Chia sẻ rủi ro trong phát triển công nghệ chiến lược

Trưng bày sản phẩm công nghệ chiến lược của Tập đoàn Viettel tại lễ ra mắt chip và nền tảng bán dẫn bảo mật ngày 3/11/2026. (Ảnh: HÀ LINH)

Báo cáo của Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết, tính đến ngày 19/10/2026, Bộ đã hoàn thành thẩm định toàn bộ 29 đề xuất nhiệm vụ công nghệ chiến lược đợt 1, trong đó 17 nhiệm vụ đã được các bộ, ngành phê duyệt với tổng kinh phí đề xuất 2.319,6 tỷ đồng, nguồn vốn xã hội hóa, ngoài ngân sách chiếm 34,5%. Các nhiệm vụ hướng tới làm chủ công nghệ lõi trong những lĩnh vực như vệ tinh, chip, thiết bị bay không người lái, đường sắt, y tế, chọn giống, robot và trí tuệ nhân tạo.

Bộ Khoa học và Công nghệ cũng tiếp nhận và xử lý 53 đề xuất mới từ 44 tổ chức, viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp; đồng thời rà soát 135 đề xuất bài toán lớn từ 32/34 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương.

Trong tháng 11/2026, Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ hoàn thành lựa chọn tổ chức chủ trì, giao kinh phí và ký hợp đồng triển khai 2 nhiệm vụ công nghệ chiến lược do Bộ trực tiếp quản lý; đồng thời khẩn trương xây dựng cơ chế triển khai các bài toán công nghệ chiến lược còn lại.

Theo các chuyên gia, chính sách phát triển công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược đang từng bước đi vào cuộc sống, thể hiện sự thay đổi về định hướng ưu tiên nghiên cứu, sự tập trung nguồn lực cho các công nghệ chiến lược, việc hình thành các chương trình và cơ chế hỗ trợ, cũng như sự quan tâm ngày càng lớn của viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp đối với việc bảo hộ và khai thác kết quả nghiên cứu.

Đánh giá chính sách phát triển công nghệ chiến lược, sản phẩm công nghệ chiến lược tác động đến việc đăng ký sáng chế, lãnh đạo Cục Sở hữu trí tuệ cho biết, trong giai đoạn từ 1/6/2026 đến ngày 14/9/2026, Cục Sở hữu trí tuệ đã tiếp nhận 86 đơn đăng ký sáng chế liên quan đến công nghệ chiến lược. Điều này cho thấy nhận thức của các viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp về vai trò của sở hữu trí tuệ đang từng bước thay đổi. Kết quả nghiên cứu không chỉ được nhìn nhận dưới góc độ khoa học, kỹ thuật mà ngày càng được quan tâm dưới góc độ xác lập quyền, hình thành tài sản trí tuệ và tạo cơ sở cho chuyển giao, thương mại hóa công nghệ.

Tuy nhiên, bên cạnh số lượng đơn, trong thời gian tới cần quan tâm nhiều hơn đến chất lượng sáng chế, khả năng được cấp văn bằng, mức độ làm chủ công nghệ và khả năng khai thác thương mại. Đây mới là những chỉ số phản ánh đầy đủ hơn năng lực đổi mới sáng tạo và hiệu quả của hoạt động nghiên cứu, phát triển công nghệ.

Để thúc đẩy doanh nghiệp đầu tư phát triển công nghệ chiến lược, Bộ Khoa học và Công nghệ xác định hướng đi căn bản là tạo điều kiện và chia sẻ rủi ro với doanh nghiệp. Các giải pháp tập trung vào việc Nhà nước cùng đầu tư, bảo đảm quyền sở hữu và khai thác kết quả nghiên cứu của doanh nghiệp theo quy định, qua đó khuyến khích doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư dài hạn.

Bên cạnh đó là cơ chế cho phép tổ chức chủ trì nhiệm vụ công nghệ chiến lược được chỉ định và chi trả cho chuyên gia, được mua trực tiếp công nghệ, sản phẩm theo giá thỏa thuận để giải mã công nghệ và mua bí quyết công nghệ, góp phần rút ngắn quá trình tiếp cận, làm chủ công nghệ.

Việc phát triển hạ tầng nghiên cứu dùng chung, đẩy nhanh xây dựng tiêu chuẩn, quy chuẩn và nâng cao năng lực kiểm định cũng cần được thực hiện đồng bộ, giúp doanh nghiệp có điều kiện nghiên cứu, thử nghiệm và đưa sản phẩm ra thị trường. Đồng thời, cần phát huy vai trò của thị trường trong thúc đẩy đầu tư, thông qua đặt hàng của Nhà nước, mua sắm công và các công trình hạ tầng trọng điểm, tạo đầu ra cho sản phẩm trong nước đáp ứng yêu cầu chất lượng.

Cùng với các giải pháp nêu trên, cần triển khai hiệu quả hệ thống cơ chế ưu đãi dành riêng cho công nghệ chiến lược về thuế, nhân lực, sở hữu trí tuệ, kiểm định và thử nghiệm, hỗ trợ lãi suất vay và mua sắm công theo các quy định tại Nghị định số 260/2026/NĐ-CP và Thông tư số 49/2026/TT-BKHCN.

Theo Nhandan.vn