Hai kịch bản El Nino tác động tới Việt Nam

Lòng hồ thủy điện Sơn La ở khu vực Mường Lay (Điện Biên) cạn trơ đáy năm 2023 - Ảnh: NGUYỄN KHÁNH

Theo báo cáo dự báo El Nino vừa được Cục Khí tượng thủy văn (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) công bố ngày 21/07, El Nino đã hình thành và có khả năng tiếp tục ảnh hưởng đến điều kiện khí tượng thủy văn nước ta trong nửa cuối năm 2026 và một phần năm 2027.

Mức độ tác động thực tế không chỉ phụ thuộc vào cường độ và thời gian duy trì của El Nino, mà còn phụ thuộc vào phân bố mưa, điều kiện nguồn nước đầu mùa khô, khả năng tích nước và điều tiết hồ chứa, dòng chảy,...

Do đó cơ quan khí tượng xây dựng hai kịch bản rủi ro được xây dựng nhằm hỗ trợ theo dõi, cập nhật nhận định và tham khảo trong rà soát phương án ứng phó.

Kịch bản rủi ro cao

Kịch bản này tương ứng với El Nino cường độ trung bình đến mạnh và suy yếu dần trong những tháng đầu năm 2027.

Khi đó, nhiệt độ mặt nước biển khu vực Nino 3.4 duy trì trong khoảng từ +1°C đến dưới +2°C và suy yếu dần từ cuối mùa đông 2026-2027, với xác suất khoảng 88-98%.

Với kịch bản này, nhiệt độ trung bình trên phạm vi cả nước phổ biến cao hơn trung bình nhiều năm khoảng 0,5-1°C, số ngày nắng nóng gia tăng, đặc biệt tại Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ, Duyên hải Nam Trung Bộ, cao nguyên Trung Bộ (Tây Nguyên) và Nam Bộ.

Các đợt nắng nóng có xu hướng xuất hiện sớm và kéo dài hơn trung bình nhiều năm, làm gia tăng nhu cầu sử dụng điện, nước sinh hoạt và nước tưới.

Lượng mưa trong mùa mưa năm 2026 dự báo thiếu hụt phổ biến 10-20%, cục bộ trên 25% tại Duyên hải Nam Trung Bộ.

Dòng chảy trên nhiều lưu vực sông giảm khoảng 10-20%, làm giảm khả năng tích nước của hồ chứa trước mùa khô.

Mùa mưa tại Duyên hải Nam Trung Bộ, Tây Nguyên và Nam Bộ có khả năng kết thúc sớm, kéo dài thời gian thiếu nước vào cuối mùa khô 2026-2027.

Do đó nguy cơ hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn được đánh giá ở mức cao, tập trung tại Duyên hải Nam Trung Bộ, cao nguyên Trung Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long.

Xâm nhập mặn ở miền Tây có khả năng xuất hiện sớm và lấn sâu hơn trung bình nhiều năm, ảnh hưởng đến cấp nước sinh hoạt và sản xuất tại các địa phương ven biển.

Đối với năng lượng, lượng nước về các hồ thủy điện giảm có thể làm giảm khả năng phát điện vào cuối mùa khô.

Khu vực Đồng bằng sông Cửu Long có nguy cơ xảy ra hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn trong mùa khô năm 2026-2027 - Ảnh: Tư liệu

Kịch bản rủi ro rất cao

Kịch bản này ứng với khả năng El Nino rất mạnh, kéo dài đến giữa năm 2027, khi chỉ số Nino 3.4 đạt từ +2°C trở lên và duy trì ở mức này.

Xác suất Nino 3.4 đạt ngưỡng rất mạnh trong giai đoạn cao nhất khoảng 60-65%. Tuy nhiên, khả năng duy trì đến giữa năm 2027 vẫn còn bất định, cần tiếp tục cập nhật.

Trong kịch bản này, nhiệt độ trung bình cả nước có thể cao hơn trung bình nhiều năm 1-2°C. Nắng nóng có khả năng đến sớm, kéo dài và gay gắt hơn, nhất là giai đoạn tháng 3 đến tháng 6-2027.

Lượng mưa mùa mưa năm 2026 có thể thiếu hụt phổ biến 20-40%, cục bộ trên 50% ở Duyên hải Nam Trung Bộ. Dòng chảy trên nhiều lưu vực sông giảm 20-40%, khiến các hồ thủy lợi, thủy điện khó tích nước.

Nếu El Nino kéo dài sang thời kỳ chuyển mùa, mùa mưa năm 2027 có nguy cơ đến muộn hơn trung bình nhiều năm, nhất là ở cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ, khiến tình trạng thiếu nước kéo dài và nguồn nước chậm phục hồi.

Nguy cơ hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn được đánh giá ở mức rất cao. Xâm nhập mặn ở Đồng bằng sông Cửu Long có thể đạt mức tương đương các đợt El Nino rất mạnh trước đây.

Nhiều hồ chứa nhỏ và vừa ở Duyên hải Nam Trung Bộ, Tây Nguyên có nguy cơ không tích đủ nước phục vụ sản xuất vụ hè thu và sinh hoạt.

Lượng nước về các hồ thủy điện lớn, nhất là hệ thống sông Đà, có thể giảm đáng kể, trong khi nhu cầu điện tăng cao do nắng nóng kéo dài, gây thêm áp lực bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.

Các vùng có khả năng chịu tác động lớn nhất gồm Duyên hải Nam Trung Bộ, Tây Nguyên và Đồng bằng sông Cửu Long. Tiếp theo là Thanh Hóa - Huế, đồng bằng Bắc Bộ và Tây Bắc, nơi nguy cơ thiếu nước cục bộ và nắng nóng kéo dài có thể gia tăng vào cuối mùa khô.

Theo Báo Tuổi Trẻ