và hợp tác cao. Công tác chuẩn bị phải đảm bảo hoàn thành trước 15 ngày khi phái đoàn UNESCO đến.

PHƯƠNG LAN