Giải bài toán rác thải sinh hoạt ở An Giang

Bãi rác Mương Đào, phường Hà Tiên. Ảnh: THÙY TRANG

Những điểm nghẽn ở cơ sở

Tại phường Hà Tiên, công tác thu gom, xử lý rác sinh hoạt còn nhiều khó khăn, từ phân loại tại nguồn, phương tiện thu gom đến khâu xử lý cuối cùng. Phó Chủ tịch UBND phường Hà Tiên Phạm Khắc PhaRa cho biết địa phương tuyên truyền, vận động người dân phân loại rác tại nguồn. Tuy nhiên, phương tiện thu gom chưa được thiết kế riêng cho từng nhóm rác nên rác sau khi phân loại tại hộ gia đình bị trộn lẫn trong quá trình thu gom, vận chuyển. Địa bàn quản lý rộng hơn sau sắp xếp đơn vị hành chính tạo áp lực cho công tác môi trường, trong khi đó nhân lực hạn chế, ảnh hưởng đến việc kiểm tra, xử lý các vấn đề môi trường phát sinh trên địa bàn.

Hiện rác sinh hoạt của phường Hà Tiên được vận chuyển về bãi rác Mương Đào, chủ yếu xử lý bằng hình thức chôn lấp. Khu xử lý có diện tích quy hoạch 12,33ha, trong đó hơn 6ha được sử dụng. Trước áp lực tiếp nhận rác của Hà Tiên và một số địa bàn lân cận, địa phương bổ sung khoảng 11ha đất còn trống vào quy hoạch, nâng tổng diện tích khu xử lý khoảng 23,3ha.

Theo ông Phạm Khắc PhaRa, mở rộng diện tích bãi rác là giải pháp trước mắt, địa phương đang tìm nhà đầu tư thực hiện phân loại, xử lý rác tại khu vực này. Định hướng của phường là tận dụng rác hữu cơ để sản xuất phân hữu cơ phục vụ nông nghiệp sạch, cây xanh đô thị; phần rác vô cơ sau xử lý có thể làm nhiên liệu cho các nhà máy xi măng ở Kiên Lương.

Tại phường Rạch Giá, lượng rác phát sinh lớn do mật độ dân cư cao, hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ đan xen trong khu dân cư. Phó Chủ tịch UBND phường Rạch Giá Dương Hồng Tuấn cho biết mỗi năm địa bàn phường phát sinh khoảng 92.198 tấn chất thải rắn sinh hoạt, tương đương hơn 252 tấn/ngày. Lượng rác được thu gom, vận chuyển và xử lý khoảng 90.355 tấn/năm, tương đương gần 248 tấn/ngày, đạt khoảng 98%.

Rác sau thu gom được vận chuyển về nhà máy xử lý rác Tâm Sinh Nghĩa để xử lý. Trên địa bàn phường không bố trí bãi chôn lấp tập trung. Tuy nhiên, tỷ lệ thu gom cao không đồng nghĩa bài toán rác được giải quyết triệt để. Theo ông Dương Hồng Tuấn, tại một số thời điểm xảy ra tình trạng rác tồn đọng, thu gom chưa kịp thời. Rác thải xây dựng, rác cồng kềnh còn bị đổ không đúng quy định tại một số khu đất trống, ven sông, kênh, rạch và khu vực công cộng.

Để hạn chế tình trạng này, phường rà soát các điểm phát sinh rác tự phát, bố trí lực lượng theo dõi và lắp đặt 5 camera giám sát tại các vị trí trọng điểm. Địa phương xử lý 5 trường hợp đổ rác sai quy định, trong đó, xử phạt hành chính 3 trường hợp, với tổng số tiền 2,25 triệu đồng, nhắc nhở 2 trường hợp.

Đồng bộ từ thu gom đến xử lý

Những khó khăn từ cơ sở cho thấy bài toán rác thải sinh hoạt không chỉ nằm ở khâu thu gom mà còn ở năng lực xử lý và hạ tầng tiếp nhận sau thu gom. Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh An Giang, toàn tỉnh hiện phát sinh khoảng 2.274 tấn rác sinh hoạt/ngày, trong khi tỷ lệ thu gom đạt khoảng 76,4%. Tỷ lệ thu gom giữa khu vực đô thị và nông thôn còn chênh lệch. Đáng chú ý, khoảng 687 tấn rác/ngày được đưa đến các bãi rác lộ thiên, bên cạnh lượng rác được đưa vào các cơ sở chôn lấp và nhà máy xử lý. Một số khu xử lý chịu áp lực quá tải đòi hỏi đầu tư, nâng cấp và thay đổi công nghệ theo hướng phù hợp hơn.

Nhóm Phú Quốc sạch và xanh thu gom rác thải trên sông Dương Đông. Ảnh: Nhóm Phú Quốc sạch và xanh cung cấp

Với lượng rác phát sinh lớn, việc xử lý chủ yếu bằng chôn lấp tạo áp lực lên quỹ đất và tiềm ẩn nguy cơ ô nhiễm môi trường. Trong khi đó, khoảng 55 - 65% thành phần rác sinh hoạt của tỉnh là chất hữu cơ và 15 - 20% có khả năng tái chế. Đây là nguồn tài nguyên có thể thu hồi, tái sử dụng nếu được phân loại và xử lý phù hợp. Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh An Giang Lê Hữu Toàn cho biết, mục tiêu đến năm 2030 toàn bộ rác thải phát sinh trên địa bàn tỉnh được xử lý, chấm dứt tình trạng đổ rác lộ thiên; sau năm 2030 không chôn lấp rác mà chuyển sang xử lý tại các nhà máy. Để thực hiện mục tiêu này, ngành nông nghiệp và môi trường tập trung rà soát, hoàn thiện quy hoạch các khu, cụm xử lý chất thải; xác định nhu cầu, công suất, công nghệ, nguồn lực đầu tư, cơ chế giá dịch vụ và các điều kiện cần thiết để thu hút doanh nghiệp đầu tư nhà máy xử lý rác.

Tỉnh ưu tiên mời gọi doanh nghiệp đầu tư các nhà máy xử lý rác với công nghệ xanh, sạch, hạn chế tác động đến môi trường và có khả năng triển khai nhanh. Ngành nông nghiệp và môi trường phối hợp các sở, ngành liên quan tháo gỡ vướng mắc để các cơ sở, nhà máy xử lý rác hoàn thành và sớm đưa vào vận hành, ưu tiên những khu vực đang chịu áp lực lớn về lượng rác phát sinh.

Về lâu dài, tỉnh từng bước giảm chôn lấp, tăng tái chế, tái sử dụng, xử lý chất thải hữu cơ, sản xuất phân bón, nhiên liệu từ rác và thu hồi năng lượng. Kế hoạch phân loại rác tại nguồn được triển khai gắn với việc hoàn thiện các điểm tập kết, trung chuyển; bố trí phương tiện thu gom phù hợp và cơ sở tiếp nhận, xử lý rác sau phân loại. Đây là khâu quan trọng để giảm lượng rác phải chôn lấp, nâng hiệu quả xử lý và từng bước biến rác thải thành nguồn tài nguyên giá trị.

THÙY TRANG