Bên trong “phòng gym” đặc biệt nơi robot học cách làm việc như con người

Robot hình người đầu tiên tại châu Âu, 4NE1, một sản phẩm của Neura Robotics, đã sẵn sàng đưa vào sản xuất. Ảnh: Neura Robotics

Neura Robotics, một công ty chưa được nhiều người biết đến bên ngoài ngành công nghệ, đang thu hút sự chú ý khi nhận được dòng vốn đầu tư lớn từ những doanh nghiệp hàng đầu thế giới, trong đó có Nvidia và Amazon. Sự phát triển nhanh chóng của công ty cho thấy AI và robot có thể trở thành động lực giúp châu Âu cải thiện năng lực sản xuất và tăng sức cạnh tranh với Trung Quốc.

“Phòng gym” để robot học việc

Tại một trung tâm công nghệ gần sân bay Munich, hàng chục robot hình người và các loại robot khác đang bước vào quá trình huấn luyện liên tục suốt ngày đêm. Đây là một phần trong chiến lược phát triển robot của Neura Robotics.

Ông David Reger, nhà sáng lập Neura Robotics, giới thiệu những robot đang thực hiện các nhiệm vụ như nhặt linh kiện ô tô, đặt chúng vào thùng chứa, xếp hộp và mô phỏng nhiều thao tác khác của con người. Các robot bắt chước chuyển động của người huấn luyện điều khiển từ xa. Một robot khác luyện cách cầm chắc chiếc cốc thủy tinh, đồng thời học cách điều chỉnh lực nắm khi nước được rót thêm vào.

Điểm đáng chú ý là những kỹ năng được học không chỉ phục vụ riêng từng robot. Khi một robot tiếp thu kỹ năng mới, dữ liệu được đưa lên nền tảng đám mây dùng chung, cho phép các robot khác tiếp cận và cải thiện khả năng thực hiện nhiệm vụ.

Neura đã thu hút hàng chục doanh nghiệp thuộc các lĩnh vực ô tô, logistics, dược phẩm và nhiều ngành khác tham gia huấn luyện robot tại trung tâm, dù không tiết lộ danh tính các đối tác. Theo lãnh đạo công ty, hơn 2.600 doanh nghiệp đã đăng ký nhu cầu sử dụng cơ sở huấn luyện này.

Trung tâm được phát triển với sự hợp tác của Đại học Kỹ thuật Munich, nằm trong kế hoạch mở rộng mạng lưới huấn luyện robot trên toàn cầu. Neura đặt mục tiêu vận hành 5 trung tâm vào cuối năm 2026, trong đó một cơ sở đã được mở tại Hàng Châu, Trung Quốc; 10 cơ sở khác dự kiến được triển khai tiếp theo.

Khác với các mô hình AI tạo sinh chủ yếu được huấn luyện bằng lượng dữ liệu khổng lồ trên Internet, AI hoạt động trong thế giới vật lý cần dữ liệu thu thập trực tiếp từ thực tế. Đây là quá trình tốn kém, đòi hỏi thiết bị, không gian và thời gian để robot thực hành.

Ông Reger ví quá trình này với việc học bơi: Con người không thể chỉ xem video mà biết bơi, mà phải xuống nước để luyện tập. Tuy nhiên, trong cuộc đua này, Trung Quốc đang xây dựng phần lớn những “bể bơi” cần thiết cho robot.

Theo công ty tư vấn Interact Analysis, Trung Quốc hiện có hơn 90 trung tâm thu thập dữ liệu dành cho robot hình người đang hoạt động, trong khi châu Âu có chưa đến 10 cơ sở.

Trung Quốc chiếm ưu thế, châu Âu tìm lối đi riêng

Những thành tựu của robot Trung Quốc đang thu hút sự chú ý. Tháng 8 vừa qua, một robot hình người của nước này được cho là đã vượt kỷ lục chạy 100 m của vận động viên Usain Bolt. Nhiều robot khác tham gia chạy bán marathon tại Bắc Kinh. Tại Triển lãm Ô tô Paris, robot do công ty Agibot của Trung Quốc phát triển cũng trình diễn những động tác nhảy theo nhạc.

Tuy nhiên, theo ông Arnaud Robert, Chủ tịch Hexagon Robotics, một công ty Thụy Sĩ, nhiều thành tựu trong lĩnh vực robot hình người hiện vẫn thiên về trình diễn và giải trí hơn là ứng dụng công nghiệp. Đây có thể là cơ hội để các doanh nghiệp châu Âu tạo khác biệt bằng những sản phẩm có khả năng giải quyết các nhiệm vụ thực tế trong nhà máy.

Đức đang nổi lên như một địa điểm thử nghiệm quan trọng khi robot AI bắt đầu tiến vào các dây chuyền sản xuất tại châu Âu. BMW dự kiến đưa robot vào hoạt động tại một nhà máy ở Leipzig trong quý I/2027. Công ty Agile Robots tại Munich đang hợp tác với nhiều đối tác, trong đó có Google DeepMind. Trong khi đó, doanh nghiệp Humanoid đặt mục tiêu tích hợp robot vào hoạt động của nhà cung cấp phụ tùng ô tô Schaeffler trước cuối năm 2026.

Neura cũng phối hợp với Bosch và các doanh nghiệp khác để trang bị bộ đồ cảm biến cho hơn 1.000 công nhân. Những thiết bị này ghi lại chuyển động và thu thập dữ liệu trong quá trình làm việc thường ngày, qua đó giúp robot học cách thực hiện các thao tác trong môi trường công nghiệp thực tế.

Nếu chi phí giảm và công nghệ không gặp trở ngại lớn về quy định, số robot hình người được triển khai trên toàn cầu có thể tăng từ khoảng 15.000 chiếc trong năm 2025 lên 1 triệu chiếc vào năm 2030.

“10 năm tới sẽ là thập kỷ của robot, và hiện tại, có vẻ thập kỷ đó có thể thuộc về Trung Quốc”, bà Todorova nhận định. Dù vậy, châu Âu vẫn có những lợi thế nhất định, đặc biệt là kinh nghiệm về phần cứng, các bộ phận truyền động giúp robot di chuyển và cách tiếp cận chú trọng an toàn.

Gợi mở cho Việt Nam trong thực hiện Nghị quyết 57

Từ “phòng gym” robot tại Đức, câu chuyện đặt ra với Việt Nam không chỉ là tiếp cận công nghệ mới, mà còn là làm thế nào để doanh nghiệp ứng dụng hiệu quả và từng bước làm chủ công nghệ. Theo số liệu được công bố tháng 9/2026, tỷ lệ ứng dụng robot tại doanh nghiệp nội địa Việt Nam mới ở mức 5–15%, trong khi nhiều tập đoàn FDI lớn đã đẩy mạnh tự động hóa trong sản xuất.

Đây cũng là những vấn đề Việt Nam cần quan tâm trong quá trình thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Thay vì chạy theo những hệ thống robot đắt tiền, doanh nghiệp cần bắt đầu từ các khâu có thể cải thiện rõ rệt năng suất, chất lượng và an toàn lao động, như lắp ráp, kiểm tra sản phẩm, vận chuyển và quản lý kho v.v.

Về lâu dài, việc hình thành các không gian thử nghiệm công nghệ gắn với trường đại học, viện nghiên cứu và khu công nghiệp sẽ giúp doanh nghiệp kiểm chứng giải pháp trước khi đầu tư trên diện rộng. Cùng với đào tạo nhân lực có khả năng vận hành, tích hợp và cải tiến hệ thống, cách tiếp cận này có thể giúp Việt Nam không chỉ tiếp nhận công nghệ mà từng bước nâng cao năng lực làm chủ và phát triển các giải pháp phù hợp với nhu cầu trong nước.

Theo THU HẰNG (Báo Tin tức và Dân tộc)