Kéo người nghiện ma túy trở lại cộng đồng

Các bệnh nhân điều trị Methadone đến uống thuốc mỗi ngày tại Cơ sở điều trị Methadone Long Xuyên. Ảnh: HẠNH CHÂU

Tái hòa nhập cộng đồng

6 giờ 30 phút sáng, khi nhiều tuyến đường ở phường Long Xuyên còn chưa đông đúc, trước Cơ sở điều trị Methadone Long Xuyên đã có những chiếc xe máy dừng lại. Từng người bước vào, đưa thẻ điều trị, ký xác nhận, uống thuốc rồi nhanh chóng rời đi để bắt đầu một ngày lao động.

Đều đặn suốt gần 14 năm qua, Cơ sở điều trị Methadone Long Xuyên mở cửa từ sáng sớm để đón những bệnh nhân lệ thuộc các chất dạng thuốc phiện. Thuốc được cấp miễn phí. Quy trình diễn ra nhanh gọn nhưng được kiểm soát chặt chẽ, từ đối chiếu hồ sơ, tư vấn đến cấp, phát thuốc và theo dõi người bệnh uống thuốc tại chỗ.

Theo anh Nguyễn Văn Hậu - y sĩ tư vấn kiêm điều dưỡng Cơ sở điều trị Methadone Long Xuyên, việc điều trị Methadone giúp người nghiện ma túy triệt tiêu cảm giác thèm heroin, từng bước cắt đứt sự lệ thuộc vào ma túy. Khi sức khỏe ổn định, họ có việc làm, có thu nhập.

Bác sĩ Nguyễn Minh Tân - Giám đốc Trung tâm Y tế Long Xuyên, Trưởng Cơ sở điều trị Methadone Long Xuyên cho biết 6 tháng đầu năm 2026 có 590 lượt thu dung, hiện còn 87 bệnh nhân đang uống thuốc hằng ngày tại cơ sở. Qua gần 14 năm triển khai đã có 53 bệnh nhân giảm liều thành công và hoàn thành chương trình điều trị. Nhiều người khác đang tiếp tục từng bước giảm liều để trở lại cuộc sống bình thường.

Chị N.T.V hiện buôn bán quần áo tại phường Long Xuyên kể trước đây chị bị chồng cũ rủ rê sử dụng heroin. Chị làm được bao nhiêu tiền cũng đổ hết vào ma túy. “Từ ngày điều trị Methadone, tôi không còn cảm giác thèm thuốc nữa, có thể buôn bán, kiếm tiền và sống bình thường như mọi người. Giờ gặp những người còn nghiện, tôi khuyên họ đến điều trị để làm lại cuộc đời”, chị V cho biết.

Câu chuyện của anh N.V.T - thợ xây ở xã Thoại Sơn cũng tương tự. Anh T từng tiêu tốn gần 200.000 đồng mỗi ngày để mua heroin. “Giờ uống Methadone, tôi thấy khỏe, không còn thèm ma túy nữa, có sức đi làm nuôi gia đình, tôi mới thấy mình đã từng sai lầm”, anh T nói.

Theo bác sĩ Phạm Thị Mỹ Dung - phụ trách hỗ trợ khám, chữa bệnh cho bệnh nhân tại Cơ sở điều trị Methadone Long Xuyên, mỗi bệnh nhân không chỉ được phát thuốc mà còn được tư vấn tâm lý, theo dõi sức khỏe, xét nghiệm và hỗ trợ dự phòng lây nhiễm HIV, viêm gan B, viêm gan C. Là người nhiều năm đồng hành cùng bệnh nhân cai nghiện, anh Hậu cho biết niềm vui lớn nhất của đội ngũ y tế là nhìn thấy người bệnh dần hồi phục sức khỏe, ổn định tinh thần, tìm được việc làm và có thể chăm lo cho gia đình. “Nhiều người đến đây trong tình trạng sức khỏe suy kiệt, tinh thần sa sút. Sau quá trình điều trị, họ khỏe hơn, có thể lao động có thu nhập, giảm bớt gánh nặng cho gia đình và xã hội”, anh Hậu nói.

Những câu chuyện ấy cho thấy điều trị Methadone không chỉ là một giải pháp y tế mà còn là quá trình giúp người nghiện tìm lại giá trị của bản thân và cơ hội tái hòa nhập cộng đồng.

Cần hình thành chuỗi phối hợp đồng bộ

Dẫu vậy, cuộc chiến chống ma túy vẫn còn nhiều thách thức. Ngành y tế An Giang đánh giá sự xuất hiện ngày càng nhiều của các loại ma túy tổng hợp đã làm thay đổi mô hình cai nghiện truyền thống. Trong khi Methadone chỉ điều trị hiệu quả đối với nhóm nghiện các chất dạng thuốc phiện thì người sử dụng ma túy tổng hợp cần những phác đồ can thiệp tâm thần và tâm lý phức tạp hơn.

Một khó khăn khác là tình trạng người bệnh bỏ điều trị do đi làm ăn xa, hoàn cảnh kinh tế khó khăn hoặc chưa nhận được sự đồng hành đầy đủ từ gia đình. Không ít người sau thời gian ổn định vẫn tái sử dụng ma túy, làm giảm hiệu quả điều trị.

Bác sĩ Chung Tấn Thịnh - Phó Giám đốc Sở Y tế cho rằng xây dựng địa bàn không ma túy không thể chỉ dựa vào lực lượng công an hay ngành y tế. Muốn địa bàn sạch ma túy phải hình thành chuỗi phối hợp đồng bộ giữa y tế, công an, chính quyền cơ sở và gia đình. Cai nghiện là quá trình điều trị bệnh lý, phục hồi tâm lý và tái hòa nhập xã hội, chứ không chỉ là cắt cơn nghiện. Đó cũng là lý do ngành y tế đang đề xuất mở rộng mô hình điều trị dựa vào cộng đồng, phát triển các điểm cấp phát Methadone vệ tinh, số hóa dữ liệu quản lý người nghiện và tăng cường truyền thông nhằm giảm kỳ thị.

Methadone không phải là phép màu nhưng khi được kết hợp với sự đồng hành của gia đình, chính quyền và cộng đồng, nó trở thành chiếc cầu nối giúp nhiều người bước ra khỏi bóng tối nghiện ngập để trở về cuộc sống bình thường. Đó cũng là ý nghĩa nhân văn sâu sắc của chính sách điều trị Methadone: Không chỉ chữa một căn bệnh mà còn khôi phục một con người, góp phần giữ gìn bình yên cho mỗi khu dân cư.

HẠNH CHÂU