Doanh nghiệp Nhà nước hút dòng tiền

Những phiên gần đây, nhóm cổ phiếu thuộc các tổng công ty, tập đoàn Nhà nước đồng loạt “dậy sóng”. Đặc biệt trong đà tăng mạnh lên đỉnh lịch sử hôm 7/1, nhiều mã của công ty Nhà nước tăng kịch trần.

Nổi bật nhất là cổ phiếu GAS của Tổng công ty Khí Việt Nam khi ghi nhận chuỗi ba phiên tăng trần liên tiếp, lên mức 88.500 đồng/cổ phiếu. Đà tăng ấn tượng này đưa GAS tiến sát vùng đỉnh lịch sử quanh 90.000 đồng/cổ phiếu, từng được thiết lập vào tháng 6/2022.

Cổ phiếu BVH của Tập đoàn Bảo Việt cũng có phiên tăng trần thứ hai liên tiếp, chốt tại 65.500 đồng/cổ phiếu. Đây là mức giá cao nhất trong vòng 5 năm qua.

Tương tự, mã KSV của Tổng công ty Khoáng sản TKV tăng hết biên độ phiên thứ tư liên tiếp, hay cổ phiếu GVR của Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam, mã BSR của Lọc hóa dầu Bình Sơn, mã PLX của Petrolimex… đồng loạt tăng kịch trần, thu hút dòng tiền trên thị trường.

Lý giải cho hiện tượng trên, các chuyên gia phân tích từ công ty chứng khoán cho biết có khả năng Nghị quyết riêng về Kinh tế Nhà nước dự kiến được ban hành đã tạo cú huých cho nhóm cổ phiếu này.

Công nhân dầu khí (Ảnh: Website PV GAS).

Chuyên gia cũng dự báo, nhóm doanh nghiệp niêm yết có vốn Nhà nước sẽ trở thành tâm điểm mới của thị trường chứng khoán trong năm 2026. Hiện khối doanh nghiệp Nhà nước đang đóng góp khoảng 29% GDP, giữ vị thế đầu ngành về tổng tài sản, doanh thu và thị phần, thậm chí nắm lợi thế độc quyền trong nhiều lĩnh vực then chốt như hàng không, dầu khí.

Năm 2025, Nghị quyết 68 đã thổi hơi nóng vào nhóm khu vực kinh tế tư nhân, thì sang năm nay, kỳ vọng đang được đặt vào các doanh nghiệp niêm yết có vốn Nhà nước.

Mới nhất, dự thảo Quyết định của Thủ tướng về tiêu chí phân loại doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp có vốn nhà nước thực hiện cơ cấu lại vốn nhà nước đang được Bộ Tài chính lấy ý kiến rộng rãi đã đề xuất tiêu chí phân loại và đối tượng áp dụng.

Theo các chuyên gia, những chính sách cơ chế mới cũng được kỳ vọng sẽ tạo hành lang pháp lý rõ ràng cho việc sắp xếp lại các khoản đầu tư của doanh nghiệp Nhà nước, qua đó thúc đẩy tiến trình thoái vốn, niêm yết và cổ phần hóa - những hoạt động đã chững lại trong thời gian qua.

Dù nắm trong tay lượng tài sản lớn cũng như vị thế dẫn đầu của loạt ngành nghề chủ chốt, song hiệu quả hoạt động nhìn chung vẫn chưa tương xứng với quy mô và tiềm lực, chuyên gia của Chứng khoán MB chia sẻ tại báo cáo mới đây. Theo đó, nếu các nút thắt này được tháo gỡ, doanh nghiệp Nhà nước có thể bước vào giai đoạn tăng tốc mới.

Nguy cơ bị hủy tư cách đại chúng bất đắc dĩ

Dù hút dòng tiền, song các công ty có vốn Nhà nước với cơ cấu cổ đông cô đặc đang đối mặt với nguy cơ bị hủy tư cách đại chúng. Câu chuyện "nóng" này đang diễn ra trên thị trường chứng khoán đầu năm nay khiến nhiều "ông lớn" dầu khí, khoáng sản từ PV GAS, PV GAS D đến Vimico đang tìm hướng xử lý.

Đơn cử, tại Công ty cổ phần Phân phối Khí thấp áp Dầu khí Việt Nam (PV GAS D, mã chứng khoán: PGD), tính đến 8/12/2025 đang có tổng cộng 1.645 cổ đông. Dù thế, doanh nghiệp chỉ có 3 cổ đông lớn là Tổng Công ty Khí Việt Nam (PV GAS, hiện là cổ đông mẹ nắm giữ 50,5% vốn điều lệ), Tokyo Gas Asia Pte.Ltd (nắm 25% vốn) và Saibu Gas Holdings Co., Ltd (sở hữu 21% vốn) đã chiếm đến 96,5% vốn công ty.

Với cơ cấu sở hữu này, PV GAS D chưa đáp ứng điều kiện công ty đại chúng theo quy định tại Điểm a Khoản 1 Điều 32 Luật Chứng khoán số 54/2019, đã được sửa đổi, bổ sung tại Luật số 56/2024. Cụ thể, doanh nghiệp chưa đảm bảo tỷ lệ tối thiểu 10% số cổ phiếu có quyền biểu quyết do ít nhất 100 nhà đầu tư không phải cổ đông lớn nắm giữ.

Doanh nghiệp cho hay đang tìm phương án xử lý. Việc cơ cấu cổ đông quá cô đặc tuy thể hiện sự gắn bó của các đối tác chiến lược nhưng lại tạo ra rào cản về tính thanh khoản và tuân thủ quy định đại chúng trên thị trường chứng khoán.

Công ty mẹ là PV GAS cũng đang ở hoàn cảnh tương tự. Trước đó ít ngày, PV GAS cũng công bố thông tin tương tự khi Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (PVN) nắm giữ tới 95,76% cổ phần. Tỷ lệ sở hữu của các nhà đầu tư nhỏ lẻ bên ngoài tại "ông lớn" đầu ngành khí này chỉ đạt 4,24%, thấp hơn nhiều so với mức tối thiểu 10% theo luật định.

Theo Dân Trí