Điểm kết nối chiến lược trong quan hệ hợp tác hữu nghị Việt - Trung

Hợp tác đa sắc diện

Những kết quả hợp tác thời gian qua cho thấy Hải Phòng đang định hình vị thế là một "cửa ngõ chiến lược" trong quan hệ Việt - Trung, đồng thời mở ra nhiều cơ hội phát triển mới cho thành phố.

Năm 2025, kim ngạch nhập khẩu của Hải Phòng từ thị trường Trung Quốc đạt trên 7,6 tỷ USD. Các mặt hàng chủ lực gồm thiết bị điện và linh kiện điện tử, máy móc cơ khí, nhựa và sản phẩm nhựa, thép, cùng các dụng cụ quang học, điện ảnh, đo lường và y tế. Ở chiều ngược lại, xuất khẩu sang Trung Quốc đạt trên 1,7 tỷ USD, tập trung vào điện tử, cơ khí, giày dép, dệt may và đồ chơi.

Trong ba tháng đầu năm 2026, kim ngạch nhập khẩu giữa Hải Phòng - Trung Quốc đạt trên 2 tỷ USD, tăng 48,26% so với cùng kỳ năm trước. Kim ngạch xuất khẩu đạt trên 467 triệu USD, tăng 56,97% so với cùng kỳ.

Cũng trong thời điểm này, tổng thu hút vốn đầu tư nước ngoài (FDI) trên toàn thành phố đạt 716 triệu USD, tăng 38,7% so với cùng kỳ năm trước, đạt 18,8% kế hoạch thu hút 2026. Trong đó, thu hút FDI Trung Quốc (Đài Loan, Hong Kong, Trung Quốc Đại Lục) đạt 322,48 triệu USD (cấp mới đạt 34,03 triệu USD; điều chỉnh tăng vốn đạt 287,18 triệu USD; thu hút qua hình thức góp vốn, mua cổ phần, mua phần vốn góp đạt 1,27 triệu USD).

Trước đó, vào trung tuần tháng 2/2025, tại Chi nhánh Cảng Tân Vũ (Cảng Hải Phòng), dưới sự chứng kiến của lãnh đạo hai bên, doanh nghiệp Hải Phòng và Quảng Tây đã khai trương tuyến dịch vụ mới kết nối giữa Cảng Vịnh Bắc Bộ (Quảng Tây, Trung Quốc) - Cảng Hải Phòng - Cảng Kolkata (Ấn Độ). Sự kiện là một dấu mốc quan trọng của ngành hàng hải khu vực, mở ra cánh cửa kết nối chiến lược và cơ hội phát triển mạnh mẽ trong giao thương giữa Việt Nam, Trung Quốc và Ấn Độ.

Tại sự kiện này, ông Lưu Thắng Hữu, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Tập đoàn Cảng vụ quốc tế Vịnh Bắc Bộ Quảng Tây đã bày tỏ tin tưởng, sự kiện sẽ là bước tiến quan trọng không ngừng làm sâu sắc hơn mối quan hệ hợp tác giữa Việt Nam và Trung Quốc trong lĩnh vực cảng biển và logistics; thúc đẩy hợp tác kinh tế, thương mại và sự giao lưu hữu nghị giữa nhân dân hai nước.

Hải Phòng hiện là địa phương duy nhất ở miền Bắc Việt Nam hội tụ đầy đủ cả 5 loại hình giao thông, đồng thời sở hữu hệ thống cảng biển nước sâu hiện đại, sân bay quốc tế và mạng lưới kết nối liên vùng. Phát huy lợi thế này, thành phố vừa tập trung thúc đẩy "kết nối cứng" về hạ tầng giao thông, logistics, cảng biển và đường sắt tiêu chuẩn, vừa chú trọng mở rộng "kết nối mềm" thông qua triển khai hải quan thông minh, phát triển logistics số, nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho lưu thông hàng hóa xuyên biên giới.

Song song với thương mại, Hải Phòng tích cực tham gia các hoạt động xúc tiến đầu tư quốc tế. Thành phố thường xuyên góp mặt tại Hội chợ Trung Quốc - ASEAN, sự kiện thương mại uy tín và quy mô lớn nhất tại Quảng Tây, Trung Quốc. Tại đây, Hải Phòng giới thiệu sản phẩm đặc trưng, chính sách thu hút đầu tư, cùng các ấn phẩm quảng bá du lịch như Vịnh Lan Hạ, hình ảnh địa danh nổi tiếng và video clip giới thiệu tiềm năng phát triển.

Vào trung tuần tháng 2/2026, tại Hội nghị lần thứ 17 của Ủy ban Công tác liên hợp giữa 5 tỉnh, thành phố của Việt Nam gồm: Quảng Ninh, Lạng Sơn, Cao Bằng, Tuyên Quang, Hải Phòng và Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây (Trung Quốc), diễn ra tại thành phố Nam Ninh, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hải Phòng Hoàng Minh Cường nhấn mạnh, từ năm 2026, Hải Phòng tham dự hội nghị với tư cách thành viên chính thức. Đây là bước ngoặt mở ra cơ hội để thành phố tham gia sâu rộng hơn vào cơ chế đối thoại cởi mở, thúc đẩy hợp tác đa lĩnh vực, qua đó đóng góp thiết thực vào quan hệ Đối tác hợp tác chiến lược toàn diện Việt Nam - Trung Quốc, đồng thời tăng cường gắn kết giữa Hải Phòng với các địa phương trong nước và Quảng Tây.

Đón đầu cơ hội mới

Theo Giám đốc Sở Ngoại vụ Hải Phòng Trần Thị Quỳnh Trang, không chỉ dừng lại ở thương mại, Hải Phòng đã thiết lập quan hệ hữu nghị với nhiều địa phương lớn của Trung Quốc như Thiên Tân, Nam Ninh, Ninh Ba, Thâm Quyến, Phật Sơn… và từ tháng 2/2026 chính thức tham gia cơ chế hợp tác giữa năm địa phương Việt Nam (Quảng Ninh, Lạng Sơn, Cao Bằng, Tuyên Quang, Hải Phòng) và Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây.

Các thỏa thuận hợp tác được triển khai đồng bộ trên nhiều lĩnh vực: giáo dục, đào tạo cán bộ, văn hóa - du lịch, giao thông vận tải, y tế và đặc biệt là trí tuệ nhân tạo. Từ năm 2025 đến nay, hai bên đã tổ chức khoảng 21 đoàn trao đổi, trong đó có nhiều chuyến thăm cấp cao. Tiêu biểu là chuyến thăm của Bí thư Khu ủy Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây Trần Cương (2/2025), Chủ tịch Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây Vi Thao (11/2025) và chuyến thăm Quảng Tây của Bí thư Thành ủy Hải Phòng Lê Tiến Châu vào tháng 2/2026.

Trong lĩnh vực giáo dục, Sở Giáo dục và Đào tạo Hải Phòng đã tham gia vào cơ chế hội nghị trao đổi công tác giáo dục giữa Sở Giáo dục và Đào tạo các tỉnh, thành phố: Quảng Ninh, Lạng Sơn, Cao Bằng, Tuyên Quang, Hải Phòng và Sở Giáo dục Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây và ký kết Biên bản hội nghị với nhiều nội dung hợp tác trong lĩnh vực giáo dục. Bên cạnh đó, Trường Đại học Hải Phòng duy trì triển khai hợp tác, trao đổi sinh viên, giảng viên với một số trường tại Quảng Tây như: Đại học Dân tộc Quảng Tây, Học viện Sư phạm Dân tộc Quảng Tây, Học viện Kỹ thuật ngành nghề Quảng Tây. Năm học 2026 - 2027, Chính quyền Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây thông báo cấp cho Hải Phòng 5 suất học bổng toàn phần tại 5 trường đại học tại Quảng Tây.

Trong đào tạo cán bộ, Hải Phòng đã cử 19 cán bộ tham dự các lớp bồi dưỡng chuyên đề về trí tuệ nhân tạo tại Quảng Tây. Theo kế hoạch, phía Quảng Tây sẽ tổ chức lớp đào tạo về trí tuệ nhân tạo cho 25 cán bộ, công chức Đảng và chính quyền của thành phố trong tháng 5/2026.

Đối với lĩnh vực văn hóa - du lịch, Hải Phòng và Quảng Tây duy trì trao đổi đoàn nghệ thuật, tham gia các lễ hội lớn như Lễ hội Hoa Phượng Đỏ tại Hải Phòng, Tuần lễ di sản văn hóa phi vật thể Trung Quốc - ASEAN tại Nam Ninh, Liên hoan dân ca Nam Ninh. Đường bay charter Nam Ninh - Hải Phòng khai thác từ tháng 1/2025 đã góp phần thúc đẩy du lịch hai bên.

Hoạt động giao lưu nhân dân cũng diễn ra sôi nổi, tăng cường hiểu biết và gắn kết. Tiêu biểu là các chương trình giao lưu công chức hữu nghị, “Trại hè học tập đỏ” giữa giáo viên và sinh viên, giao lưu phụ nữ tại Diễn đàn hợp tác phát triển phụ nữ ASEAN, hay hoạt động của Thành Đoàn Hải Phòng với Khu Đoàn Quảng Tây.

Giám đốc Sở Ngoại vụ Hải Phòng Trần Thị Quỳnh Trang cho rằng, hợp tác giáo dục và đào tạo cán bộ không chỉ nâng cao năng lực nhân sự mà còn tạo nền tảng cho hợp tác công nghệ cao trong tương lai. Việc đưa trí tuệ nhân tạo vào chương trình hợp tác cho thấy Hải Phòng đang bắt kịp xu thế chuyển đổi số toàn cầu, đồng thời mở ra cơ hội ứng dụng AI trong quản lý đô thị thông minh, y tế dự phòng và sản xuất công nghiệp.

Hợp tác giữa Hải Phòng và các địa phương Trung Quốc đang phát triển toàn diện, từ thương mại, logistics, y tế đến giáo dục, văn hóa và trí tuệ nhân tạo. Với vị thế là cửa ngõ chiến lược, Hải Phòng không chỉ là điểm đến đầu tư mà còn là trung tâm hợp tác đa lĩnh vực, góp phần củng cố quan hệ hữu nghị Việt Nam - Trung Quốc trong giai đoạn mới.

Mở rộng quan hệ và hợp tác đối ngoại cũng là một trong những nội dung chỉ đạo quan trọng mà Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nêu tại buổi làm việc với Ban Chấp hành Đảng bộ thành phố mới đây: "Trong kỷ nguyên mới, Hải Phòng tiếp tục khẳng định vai trò là trung tâm công nghiệp và cảng biển trọng yếu của cả nước, thể hiện rõ khát vọng phát triển mạnh mẽ cùng tinh thần tiên phong của một thành phố cảng anh hùng".