Học sinh lập website để giới thiệu di tích Óc Eo

Cô Phạm Thị Phương Liên (giữa) cùng hai học sinh Lê Trọng Ân (bìa trái) và Huỳnh Gia Phát chia sẻ các tài liệu nghiên cứu về văn hóa Óc Eo để thực hiện website.

Từ thực tế nhiều học sinh sinh sống gần vùng di sản nhưng chưa hiểu sâu về văn hóa Óc Eo, cô Phạm Thị Phương Liên - giáo viên môn Ngữ văn Trường THPT Sóc Sơn trăn trở tìm cách giúp thế hệ trẻ tiếp cận di sản thuận lợi, hiệu quả hơn trong thời đại số. Trăn trở ấy càng thôi thúc khi tỉnh đang tích cực lập hồ sơ đệ trình UNESCO công nhận Khu di tích quốc gia đặc biệt Óc Eo - Ba Thê là di sản văn hóa thế giới, đòi hỏi sự quan tâm và chung tay gìn giữ của thế hệ trẻ.

Từ gợi ý của cô Liên, ý tưởng xây dựng bảo tàng số về văn hóa Óc Eo dần hình thành vào tháng 2/2026. Hai học sinh được chọn thực hiện là em Lê Trọng Ân (lớp 12A1) và Huỳnh Gia Phát (lớp 11A4). Dù lúc đầu còn nhiều bỡ ngỡ, chưa có nhiều hiểu biết về văn hóa Óc Eo, nhưng với sự hướng dẫn của cô Liên, hai em từng bước tiếp cận di sản, nuôi dưỡng niềm đam mê và ý thức trách nhiệm trong việc gìn giữ, quảng bá giá trị lịch sử quê hương.

Để xây dựng hệ sinh thái số gồm tour VR 360, bảo tàng 3D, kệ sách 3D và trò chơi tương tác “Học giả Óc Eo”, nhóm học sinh vượt qua nhiều khó khăn. Em Gia Phát phụ trách nội dung lịch sử cho biết quá trình thực hiện gặp trở ngại do thời tiết thất thường, trong khi các em phải bảo đảm việc học ở trường và tranh thủ thời gian thu thập tư liệu. Để nội dung có tính chính xác và khoa học, Phát cẩn thận đối chiếu tài liệu do Ban Quản lý Di tích văn hóa Óc Eo cung cấp, kiểm tra từng tên gọi, niên đại, chất liệu cổ vật trước khi đăng tải lên website.

Em Trọng Ân phụ trách kỹ thuật và thiết kế website gặp nhiều thách thức trong việc tối ưu chất lượng hình ảnh và tốc độ tải trang. Làm sao để mô hình 3D, ảnh VR 360 tái hiện chân thực vẻ đẹp của hiện vật nhưng vẫn vận hành mượt mà trên điện thoại thông minh sử dụng mạng 4G. Quá trình quay, chụp tại bảo tàng cũng gặp trở ngại do lớp kính trưng bày và hệ thống đèn chiếu chuyên dụng gây ra tình trạng đổ bóng gắt trên tượng đá, lóa sáng trên hiện vật vàng, khiến dữ liệu thô dễ bị bệt màu.

Không nản lòng, Ân và Phát chủ động học hỏi qua video chuyên ngành nước ngoài, diễn đàn công nghệ và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để tối ưu mã nguồn. Các em sử dụng kỹ thuật tối giản lưới đa giác (retopology/decimation) để giảm dung lượng file 3D mà vẫn giữ nguyên độ nổi khối, kết hợp lập trình cơ chế tải dữ liệu từng phần (lazy loading) để website vận hành trơn tru.

Cô Phạm Thị Phương Liên cùng hai học sinh Lê Trọng Ân (bìa trái) và Huỳnh Gia Phát tại buổi ra mắt website khuditichoceo.com do Trường Trung học phổ thông Sóc Sơn tổ chức.

Kinh phí thực hiện dự án cũng gặp khó khăn. Cô Liên cho biết nguồn kinh phí của trường hạn chế, chỉ hỗ trợ được một phần nhỏ, phần còn lại do giáo viên và học sinh tự đóng góp. Các khoản chi phí phát sinh trong quá trình đi lại, mua sắm thiết bị quay, chụp đều do cô trò cùng chia sẻ để duy trì tiến độ và hoàn thành dự án. Những nỗ lực của cô trò đã được đền đáp, ngày 19/10, website khuditichoceo.com chính thức ra mắt tại Trường THPT Sóc Sơn, mở ra cách tiếp cận mới trong học tập và tìm hiểu lịch sử địa phương.

Thầy Nguyễn Vĩnh Phúc, Phó Hiệu trưởng Trường THPT Sóc Sơn cho biết website không chỉ giúp học sinh trong trường tìm hiểu di sản sinh động thông qua không gian thực tế ảo mà còn mở rộng khả năng lan tỏa nhờ tích hợp các nền tảng mạng xã hội như Facebook, TikTok. Hiện kênh TikTok của dự án thu hút lượng tương tác lớn, góp phần đưa hình ảnh văn hóa Óc Eo đến gần hơn với đông đảo người xem.

Chia sẻ về thành quả của dự án, em Trọng Ân nói: “Em rất vui khi thấy các bạn trong trường hào hứng tham gia minigame tích điểm đổi quà hay thích thú xoay các mô hình cổ vật 3D. Lúc đó, mọi mệt mỏi đều tan biến”. Còn với em Gia Phát dự án không chỉ giúp em rèn luyện tính kiên trì, kỹ năng sống mà còn bồi đắp tình yêu đối với cội nguồn văn hóa dân tộc.

Thành công bước đầu của website khuditichoceo.com cho thấy học sinh ở khu vực nông thôn hoàn toàn có thể tiếp cận và làm chủ công nghệ. Bằng cách ứng dụng công nghệ số để giới thiệu di sản, cô trò Trường THPT Sóc Sơn góp phần đưa lịch sử quê hương đến gần hơn với thế hệ trẻ, giúp các giá trị văn hóa Óc Eo được tiếp nối và lan tỏa trong đời sống hôm nay.

PHƯƠNG LAN