Để tránh quá tải khi sử dụng sách giáo khoa điện tử

Lo quá tải về hiệu ứng hình ảnh, âm thanh

Dự thảo Thông tư quy định tiêu chuẩn, quy trình chuyển thể và thẩm định sách giáo khoa (SGK) điện tử từ SGK bản in biên soạn theo Chương trình giáo dục phổ thông do Bộ GD-ĐT công bố đã nhận được góp ý của 26/34 sở GD-ĐT, cùng đại diện các bộ ngành có liên quan.

Nhiều ý kiến đề nghị bổ sung nguyên tắc đảm bảo tính sư phạm, phù hợp tâm lý học sinh; tránh quá tải về hiệu ứng hình ảnh, âm thanh khi sử dụng SGK điện tử

Nhiều sở đề nghị bổ sung nguyên tắc về đảm bảo tính sư phạm, phù hợp tâm lý học sinh từng cấp học; tránh quá tải về hiệu ứng hình ảnh, âm thanh. Ban soạn thảo của Bộ GD-ĐT đã tiếp thu và chỉnh sửa lại cho rõ nghĩa hơn. Cụ thể, ở khoản 1 quy định: "Phông chữ, cỡ chữ, màu sắc, hiệu ứng hình ảnh, âm thanh phù hợp với sức khỏe tâm sinh lý học sinh các cấp học". Điều 5, khoản 3 quy định: "Hình ảnh, âm thanh, video trong SGK điện tử được thiết kế và sử dụng như giải pháp sư phạm, góp phần đổi mới phương pháp dạy học, kiểm tra đánh giá, tăng tính trải nghiệm trong học tập, góp phần phát triển phẩm chất, năng lực học sinh".

Một số sở cũng đề nghị có mục "hướng dẫn học tập" kèm video ngắn để hỗ trợ học sinh tự học ở nhà. Nội dung hồ sơ thẩm định đã yêu cầu phải có hướng dẫn đi kèm.

Có ý kiến đề xuất xem xét, điều chỉnh nội dung: "SGK điện tử đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn hiện hành của SGK". Bộ GD-ĐT tiếp thu và sửa lại thành: "SGK điện tử được xây dựng trên cơ sở SGK bản in đã được Bộ trưởng Bộ GD-ĐT phê duyệt, bảo đảm tính khoa học, chính xác, sư phạm của nội dung dạy học". Cũng có sở đề nghị bổ sung quy định: "Cấm mọi liên kết ngoài trừ khi Bộ phê duyệt" trên SGK điện tử.

Liên quan đến lo ngại về sức khỏe của học sinh khi sử dụng SGK điện tử, có ý kiến đề nghị bổ sung quy định kỹ thuật cụ thể như: Phải có chế độ hiển thị bảo vệ mắt và tính năng cảnh báo thời gian sử dụng liên tục quá 45 phút. Bổ sung tiêu chuẩn theo khuyến nghị WHO và Bộ Y tế về thời lượng tiếp xúc màn hình. Đề nghị bổ sung yêu cầu tối giản giao diện, giảm hiệu ứng hình ảnh, tránh gây nhiễu thị giác cho học sinh.

Sở GD-ĐT Cần Thơ đề xuất SGK điện tử có thêm chức năng theo dõi tiến độ học tập. Nên quy định rõ mức tối thiểu bắt buộc (ví dụ: bài tập tương tác, theo dõi tiến độ học tập)… Phản hồi, Bộ GD-ĐT cho rằng: "Việc theo dõi tiến độ học tập với tất cả học sinh sử dụng

SGK điện tử là tính năng rất khó, thể hiện cá nhân hóa. Việc theo dõi tiến độ học tập của học sinh nên để giáo viên thực hiện trong quá trình tổ chức dạy học".

Thí điểm SGK điện tử thế nào?

Tổng hợp các ý kiến cũng cho thấy có địa phương đề nghị giảm còn 5% để phù hợp thời gian thí điểm nhưng có địa phương lại đề nghị thực nghiệm 15% số tiết, gồm các tiết có tính tương tác phức tạp. Đề nghị xem xét giảm tỷ lệ hoặc cho phép linh hoạt theo từng môn học. Cần làm rõ cách thức tổ chức thực nghiệm (trực tuyến/trực tiếp), đối tượng tham gia và tiêu chí đánh giá cụ thể. Hoặc cần đa dạng hóa đối tượng và địa bàn thực nghiệm, như: "Yêu cầu thực nghiệm phải được tiến hành trên các nhóm đối tượng đại diện cho các vùng miền/điều kiện KT-XH khác nhau. Thêm đánh giá trải nghiệm người dùng. Đề xuất dung lượng của từng đơn vị bài học nhỏ gọn, thuận tiện cho việc học tập…".

Cuối năm 2025, lần đầu tiên Bộ GD-ĐT công bố dự thảo thông tư quy định về SGK điện tử

Ban soạn thảo cho biết: "Đã sửa lại quy trình thực nghiệm: phối hợp với các cơ sở giáo dục phổ thông tổ chức thực nghiệm kỹ thuật và đánh giá trải nghiệm người dùng trên các nhóm đối tượng học sinh, giáo viên đại diện vùng miền. Báo cáo kết quả thực nghiệm bao gồm các chỉ số về độ trễ, lỗi kỹ thuật và mức độ thuận tiện trong thao tác, tính hiệu quả đối với các dạng bài; số tiết thực nghiệm ít nhất 5% tổng số tiết đối với các môn học, hoạt động giáo dục có từ 105 tiết/năm học trở lên; ít nhất 10% tổng số tiết đối với các môn học, hoạt động giáo dục có từ 70 tiết/năm học đến dưới 105 tiết/năm học; ít nhất 15% tổng số tiết đối với các môn học, hoạt động giáo dục còn lại. Hình thức tổ chức thực nghiệm trực tiếp hoặc trực tuyến hoặc kết hợp trực tiếp và trực tuyến hoặc mô phỏng".

Cũng có ý kiến đề xuất bổ sung nội dung "công khai kết quả thử nghiệm và giải pháp khắc phục sai sót nếu có". Tuy nhiên, Bộ GD-ĐT cho rằng: "Việc thực nghiệm để hoàn thiện bản chuyển thể và là hồ sơ để đơn vị có chức năng tham mưu lãnh đạo bộ ban hành. Nội dung này không có quy định phải công khai".

Bản quyền SGK điện tử thuộc bộ GD-ĐT

Sở GD-ĐT Khánh Hòa đề xuất bổ sung quy định về nhà xuất bản phải phát hành, cung cấp tài khoản bản quyền miễn phí hoặc chi phí thấp cho giáo viên và cán bộ quản lý trong thời gian sử dụng SGK đó. Phản hồi, Bộ GD-ĐT cho biết theo Nghị quyết 71-NQ/TW và luật Giáo dục, năm 2030 SGK được cung cấp miễn phí, do đó SGK điện tử cũng được cung cấp miễn phí.

Các sở GD-ĐT Cần Thơ, Lào Cai đề nghị làm rõ quyền với các nội dung đa phương tiện; làm rõ quyền sở hữu mã nguồn và dữ liệu số. Đề nghị bổ sung cơ chế chia sẻ bản quyền khi tích hợp tài nguyên đa phương tiện từ nguồn mở. Bộ GD-ĐT cho rằng SGK thống nhất trên toàn quốc 1 bộ, do đó bản quyền về SGK thuộc Bộ GD-ĐT. Các nội dung SGK điện tử thuộc bản quyền Bộ GD-ĐT do đó Bộ GD-ĐT sẽ cấp quyền truy cập mở.

Theo Báo Thanh Niên