Nuôi tôm đón Tết: Kỳ vọng lợi nhuận, thấp thỏm rủi ro

Ông Lê Đình Chiến, ngụ xã An Minh, kiểm tra độ lớn của tôm càng xanh nuôi trên ruộng lúa.

Trông chờ thị trường cuối năm

Khi lúa mùa trên đồng đất Miệt Thứ bước vào giai đoạn sinh trưởng, nhiều nông dân tranh thủ thả tôm càng xanh trên ruộng, tận dụng diện tích mặt nước để tăng thêm thu nhập. Mô hình lúa - tôm trở thành phương thức sản xuất quen thuộc, giúp người dân khai thác hiệu quả đất đai, tạo thêm nguồn thu bên cạnh cây lúa.

Tại ấp Cái Nước, xã An Biên, ông Phan Văn Giác có 1,5ha đất sản xuất lúa. Nhiều năm qua, sau khi xuống giống lúa, ông thường chuẩn bị vèo tôm càng xanh trước hơn 2 tháng để chủ động nguồn giống. Tôm được nuôi kết hợp trên ruộng, tận dụng thức ăn tự nhiên trong hệ thống mương bao và mặt ruộng, nhờ đó giảm một phần chi phí thức ăn công nghiệp.

Theo ông Giác, bình quân mỗi năm gia đình có thêm khoảng 10 - 15 triệu đồng từ bán tôm. Khoản thu không lớn nhưng góp phần trang trải phí sinh hoạt, nhất là dịp cuối năm. “Nuôi tôm trên ruộng lúa chủ yếu tận dụng mặt nước và nguồn thức ăn tự nhiên. Nếu tôm phát triển thuận lợi, đến dịp Tết có thêm khoản thu, nông dân cũng đỡ phần nào chi phí trong gia đình”, ông Giác cho biết.

Tuy nhiên, vụ nuôi năm nay khởi đầu trong bối cảnh giá tôm càng xanh giảm đáng kể. Đầu năm 2026, tôm cỡ khoảng 15 con/kg có giá 120.000 - 125.000 đồng/kg, nhưng đến thời điểm bắt đầu xuống giống lúa mùa giá chỉ còn khoảng 90.000 đồng/kg. Mức giảm này ảnh hưởng đến sản xuất của người nuôi, nhất là khi chi phí con giống, chăm sóc và công lao động vẫn phải bảo đảm. Dù vậy, nhiều hộ vẫn quyết định thả nuôi tôm, kỳ vọng nhu cầu tiêu thụ tăng vào những tháng cuối năm, nhất là dịp Tết.

Thêm nỗi lo thời tiết

Bên cạnh giá, thời tiết là yếu tố khiến người nuôi tôm thấp thỏm. Hiện tượng El Nino được dự báo duy trì cường độ mạnh đến rất mạnh trong những tháng cuối năm 2026 và đầu năm 2027, có thể làm gia tăng nguy cơ nắng nóng, thiếu hụt lượng mưa ở Nam Bộ. Diễn biến này đặt ra thách thức đối với việc duy trì nguồn nước và ổn định môi trường nuôi thủy sản.

Ông Danh Thanh Tèo, ngụ xã Đông Hòa, cho biết nắng nóng kéo dài xen kẽ những cơn mưa bất chợt khiến việc chăm sóc tôm gặp nhiều khó khăn. Khi nhiệt độ và môi trường nước thay đổi đột ngột, tôm dễ bị sốc, giảm ăn, yếu và chết rải rác. Mực nước trong mương bao thường không sâu như ao nuôi chuyên biệt nên khả năng chống chịu trước những đợt nắng nóng hạn chế. Ông Tèo nói: “Người nuôi phải thường xuyên kiểm tra mực nước, theo dõi sức ăn còn lại trong chộp và hoạt động của tôm. Nếu môi trường thay đổi mà không phát hiện kịp thời thì thiệt hại có thể tăng lên”.

Nông dân xã An Biên thu hoạch tôm càng xanh trước khi gieo sạ lúa vụ mùa 2026.

Thực tế trong nuôi tôm càng xanh, chất lượng nước ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và tốc độ sinh trưởng của tôm. Nắng nóng làm nhiệt độ nước tăng, mực nước giảm; chất hữu cơ tích tụ có thể khiến môi trường biến động, làm suy giảm oxy hòa tan và phát sinh khí độc. Vì vậy, người nuôi cần theo dõi các chỉ số pH, oxy hòa tan, duy trì mực nước thích hợp và kiểm soát lượng thức ăn, nhất là trong thời điểm chuyển mùa.

Một thách thức khác của mô hình lúa - tôm là phải bảo đảm điều kiện sinh trưởng cho cả lúa và tôm. Trong khi lúa cần phân bón, thuốc bảo vệ thực vật để phòng trừ sâu bệnh, tôm lại nhạy cảm với những thay đổi của môi trường nước và hóa chất nông nghiệp.

Ông Nguyễn Văn Cương, ngụ xã An Biên, cho rằng nông dân phải tính toán kỹ thời điểm sử dụng vật tư nông nghiệp, lựa chọn sản phẩm phù hợp để hạn chế ảnh hưởng đến tôm. “Làm lúa kết hợp nuôi tôm thì không thể chỉ chăm lo cho cây lúa hay con tôm riêng lẻ. Mọi khâu phải tính toán hài hòa từ điều tiết nước đến sử dụng vật tư nông nghiệp. Nếu lúa đạt năng suất nhưng tôm bị thiệt hại thì hiệu quả chung của mô hình cũng giảm”, ông Cương nói.

Để hạn chế rủi ro, theo kinh nghiệm của nhiều nông dân nuôi tôm thành công, người nuôi cần lựa chọn con giống khỏe, có nguồn gốc rõ ràng; chuẩn bị hệ thống mương bao đủ điều kiện cho tôm trú ẩn. Đồng thời, cần thường xuyên kiểm tra chất lượng nước và chủ động ứng phó khi thời tiết thay đổi nhằm duy trì môi trường nuôi ổn định, hạn chế dịch bệnh trên tôm.

AN LÂM