Dì kê – nghệ thuật sân khấu độc đáo của người Khmer Bảy Núi

Sân khấu Dì Kê thường được biểu diễn tại các dịp lễ, hội của đồng bào Khmer.

Từ lâu, sân khấu Dì Kê đã trở thành món ăn tinh thần quen thuộc của đồng bào Khmer ở vùng Bảy Núi. Tại xã Ô Lâm, các buổi biểu diễn thường diễn ra tại sân chùa, nhất là vào những dịp lễ hội quan trọng của phum, sóc. Sau những ngày lao động vất vả, bà con quây quần thưởng thức các vở diễn, cùng chia sẻ niềm vui và cảm nhận những giá trị văn hóa truyền thống được lưu truyền qua nhiều thế hệ.

Mỗi tiết mục Dì Kê có nét cuốn hút riêng.

Điểm đặc sắc của Dì Kê nằm ở tính tổng hợp trong nghệ thuật biểu diễn. Một vở diễn không chỉ có lời ca, tiếng nhạc mà còn kết hợp những động tác múa, diễn xuất và cách thể hiện bằng thơ, tạo nên không gian sân khấu sinh động. Các câu chuyện thường được xây dựng từ truyện cổ tích, thần thoại, tái hiện những tình huống trong cuộc sống với nội dung phong phú, giàu tính giáo dục.

Trên sân khấu, các diễn viên nam thường xuất hiện trong trang phục nhiều màu sắc, thể hiện nhân vật bằng nét mặt sinh động cùng những động tác mạnh mẽ, dứt khoát. Trong khi đó, diễn viên nữ tạo ấn tượng với những chiếc vòng lấp lánh nơi cổ tay, cổ chân, kết hợp giọng hát và điệu múa uyển chuyển, mềm mại. Sự tương phản nhưng hài hòa giữa nét mạnh mẽ và dịu dàng góp phần tạo nên sức cuốn hút riêng cho từng tiết mục.

Nội dung nghệ thuật dì kê ca ngợi cái thiện, tình yêu lứa đôi.

Không dừng lại ở giá trị giải trí, nghệ thuật Dì Kê còn gửi gắm những thông điệp nhân văn sâu sắc. Các vở diễn chủ yếu phục dựng những câu chuyện cổ tích, thần thoại, hướng con người đến việc rèn luyện đạo đức, xây dựng lối sống tốt đẹp. Nội dung thường đề cao cái thiện, ca ngợi tình yêu đôi lứa, tình người, đồng thời lên án cái ác, cái xấu. Những câu chuyện có kết thúc tốt đẹp giúp người xem thêm tin tưởng vào công lý và những giá trị tích cực trong cuộc sống.

Sân khấu Dì Kê ngày càng được người dân đón nhận.

Thông qua các vở diễn, những thăng trầm lịch sử và sinh hoạt của đồng bào Khmer được tái hiện sinh động. Đáng chú ý, loại hình nghệ thuật này còn được cộng đồng người Kinh, người Hoa sinh sống ở vùng Bảy Núi đón nhận, góp phần tăng cường sự thấu hiểu, sẻ chia giữa các dân tộc.

Phó Chủ tịch UBND xã Ô Lâm Néang Sâm Bô cho biết, nghệ thuật sân khấu Dì Kê của đồng bào Khmer là tài sản văn hóa vô giá. Với những giá trị tiêu biểu về lịch sử, văn hóa truyền thống và khả năng gắn kết cộng đồng, ngày 2/3/2023, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ban hành Quyết định số 160/QĐ-BVHTTDL, đưa nghệ thuật trình diễn sân khấu Dì Kê của đồng bào Khmer xã Ô Lâm vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Đây là sự ghi nhận quan trọng đối với những đóng góp của cộng đồng trong việc gìn giữ, trao truyền loại hình nghệ thuật dân gian độc đáo.

Sân khấu Dì Kê đã trở thành món ăn tinh thần quen thuộc của đồng bào Khmer ở vùng Bảy Núi.

Giữa nhịp sống ngày càng đổi thay, tiếng nhạc, lời ca và những điệu múa Dì Kê vẫn mang theo ký ức văn hóa của đồng bào Khmer Bảy Núi. Gìn giữ nghệ thuật Dì Kê không chỉ là bảo tồn một loại hình sân khấu dân gian, mà còn là gìn giữ bản sắc, bồi đắp đời sống tinh thần và phát huy sự đoàn kết giữa các dân tộc trên quê hương An Giang.

ĐỨC TOÀN