Tiếng chim hót vào buổi sáng thường gắn với cảm giác yên bình khi ở giữa thiên nhiên. Tuy nhiên, giữa tiếng hót du dương của một con chim nhỏ và tiếng kêu chói tai của loài khác, con người dường như có những lựa chọn khá rõ ràng.
Một nghiên cứu mới của các nhà khoa học tại Đại học Tübingen (Đức), công bố trên tạp chí Frontiers in Bird Science, đã tìm hiểu điều gì khiến một số tiếng chim được con người đánh giá dễ chịu hơn những tiếng khác.
Hoét đen (Turdus merula) được người tham gia đánh giá có tiếng hót dễ chịu nhất trong số 123 loài chim được nghiên cứu (Ảnh: Frontiers).
Kết quả cho thấy vị trí đầu bảng thuộc về chim hoét đen (common blackbird, tên khoa học Turdus merula). Trong khi đó, tiếng của cú lợn trắng (barn owl, Tyto alba) đứng cuối trong số 123 loài được khảo sát.
Loài chim có tiếng hót được yêu thích nhất
Nhóm nghiên cứu tuyển 84 người trưởng thành tại Đức, từ 19 đến 81 tuổi. Trong phòng thí nghiệm, những người tham gia được nghe các đoạn ghi âm dài 15 giây của 123 loài chim hoang dã phân bố phổ biến tại Đức.
Các đoạn âm thanh được phát ngẫu nhiên qua tai nghe và người nghe không được cung cấp thông tin về loài chim đang phát ra âm thanh. Sau mỗi đoạn, họ chấm mức độ dễ chịu theo thang điểm từ 1 đến 5.
Kết quả, chim hoét đen đạt trung bình 4,52 điểm, cao nhất trong toàn bộ 123 loài. Trái lại, cú lợn trắng chỉ đạt 1,32 điểm, thấp nhất trong nghiên cứu.
Cú lợn trắng đứng cuối bảng xếp hạng về mức độ dễ chịu của âm thanh trong nghiên cứu (Ảnh: Cornell Lab).
Điều đó không có nghĩa chim hoét đen sở hữu tiếng hót “hay nhất thế giới”.
Nghiên cứu chỉ xem xét 123 loài chim châu Âu và người tham gia đều là người trưởng thành tại Đức. Chính các tác giả cũng lưu ý kết quả có thể không đại diện cho những nền văn hóa hoặc khu vực khác.
Dù vậy, khi phân tích đặc điểm âm học của 123 đoạn ghi âm, các nhà khoa học phát hiện một số điểm chung ở những tiếng chim được con người yêu thích.
Nhìn chung, người tham gia đánh giá cao hơn những âm thanh có độ phức tạp lớn, âm lượng vừa phải và dải tần không quá rộng.
Các âm thanh có nhiều kiểu thành phần khác nhau, tức biến đổi phong phú hơn thay vì lặp lại đơn điệu, cũng có xu hướng nhận điểm cao hơn.
Tuy nhiên, kết quả liên quan đến âm lượng cần được nhìn nhận thận trọng. Các bản thu được lấy từ một bộ sưu tập âm thanh thực địa thực hiện qua nhiều năm, không theo cùng một điều kiện ghi âm.
Do đó, chênh lệch âm lượng có thể một phần xuất phát từ khoảng cách và thiết bị ghi âm, thay vì hoàn toàn phản ánh đặc tính tiếng kêu của từng loài.
Vì sao con người thích nghe tiếng chim?
Nhiều nghiên cứu trước đây đã liên hệ âm thanh tự nhiên, trong đó có tiếng chim, với khả năng phục hồi tinh thần và cảm giác thư giãn.
Trong nghiên cứu mới, nhóm tác giả đối chiếu 21 loài từng xuất hiện trong một công trình trước đó và nhận thấy mức độ dễ chịu của tiếng chim có tương quan với khả năng phục hồi tinh thần mà người nghe cảm nhận.
Một giả thuyết được các nhà nghiên cứu thảo luận là tiếng chim có thể cung cấp thông tin về môi trường xung quanh.
Những âm thanh gắn với không gian xanh và thiên nhiên có thể tạo ra các liên tưởng tích cực, từ đó khiến người nghe cảm thấy dễ chịu hơn.
Một con chim sẻ vàng châu Âu, được nhìn thấy tại công viên Bois de Vincennes ở Paris vào tháng 1 năm 2025, đã nhận được điểm đánh giá mức độ dễ chịu là 4,26 trên 5 từ những người tham gia khảo sát trong nghiên cứu mới này. Martin Lelievre/AFP/Getty Images
Tuy nhiên, đây vẫn là một hướng giải thích cần được nghiên cứu thêm, không phải bằng chứng rằng con người tiến hóa để thích một loại tiếng chim cụ thể.
Do đó, thay vì đơn giản kết luận loài chim nào hót “hay nhất”, nghiên cứu hé lộ một công thức thú vị hơn: con người dường như thích những tiếng chim đa dạng, không quá lớn và có sự biến đổi âm thanh vừa đủ. Trong 123 loài được thử nghiệm, chim hoét đen là loài đáp ứng tốt nhất “gu nghe” của những người tham gia.
Theo Báo Dân Trí